Bluźnierstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bluźnierstwo (inaczej: blasfemia) – słowa uwłaczające temu, co jest ogólnie poważane lub co jest przez religię uznane za święte (sacrum)[1].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Słowo blasfemia pochodzi z łacińskiego blasphemare, które z kolei wywodzi się z greckiego βλασφημέω (złożenie dwóch słów: βλάπτω = „szargać” oraz φήμη = „reputacja”)[potrzebny przypis].

Religie[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijaństwo[edytuj | edytuj kod]

Biblia a bluźnierstwo[edytuj | edytuj kod]

Teologia chrześcijańska potępia bluźnierstwo, mające główne następstwa w sferze duchowej.[potrzebny przypis]

Księga Kapłańska nakazuje karanie bluźnierstwa przeciw imieniu Jahwe śmiercią:

 Kpł 24,16
Kto by bluźnił Imieniu Jahwe, musi ponieść śmierć; ukamienuje go cała społeczność. Zarówno przybysz, jak i tubylec muszą ponieść śmierć, jeśli będą bluźnić Imieniu.

Ewangelie mówią o bluźnierstwu przeciw Duchowi Świętemu jako o grzechu, który nie zostanie wybaczony:

 Mk 3,28 BT
Kto by jednak bluźnił przeciw Duchowi Świętemu, nigdy nie otrzyma odpuszczenia, lecz winien jest grzechu wiecznego.
 Mt 12,31-32 BW
Dlatego powiadam wam: Każdy grzech i bluźnierstwo będą odpuszczone ludziom, ale bluźnierstwo przeciwko Duchowi nie będzie odpuszczone. Jeśli ktoś powie słowo przeciw Synowi Człowieczemu, będzie mu odpuszczone, lecz jeśli powie przeciw Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczone ani w tym wieku, ani w przyszłym.

Jezus, protoplasta chrześcijaństwa, był oskarżany o bluźnierstwo:

 Mt 9,2-3 BG
A oto przynieśli mu powietrzem ruszonego, na łożu leżącego. A widząc Jezus wiarę ich, rzekł powietrzem ruszonemu: Ufaj, synu! odpuszczone są tobie grzechy twoje. A oto niektórzy z nauczonych w Piśmie mówili sami w sobie: Ten bluźni.
 Mk 14,61-64 BT
Najwyższy kapłan zapytał Go ponownie: „Czy ty jesteś Mesjasz, Syn Błogosławionego?” Jezus odpowiedział: „Ja jestem. Ujrzycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy Wszechmocnego i nadchodzącego z obłokami niebieskimi”. Wówczas najwyższy kapłan rozdarł swoje szaty i rzekł: „Na cóż nam jeszcze potrzeba świadków? Słyszeliście bluźnierstwo. Cóż wam się zdaje?”

Niektóre wyroki historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • w 1611 roku Iwan Tyszkiewicz, zamożny mieszczanin z Polski, (arianin) był w Warszawie torturowany; wyrwano mu język „za bluźnierstwo przeciw Bogu”, a za rzekome rzucenie krucyfiksu na ziemię ucięto mu dłoń i nogę. Następnie został ścięty i spalony (ścięty lub spalony),
  • w 1612 roku Bartholomew Legate, antytrynitarianin, socynianin, został spalony za bluźnierstwo w Londynie,
  • w 1644 roku Ferrante Pallavicino, satyryk i pisarz z Włoch został zwabiony do Awinionu, będącego wtedy częścią Państwa Kościelnego, uwięziony przez co najmniej czternaście miesięcy i mimo błagania o łaskę[2] został zabity przez ścięcie głowy za „bezbożność i bluźnierstwa przeciwko kościołowi katolickiemu”[3],
  • w 1697 roku ostatnią znaną osobą, skazaną na śmierć za bluźnierstwo w Królestwie Szkocji był Thomas Aikenhead, dwudziestoletni student, który podważał prawdziwość cudów Jezusa. Został powieszony[4],
  • 1 lipca 1766 roku we Francji, został skazany za bluźnierstwo młody szlachcic François-Jean Lefebvre de la Barre. Po torturach został ścięty, a jego ciało zostało spalone[potrzebny przypis].

Kara współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Zasady większości kościołów i wyznań za świadome bluźnierstwa przewidują karę ekskomuniki (wykluczenia) ze społeczności.[potrzebny przypis]

Islam[edytuj | edytuj kod]

Prawo koraniczne (szariat) przewiduje za blasfemię różne kary, do kary śmierci włącznie.[potrzebny przypis]

Przykładem dzieła uznanego za bluźniercze jest powieść Szatańskie Wersety brytyjskiego pisarza Salmana Rushdie, który został obłożony fatwą za bluźnierstwo w 1989 r.[5].

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

W judaizmie zakaz bluźnierstwa ma swoje źródło w drugim przykazaniu Dekalogu (Wj 20,7), a jego podstawą jest uznanie świętości Boga, którego imię należy bezwzględnie szanować i czcić. Księga Kapłańska Starego Testamentu przewidywała karę śmierci za bluźnierstwo:

 Kpł 24,16
Kto by bluźnił Imieniu Jahwe, musi ponieść śmierć; ukamienuje go cała społeczność. Zarówno przybysz, jak i tubylec muszą ponieść śmierć, jeśli będą bluźnić Imieniu.

Halacha głosi jednak, że karze się śmiercią wyłącznie za blasfemię imienia Boga[6].

Współcześnie judaizm nie karze śmiercią za bluźnierstwo.

Siedem Praw Noego, które tradycja rabiniczna uważa za minimalne wymogi moralne dla wszystkich ludzi, zakazują blasfemii[7].

Prawo[edytuj | edytuj kod]

Historyczne kary[edytuj | edytuj kod]

XIX-wieczna Encyklopedia Orgelbranda wymienia za bluźnierstwo:

Współczesna penalizacja[edytuj | edytuj kod]

Mapa opracowana przez IHEU i EHF w ramach kampanii na rzecz zniesienia kar za blużnierstwo

     Restrykcje w niektórych regionach

     Restrykcje i grzywny

     Kara więzienia

     Kara śmierci

Prawo współczesne zostało znacznie zliberalizowane względem sposobu traktowania aktu bluźnierstwa. Miało to związek z rozwojem XIX i XX-wiecznej myśli filozoficznej i walką o wolność słowa.[potrzebny przypis]

Następujące kraje karzą bluźnierstwo śmiercią w najwyższym wymiarze kary według raportu Freedom of Thought z 2015 r. przygotowanego przez IHEU[9] :

Następujące kraje karzą bluźnierstwo lub obrazę uczuć religijnych uwięzieniem w najwyższym wymiarze kary:

Wolność słowa[edytuj | edytuj kod]

Karanie za bluźnierstwo oraz inne oznaki braku szacunku do religii, zostało orzeczone przez Organizację Narodów Zjednoczonych jako niezgodne z Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, podpisanym i ratyfikowanym do 2015 przez 168 państw świata, w tym przez Polskę w 1977[11].

Mimo to, tylko następujące państwa nie karzą za bluźnierstwo według raportu Freedom of Thought[9]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bluźnierstwo – Słownik Języka Polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN SA. [dostęp 2016-08-02].
  2. Kopia w Biblioteka Watykanu, z zapiskami z procesu Pallavicino : MS Barberino Latino 6157, folios 12-13. (Coci 1983).
  3. Muir, Culture Wars, pp. 94ff
  4. Thomas Aikenhead
  5. Fatwa ciąży na Rushdiem. Rzeczpospolita. [dostęp 2011-06-19].
  6. - JewishEncyclopedia.com|work=jewishencyclopedia.com Blasphemy
  7. The Seven Noachide Laws - Jewish Virtual Library
  8. S. Orgelbranda Encyklopedja powszechna z ilustracjami i mapami. T.2. [dostęp 2011-06-19].
  9. a b International Humanist and Ethical Union: Freedom of Thought Report | Documenting discrimination against the non-religious around the world (ang.). [dostęp 2016-08-03].
  10. Art. 196 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2017 r. poz. 2204) (typizujący występek obrazy uczuć religijnych zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat) klasyfikuje się jako zakaz bluźnierstwa wg End Blasphemy Laws i raportu Freedom of Thought 2015
  11. UNHR, STATUS OF RATIFICATION INTERACTIVE DASHBOARD [dostęp 2016-08-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Tysiąclecia), Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 1990. ​ISBN 83-7014-218-4


Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.