Brody (powiat żarski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°47′25″N 14°46′26″E
- błąd 38 m
WD 51°47'13.430"N, 14°46'30.857"E
- błąd 0 m
Odległość 390 m
Brody
wieś
Ilustracja
Ruina pałacu (w głębi) i oficyna z m.in. kaplicą Brühlów (z prawej)
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat żarski
Gmina Brody
Liczba ludności (2012) 1107
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 68-343
Tablice rejestracyjne FZA
SIMC 0908030
Położenie na mapie gminy Brody
Mapa konturowa gminy Brody, w centrum znajduje się punkt z opisem „Brody”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Brody”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Brody”
Położenie na mapie powiatu żarskiego
Mapa konturowa powiatu żarskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Brody”
Ziemia51°47′25″N 14°46′26″E/51,790278 14,773889

Brody (niem. Pförten) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Brody. Dawniej miasto; uzyskały lokację miejską przed 1590 rokiem, zdegradowane w 1945 roku[1]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.

Przez centrum Brodów płynie rzeka Werdawa, a na uboczu wsi Kanał Brodzki. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 289.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu w okresie rozbicia dzielnicowego sięgały tu granice Polski. Pierwsze wzmianki historyczne pochodzą z 1398. Przed 1590 Brody otrzymały lokację miejską. W 1635 na mocy pokoju praskiego utracone przez Królestwo Czech na rzecz Saksonii, znajdując się w efekcie w latach 1697–1763 pod panowaniem królów Polski Augusta II i Augusta III. Do 1667 własność rodu Bibersteinów – ostatnim z rodu był Ferdynand II von Biberstein, po czym w II połowie XVII wieku miasto wraz z przylegającym majątkiem znalazły się w zainteresowaniu rodu Promnitzów, od 1668 własność Ulryka von Promnitza[2]. Najwspanialszy okres rozwoju Brody przeżywały w XVIII wieku, gdy właścicielem miasta został hrabia Henryk Brühl – potężny minister króla Augusta III. Rozbudowano wówczas pałac, a w 1748 z okazji wizyty króla Augusta III wzniesiono Bramę Zasiecką[3]. Król wizytował miasto wielokrotnie[3], przez Brody przebiegała wówczas jedna z tras łączących Warszawę i Drezno[4]. Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego w 1815 przeszło do Królestwa Prus, z którymi od 1871 do 1945 było częścią Niemiec. Od 1945 roku w Polsce, utraciły prawa miejskie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wybrane zabytki:
Jedna z oficyn pałacowych
Brama Zasiecka
Rzeźby przy wejściu do pałacu
Budynek poczty

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki parafialny pod wezwaniem Wszystkich Świętych z XVII wieku, 1725 roku, w latach 1981–1983
  • cmentarz z XVII wieku
  • zespół pałacowy z XVIII–XX wieku:
  • zespół zabudowy mieszkalno-gospodarczej przy zespole pałacowym, z połowy XVIII wieku:
    • dwa budynki gospodarcze
    • oficyna „pałacyku Marianny”, szachulcowa
    • browar
    • brama miejska – Brama Zasiecka, przy wjeździe od strony miejscowości Zasieki
    • dom ubogich
    • zajazd
    • koszary pałacowe, dwa budynki
    • stodoła
  • dom, ul. Kilińskiego 5, murowano-szachulcowy, z XVIII/XIX w.
  • dom, ul. Przedmieście Mariańskie 1, z XVIII w.
  • domy, Rynek 5, 7, 8, 9 murowano-szachulcowe, z XVIII w.
  • domy, ul. Szkolna 7, 8, z połowy XVIII w.
  • domy, ul. Traugutta 10 (d. 8), 12 (d. 10), z połowy XVIII w.
  • domy, ul. Wolności 1a (d. 1), 4, d. 6, 6 (d. 8), d. 10 dom apteka, 11 (d. 19), 12 (d. 14), 16 (d. 18), 18 (d. 20), 21, z połowy XVIII w.
  • budynek Poczty Polskiej, ul. Wolności 6
  • dom, pl. Zamkowy 1 (d. Wolności 7), 5, murowano-szachulcowy, z połowy XVIII w.

inne zabytki:

  • dawna poczta

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 22–23.
  2. Marcin Maciejewski, Spis lenników majątku ziemskiego Brody (Herrschaft Pförthen) z 10 sierpnia 1688 roku [w:] Studia Zachodnie t. 18 [dostęp 2018-01-05] (ang.).
  3. a b Jedźmy do Brodów. Tu na pierwszy rzut oka niewiele się dzieje, ale pozory mylą | Gazeta Lubuska, gazetalubuska.pl [dostęp 2019-12-15] (pol.).
  4. » Informacja historycznaDresden-Warszawa, www.dresden-warszawa.eu [dostęp 2019-12-15] (pol.).
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 128. [dostęp 10.3.13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]