Michał Kazimierz Radziwiłł Rybeńko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michał Kazimierz Radziwiłł „Rybeńko”
Ilustracja
Michał Kazimierz Radziwiłł "Rybeńko", obraz prawdopodobnie
pędzla S.A. Mirysa, zbiory muzeum w Mińsku na Białorusi
Herb
Trąby
Rodzina Radziwiłł
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1702
Ołyka
Data i miejsce śmierci 22 maja 1762
Wilno
Ojciec Karol Stanisław Radziwiłł
Matka Anna Katarzyna Sanguszkówna
Żona

Urszula Franciszka Wiśniowiecka
Anna Luiza Mycielska

Dzieci

z Urszulą Franciszką Wiśniowiecką:
Michał Krzysztof Radziwiłł
Janusz Tadeusz Radziwiłł
Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku”
Anna Radziwiłł
Ludwika Radziwiłł
Teofilia Konstancja Radziwiłł
Katarzyna Karolina Radziwiłł
z Anną Luizą Mycielską:
Weronika Joanna Radziwiłł
Hieronim Wincenty Radziwiłł
Maria Wiktoria Radziwiłł
Józefina Radziwiłł
Konstancja Radziwiłł

Odznaczenia
Order Orła Białego Order św. Huberta (Bawaria) Order św. Andrzeja (Imperium Rosyjskie)

Michał Kazimierz Radziwiłł zwany Rybeńko herbu Trąby (ur. 13 czerwca 1702 w Ołyce, zm. 22 maja 1762 w Wilnie) – książę, wojewoda wileński i hetman wielki litewski od 1744, kasztelan wileński od 1742, wojewoda trocki od 1737, hetman polny litewski i kasztelan trocki od 1735, marszałek nadworny litewski od 1734, marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1728 roku[1], koniuszy wielki litewski od 1728, IX ordynat nieświeski, VIII ordynat ołycki, VI pan na Białej, starosta przemyski, bracławski, kamieniecki, człuchowski, ostrski, krzyczowski, niżyński, owrucki, nowotarski, osiecki, krzemieniecki, kowieński, starosta parczowski od 1738 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem kanclerza wielkiego litewskiego Karola Stanisława Radziwiłła i Anny Katarzyny z Sanguszków, brat Hieronima Floriana, ojciec Karola Radziwiłła Panie Kochanku, najbogatszy z Radziwiłłów, bez talentów i zasług zarówno w wojsku, jak polityce, służalczy wobec dworu, skarbił sobie popularność wśród szlachty urządzaniem wspaniałych biesiad i łowów. Stronnik Wettynów.

Z powodu działań wojennych jego rodzice przenieśli się do Człuchowa na Pomorzu, gdzie Michał Kazimierz spędził dzieciństwo i skąd w 1709 roku rodzina przeprowadziła się do swoich dóbr w Białej Podlaskiej. W 1715 roku stracił starszego brata Mikołaja Krzysztofa i w ten sposób Michał Kazimierz stał się najstarszym dziedzicem ogromnej fortuny.

W 1720 roku przybył do Warszawy podczas obrad sejmu, by w senacie oddać pieczęć kanclerską litewską po ojcu i odebrać z rąk króla przywilej na starostwo grodowe przemyskie i list przepowiedni na wakującą po ojcu chorągiew husarską w wojsku koronnym. Jesienią tego samego roku został wybrany z województwa nowogródzkiego posłem na sejm[3]. Wyjechał na Śląsk, do Oławy, gdzie poznał średnią z córek Jakuba Ludwika Sobieskiego, Marię Karolinę, zwaną Charlottą, jednak do ślubu nie doszło. W 1723 roku wrócił z zagranicznych wojaży. W 1724 roku jako poseł nowogródzki wszedł w skład delegacji, która przekonała króla do zaakceptowania aktu limity, tj. do odłożenia obrad sejmu do następnej sesji, która miała nastąpić za dwa lata w Grodnie. Mimo niewielkich możliwości intelektualnych uczestniczył w rozmowach nad kompromisem w związku z zatargiem na tle religijnym w Toruniu między protestantami a katolikami. W dniu 22 kwietnia 1725 r. w Białej Krynicy poślubił księżniczkę Franciszkę Urszulę Wiśniowiecką, a następnie jako ordynat dóbr nieświeskich i ołyckich zamieszkał z żoną na zamku w Nieświeżu (młodszy brat Hieronim Florian otrzymał dobra alodialne w tym Białą Podlaską, co być może było przyczyną jego niechęci do "Rybeńki"). Poseł na sejm 1730 roku z ziemi mielnickiej[4]. W trakcie elekcji w dniu 22 sierpnia 1733 roku stawił się w Warszawie na czele oddziałów dworskich i jako stronnik Wettinów zaprotestował wraz z Michałem Wiśniowieckim przeciwko wyborowi Stanisława Leszczyńskiego i oddał swój głos na Augusta III Sasa[5]. Na królewską wdzięczność długo czekać nie musiał, bo 9 listopada 1735 roku na radzie senatu król mianował "Rybeńkę" hetmanem polnym litewskim, a 18 listopada kasztelanem trockim. W 1735 roku podpisał uchwałę Rady Generalnej konfederacji warszawskiej[6].

10 lipca 1737 roku podpisał we Wschowie konkordat ze Stolicą Apostolską[7].

W 1727 został kawalerem Orderu Orła Białego. W 1724 otrzymał bawarski Order Świętego Huberta, w 1758 odznaczony rosyjskim Orderem Św. Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania[8].

W 1740 roku jego dawna miłość Maria Karolina Sobieska zapisała mu cały swój majątek[9]. W dniu 23 maja 1753 roku w Nowogródku zmarła jego pierwsza żona. W 1754 roku Rybeńko poślubił Annę Ludwikę z Mycielskich, wdowę po kuzynie księciu Leonie Michale Radziwille, właściciela Szydłowca i dóbr szydłowieckich. Po śmierci brata w 1760 roku został właścicielem dóbr w Białej Podlaskiej wraz z tamtejszym pałacem, który polecił częściowo przebudować. Zmarł w Wilnie 22 maja 1762 roku po krótkiej chorobie, prawdopodobnie na zapalenie płuc[10].

Ufundował nagrobki Jana III Sobieskiego, Marii Kazimiery oraz Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Eleonory Austriaczki w katedrze wawelskiej[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Złota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 134.
  2. Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 259.
  3. Teka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. II, Poznań 1855, s. 108.
  4. Teka Gabryela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 17.
  5. Elektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III. / zestawili w porządek abecadłowy Jerzy Dunin-Borkowski i Miecz. Dunin-Wąsowicz, Lwów 1910, s. 185.
  6. Uchwała Rady Generalnej Konfederacji, 1735, s. 20.
  7. Vetera monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque finitimarum historiam illustrantia maximam partem nondum edita ex tabulariis Vaticanis, deprompta collecta ac serie chronologica disposita. T. 4, Ab Innocentio PP. XII usque ad Pium PP. VI 1697-1775. P. 1-2, wydał Augustyn Theiner, Rzym 1864, s. 126.
  8. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 154.
  9. Jarosław Poraziński, Sobieski Jakub Ludwik h. Janina (1667—1737) [w:] Polski Słownik Biograficzny, Warszawa — Kraków : Polska Akademia Nauk, Polska Akademia Umiejętności 2000, t. XXXIX/4, zeszyt 163, s. 495.
  10. Jerzy Flisiński: Michał Kazimierz Radziwiłł "Rybeńko" (1702-1762), cz. II (pol.). Słowo Podlasia, 2017-11-26. [dostęp 2018-05-22].
  11. Jan Adamczewski, Mała Encyklopedia Krakowa, Kraków 1996.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]