Tadeusz Piskor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Ludwik Piskor
Tadeusz Ludwik Piskor
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 1 lutego 1889
Bór k. Ostrowca Św.
Data i miejsce śmierci 22 marca 1951
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1914-1945
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Stanowiska dowódca
28. Dywizji Piechoty
Armii „Lublin”
szef SG WP
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Znak pancerny.svg Znak oficerski „Parasol”
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Komandor Orderu Leopolda (Belgia) Order Krzyża Orła I Klasy (Estonia) Order Krzyża Wolności za służbę wojskową (Estonia) Komandor Legii Honorowej (Francja) Kawaler Legii Honorowej (Francja) Komandor Orderu Białego Orła Wielki Oficer Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii Kawaler Orderu Gwiazdy Rumunii
Podziękowanie gen. Tadeusza Piskora dla prof. Z. Krygowskiego za pomoc przy organizacji kursu szyfrów na Uniwersytecie Poznańskim, 1929
Bitwa tomaszow lub 1.png
Symboliczny grób gen. Tadeusza Piskora na Starych Powązkach w Warszawie, kwiecień 2012

Tadeusz Ludwik Piskor (ur. 1 lutego 1889 w Borze k. Ostrowca Świętokrzyskiego, zm. 22 marca 1951 w Londynie) – generał dywizji Wojska Polskiego, szef Sztabu Generalnego WP (1926–1931), dowódca Armii „Lublin” w kampanii wrześniowej 1939 roku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Syn Władysława, inżyniera hutnika, i Julii z Zagórskich. Absolwent Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego[1] w Warszawie (1907). W 1908 rozpoczął studia na Wydziale Nauk Ścisłych Instytutu Politechnicznego w Liège w Belgii. W 1910 przeniósł się do Lwowa, kontynuując studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej.

Działalność niepodległościowa[edytuj | edytuj kod]

W Belgii był współzałożycielem Związku Walki Czynnej (1909). We Lwowie był nadal związany z ruchem niepodległościowym (ZWC). 15 października 1912 wstąpił do Związku Strzeleckiego, w którym ukończył kurs oficerski (1912), uzyskując stopień podporucznika. Był jednym z oficerów ulubionych przez komendanta Józefa Piłsudskiego, z rąk którego otrzymał znak oficerski „Parasol”. 1 listopada 1913 został komendantem szkoły podoficerskiej.

Legiony Polskie[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Początkowo służył w sztabie I Brygady, a następnie dowodził kompanią w VI Batalionie. Na froncie wykazał talent dowódczy, toteż szybko awansował (dowódca VI[2] batalionu, II batalionu w 1 pp i II batalionu w 5 pp[3], a także przejściowo szef sztabu, a następnie I oficer sztabu I Brygady). W grudniu 1914 został ranny. W lipcu 1917, po kryzysie przysięgowym, został internowany w obozie w Beniaminowie. W czasie pobytu w obozie zachowywał niezwykle godną i patriotyczną postawę, w wyniku czego był przez władze niemieckie szykanowany[3]. Po wyjściu z obozu 29 września 1918 przez krótki okres był w Polskiej Organizacji Wojskowej.

Wojsko Polskie[edytuj | edytuj kod]

Od listopada 1918 w Wojsku Polskim. 21 listopada 1918 mianowany szefem sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego Lublin. 3 stycznia 1919 został szefem sztabu Grupy Operacyjnej "Bug", 20 lutego – szefem sztabu 2 Dywizji Piechoty Legionów, Grupy Operacyjnej Kawalerii płk Władysława Beliny-Prażmowskiego i Grupy Operacyjnej gen.Edwarda Rydza-Śmigłego. Brał udział w działaniach bojowych na froncie; został ranny w styczniu 1919. W okresie od listopada 1919 do kwietnia 1920 był adiutantem generalnym Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza, Józefa Piłsudskiego.

W lipcu 1920 został szefem Oddziału III Naczelnego Dowództwa. Po zakończeniu działań wojennych nadal zajmował odpowiedzialne stanowiska sztabowe w Naczelnym Dowództwie WP i Ścisłej Radzie Wojennej, był m.in. II zastępcą szefa Sztabu Generalnego. W latach 1923–1924 ukończył kursy dla wyższych dowódców w Wyższej Szkole Wojennej i w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie. Uzupełniał studia również we Francji.

31 marca 1924 Prezydent RP, Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 14. lokatą w korpusie generałów[4].

Na krótki okres (październik 1925–czerwiec 1926) przeszedł do służby liniowej na stanowisko dowódcy 28 Dywizji Piechoty w Warszawie.

19 czerwca 1926 Prezydent RP, Ignacy Mościcki mianował go szefem Sztabu Generalnego WP, przemianowanego w 1928 na Sztab Główny WP[5]. 3 grudnia 1931 zwolniony ze stanowiska szefa SG WP i mianowany inspektorem armii[6]. W wypadku konfliktu zbrojnego z ZSRR miał objąć dowództwo Armii „Baranowicze”.

1 stycznia 1928 Prezydent RP, Ignacy Mościcki awansował go na generała dywizji ze starszeństwem z dnia 1 stycznia 1928 i 3. lokatą w korpusie generałów[7].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

4 września 1939 został mianowany dowódcą Armii „Lublin”. Z 13 na 14 września 1939 Naczelny Wódz podporządkował mu Armię „Kraków”. Najpierw podległe mu wojska osłaniały rubież rzeki Wisły. Później generał podjął decyzję przebijania się dowodzonymi siłami do Lwowa wzdłuż osi Tomaszów LubelskiBełżec. 19 września w rejonie Tomaszowa Lubelskiego Niemcom udało się całkowicie okrążyć armie dowodzone przez gen. Piskora. Wobec niepowodzenia podjętych w nocy z 19 na 20 września prób wyjścia z okrążenia i prawie całkowitego wyczerpania amunicji artyleryjskiej, zapadła decyzja o kapitulacji. Generał wydał rozkaz zaprzestania walk i zniszczenia sprzętu bojowego oraz przekazał do Lublina rozkaz zalecający wojskowym przejście do konspiracji.

Niewola[edytuj | edytuj kod]

20 września 1939 został wzięty do niewoli. Przebywał w kilku obozach jenieckich: VII A Murnau (był starszym obozu), VIII B Silberberg, IV C Colditz, X C Lübeck i VI B Dössel (był komendantem tajnej organizacji wojskowej, wchodzącej w struktury AK).

Na emigracji[edytuj | edytuj kod]

Po uwolnieniu 30 kwietnia 1945 wyjechał do Wielkiej Brytanii i osiadł w Londynie. Od 2 lipca 1945 pozostawał w dyspozycji szefa Sztabu Naczelnego Wodza. Był mocno schorowany, ale mimo to działał w Komisji Historycznej Sztabu Głównego i przewodniczył Komisji ds. Żołnierzy 1939. Zmarł w Londynie, pochowany początkowo na cmentarzu St. Mary's w Kensal Green. 23 września 1990 urna z prochami spoczęła w Tomaszowie Lubelskim.

Żonaty z Marią Ines z Rudnickich (zmarłą w latach trzydziestych), miał córkę zmarłą w dzieciństwie. W 1940 ożenił z Lucyną z Kacperskich, miał syna Jerzego (1946).

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Wyprawa wileńska, Warszawa 1919
  • Gra wojenna z dwoma zadaniami taktycznymi, Warszawa 1919
  • System trójdzielny w organizacji wyższych jednostek wojskowych, Warszawa 1920
  • Działania dywizji kawalerii na Ukrainie od 20 IV do 20 VII 1920, Warszawa 1926
  • Myśl manewru znad Wieprza, "Niepodległość" 1951, t. 3
  • Piłsudski i Lwów, "Wiadomości", 1951, nr 268

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik – 1912
  • porucznik – 1913
  • kapitan – 1915
  • major – 1918
  • podpułkownik – 1919
  • pułkownik – 22 maja 1920 zatwierdzony ze starszeństwem z 1 kwietnia 1920; 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919
  • generał brygady – 31 marca 1924 ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 14. lokatą w korpusie generałów
  • generał dywizji – 1 stycznia 1928 ze starszeństwem z dnia 1 stycznia 1928 i 3. lokatą w korpusie generałów[8]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Późniejsze nazwy szkoły: od 30.06.1915 do 10.11.1918 Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Maurycego hr. Zamoyskiego, od 10.11.1918 Gimnazjum Towarzystwa im. Jana Zamoyskiego (za: Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989: 21 i 23; tamże w spisie absolwentów na str. 332, pozycja 38. oraz fotografia generała, fot. nr 27 po s. 128)
  2. Generałowie II Rzeczypospolitej s. 218
  3. 3,0 3,1 Generałowie II Rzeczypospolitej s. 219
  4. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 32 z 02.04.1924
  5. Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 19.06.1926 w: Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 25 z 28.06.1926, s. 197
  6. Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 03.12.1931 w: Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 6 z 23.03.1932, s. 219
  7. Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 01.01.1928 w: Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 1 z 02.01.1928, s. 1
  8. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych. nr 1 z 02.01.1928
  9. Dekret Wodza Naczelnego L. 2763 z 15 marca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 13, poz. 409)
  10. M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410
  11. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 54 z 23.12.1926
  12. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 2 z 19 marca 1931
  13. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 28.
  14. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2033 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1553)
  15. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 2014-11-12].
  16. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 9 z 26.04.1928
  17. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208)
  18. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych, nr 15 z 11.11.1928
  19. Wysokie odznaczenia rumuńskie dla generalicji polskiej. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 132 z 12 czerwca 1928. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6.
  • Zbigniew Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Warszawa 1990: Wydawnictwo Polonia, s. 215-221. ISBN 83-7021-096-1.
  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 804-805. ISBN 83-211-1096-7.
  • Jerzy Izdebski. Generał Tadeusz Piskor (1887-1951). „Łambinowicki Rocznik Muzealny”, s. 9-27, 32 z 2009. ISSN 0137-5199.