Zofia Posmysz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zofia Posmysz
Ilustracja
Zofia Posmysz (2012)
Imiona i nazwisko Zofia Posmysz-Piasecka
Data i miejsce urodzenia 23 sierpnia 1923
Kraków
Narodowość polska
Język polski
Obywatelstwo polskie
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Gatunki powieść, opowiadanie, wspomnienia
Ważne dzieła Znam katów z Belsen..., Pasażerka, Cierpkie głogi,
Do wolności, do śmierci, do życia
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN

Zofia Posmysz, właśc. Zofia Posmysz-Piasecka (ur. 23 sierpnia 1923 w Krakowie) – polska pisarka i scenarzystka.

Życiorys[edytuj]

W czasie II wojny światowej w 1942 została uwięziona w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz, następnie w Ravensbrück i Neustadt-Glewe. Po zakończeniu wojny przeniosła się do Warszawy. W 1945 zadebiutowała literacko wspomnieniami Znam katów z Belsen.... W 1952 ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Pracowała m.in. w gazecie "Głos Ludu" jako korektorka oraz w Polskim Radiu, współtworząc od 1960 powieść radiową W Jezioranach.

Rozgłos przyniosło jej słuchowisko radiowe Pasażerka z kabiny 45, na motywach którego powstał film Pasażerka w reżyserii Andrzeja Munka, a następnie książka pod tym samym tytułem wydana w 1962. Reżyser filmu zginął w trakcie jego kręcenia w 1961, obraz dokończyli jego współpracownicy, wszedł na ekrany w 1963. W 2010 na deskach Teatru Wielkiego miała miejsce premiera opery Pasażerka skomponowanej przez Mieczysława Wajnberga, a której libretto zostało oparte na książce pisarki.

Jej powieści i opowiadania były tłumaczone na angielski, bułgarski, czeski, japoński, kazachski, litewski, łotewski, niemiecki, rosyjski, rumuński, słowacki, ukraiński i węgierski.

Wybrana twórczość[edytuj]

Akcja jej najbardziej znanej powieści, jaką jest Pasażerka, została osadzona na luksusowym transatlantyku, którym z Hamburga do Rio de Janeiro płyną Liza i Walter Kretschmerowie w celu objęcia posady w ambasadzie zachodnioniemieckiej w Brazylii. Idyllę wyjazdu burzy rozpoznanie przez Lizę byłej więźniarki obozu Auschwitz – Marty.

Posmysz temat obozów podjęła również w Wakacjach nad Adriatykiem, historii o obozowej przyjaźni dwóch więźniarek, Ptaszki i Sekretarki. Każda z nich na inny sposób przeżyła obóz. Narracja tej książki prowadzona jest z punktu widzenia Sekretarki, natomiast akcja dzieje się kilkanaście lat po wojnie nad Adriatykiem, gdzie Sekretarka spędza wakacje, jednakże wciąż nie może zapomnieć o obozowych doświadczeniach.

W Chrystusie oświęcimskim autorka opisuje losy obozowego talizmanu – medalika wytworzonego w warsztatach obozu Auschwitz i ofiarowanego jej przez kpt. Tadeusza Paolone, pseud. Lisowski, który zginął za udział w obozowej konspiracji.

Część jej powieści została zainspirowana reportażami radiowymi, nad którymi pracowała w Polskim Radiu. W Mikroklimacie przedstawiła historię doktorantki zderzonej z realiami pegeerowskiej wsi, natomiast w Cenie losy lekarki chcącej odciąć się od swoich wiejskich korzeni, co miało wpłynąć na jej życie rodzinne.

Królestwo za mgłą to wywiad rzeka, w którym Zofia Posmysz mówi o swoich obozowych doświadczeniach. „Pisarka detalicznie opisuje grozę Auschwitz, nie szczędzi opisów rozlatującej się fizjologii więźniów i sadyzmu obozowych kapo”[1].

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

  • 1964 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1970 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1976 Nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji za osiągnięcia autorskie w dziedzinie słuchowisk
  • 2007 Nagroda im. Witolda Hulewicza
  • 2008 Nagroda Ministra Kultury "za wybitne osiągnięcia w krzewieniu kultury polskiej"
  • 2010 Nagroda na Festspiele w Bregencji na premierze opery Pasażerka
  • 2012 Wielki Krzyż Zasługi na Wstędze [odznaczenie niemieckie]
  • 2013 Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis
  • 2013 Totus 2013[2]
  • 2015 Dialog Preiss

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Zofii Posmysz.

Przypisy

  1. Piotr Gajdowski: Pasażerskim do Auschwitz (pol.). Newsweek. [dostęp 2017-03-07].
  2. msies, pszl: Telewizja Polska z Totusem 2013 (pol.). tvp.info, 2013-10-12. [dostęp 2013-11-13].