Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny
Ilustracja
Logo Zespołu.jpg
Zespół Pieśni i Tańca w Pałacu Młodzieży w 2021 roku
Rok założenia 1 lipca 1953
Pochodzenie Koszęcin
Gatunek folkloryzm
Aktywność od 1953
Wydawnictwo muzyczne Fandango Records
Strona internetowa

Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny – jeden z największych polskich zespołów folklorystycznych, założony 1 lipca 1953 przez Stanisława Hadynę oraz Elwirę Kamińską; siedziba zespołu mieści się w pałacu w Koszęcinie[1].

Historia zespołu[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna nazwa zespołu to Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Śląsk” i – po „Mazowszu” – był to drugi państwowy zespół o takim charakterze w Polsce. W latach 1953–1957 zespół tworzyło ponad stu chórzystów i tancerzy. Większość z nich nie była profesjonalistami i wcześniej nie miała związków z szerszą edukacją muzyczną. W założeniach zespół miał liczyć prawie 300 osób – 140 w chórze, 60 w balecie i 80 w orkiestrze. Osiągnął on jednak tylko połowę z zakładanej liczby artystów. Ponad połowa osób miała wykształcenie podstawowe, niewielka część ukończoną szkołę średnią[2].

Stanisław Hadyna został oficjalnie powołany na kierownika artystycznego zespołu jeszcze w marcu 1953 roku, a oficjalnie zespół powstał 1 lipca tego roku. Towarzysząca mu przez szereg lat Elwira Kamińska otrzymała stanowisko choreografa. Teksty do wielu utworów pisane były natomiast przez Zdzisława Pyzika. Premiera odbyła się 16 października 1954 roku w Teatrze Śląskim w Katowicach. Pierwszy oficjalny występ Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” odbył się 6 listopada 1954 w Warszawie w Hali Mirowskiej z okazji 37 rocznicy rewolucji październikowej. Wcześniej odbył się nieoficjalny koncert w katowickim parku Kościuszki, natomiast jeszcze wcześniej odbyły się dwa zamknięte koncerty dla delegatów Stalinogrodzkiej Konferencji PZPR oraz dla Zespołu Pieśni i Tańca Chińskiej Armii Narodowo-Wyzwoleńczej[1].

W 1976 roku zespół otrzymał dyplom Ministra Spraw Zagranicznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Stefana Olszowskiego[3].

Repertuar[edytuj | edytuj kod]

Zespół początkowo prezentował folklor śląski, w szczególności tańce i pieśni odnoszące się do Górnego Śląska, Ziemi Cieszyńskiej i Beskidów. Później wykonywał także inne polskie pieśni i tańce, w tym związane z folklorem małopolskim czy kujawskim. Obecnie w repertuarze zespołu znajdują się również pieśni i tańce wszystkich polskich regionów, a nawet opery, oratoria i muzyka sakralna. Nadrzędną ideą działania Zespołu jest ukazywanie bogactwa źródeł kultury śląskiej na tle spuścizny innych regionów kraju. Ponad stuosobowy skład artystyczny obejmuje chór, balet i orkiestrę.

Zespół daje 200 koncertów rocznie, występuje nie tylko na wielkich światowych scenach, lecz także w mniejszych miejscowościach w kraju. „Śląsk” odwiedził 44 kraje na pięciu kontynentach. Zespół dał ponad 8 tysięcy koncertów dla ponad 26 milionów widzów. W swoim dorobku Zespół ma także kilkanaście płyt, w tym 11 wydanych w Złotej Kolekcji „Śląska”. Pięć z nich posiadają status Złotej, jedna Platynowej Płyty.

Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej[edytuj | edytuj kod]

Od 2005 roku działa Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej, które w ramach programowej działalności edukacyjnej Zespołu organizuje zajęcia dla dzieci, młodzieży i nauczycieli. Organizowana jest także Letnia Szkoła Artystyczna (nauka tańców narodowych i ludowych, tańca współczesnego oraz warsztaty wokalne), Przegląd Piosenki Dziecięcej im. Adolfa Dygacza „Śląskie Śpiewanie”, Międzynarodowy Konkurs Muzyki i Pieśni im. Stanisława Hadyny. Rozwinęła się działalność wydawnicza[3].

Latem przez zespół organizowana jest Letnia Szkoła Tańca. Corocznie także na początku lata odbywa się Święto Śląska, podczas którego zespół obchodzi swe kolejne urodziny, a poza nim prezentują się także inne zespoły folklorystyczne, jak również rockowe i popowe. Imprezie, która trwa trzy dni towarzyszy piknik na terenie koszęcińskiego parku[4].

Z zespołem współpracowały też takie osoby jak Teresa Werner, Wojciech Kilar, Ireneusz Łojewski, Czesław Płaczek czy Ryszard Pierzchała. Od 2001 roku przy zespole działa Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej, które od 2005 roku wydaje kwartalnik „Bliżej Śląska”. W lutym 2010 roku wydawnictwo Hey, koło Cieszyna uzyskało nominację do nagrody polskiego przemysłu fonograficznego „Fryderyka” w kategorii: album roku folk/muzyka świata[2].

17 maja 2017 roku nastąpiło uroczyste podpisanie umowy pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego a Zarządem Województwa Śląskiego o współprowadzeniu Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny[5].

Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk" im. Stanisława Hadyny

Struktura zespołu[edytuj | edytuj kod]

W roku 2021 w skład zespołu wchodziły[6]:

  • Chór - 48 osób
  • Balet - 49 osób
  • Orkiestra - 29 osób
Koncert Moniuszkowski w wykonaniu Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk
Międzynarodowa Szkoła Tańca w siedzibie Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk
Występ podczas jubileuszowego koncertu z Goranem Bregoviciem w Katowicach
Występ podczas jubileuszowego koncertu z Goranem Bregoviciem w Katowicach
Koncert Moniuszkowski
Chór wykonujący Wielką mszę żałobną François-Josepha Gosseca
Koncert kolęd podczas spotkania opłatkowego w Sejmie (2013)
Letnia szkoła tańca

Dyskografia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Albumy winylowe (10 CALI)[edytuj | edytuj kod]

  • L 0025 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0025 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0153 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0244 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0245 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0266 Christmas Carols, Kolędy „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0272 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0273 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0274 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0275 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]
  • L 0276 „Śląsk” Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca, Polskie Nagrania (tł. Muza, 10-calowy)[7]

Albumy winylowe LP (12 CALI)[edytuj | edytuj kod]

Wydane w Polsce:

  • XL 0182 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 1[7]
  • XL 0183 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 2[7]
  • XL 0347 Przy stole wigilijnym, PN Muza, LP 12-calowy[7]
  • SXL 0348 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 3[7]
  • XL 0719 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 4[7]
  • SXL 0855 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 5[7]
  • SXL 1127 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 6[7]
  • SX 1332 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 7[7]
  • SX 1540 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 8[7]
  • SX 1781 The Polish Song And Dance Ensemble - Vol. 9 (25 lecie)[7]

Wydane w USA:

  • MFS 325 The Polish State Folk Ballet "Slask" Vol. 1 (tł. Monitor Records)[7]
  • MFS 326 The Polish State Folk Ballet "Slask" Vol. 2 (tł. Monitor Records)[7]
  • MFS 336 The Polish State Folk Ballet "Slask" - Christmas in Poland Vol. 3 (tł. Monitor Records)[7]

Wydane w Kanadzie:

  • National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 1[7]
  • National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 2[7]

Albumy CD[edytuj | edytuj kod]

  • Karolinka – Piosenki Górnego Śląska i Ziemi Opolskiej, Złota Kolekcja „Śląska” CDS 01[8]platynowa płyta[9]
  • Idą powstańcy – pieśni Powstańców Górnośląskich Złota Kolekcja „Śląska” CDS 02[8].
  • Hej, te nasze góry – piosenki Beskidu Żywieckiego i Podhala Złota Kolekcja „Śląska” CDS 03[8].
  • Starzyk – piosenki górnicze Złota Kolekcja „Śląska” CDS 04[8]złota płyta[10]
  • Wielki tydzień – pieśni pasyjne i Wielkanocne Złota Kolekcja „Śląska” CDS 05[8].
  • Bogurodzica – pieśni maryjne Złota Kolekcja „Śląska” CDS 06[8] – złota płyta[11]
  • Święta noc – kolędy i pastorałki Złota Kolekcja „Śląska” CDS 07[8] – złota płyta[12]
  • Albośmy to jacy tacy – polskie tańce narodowe i ludowe Złota Kolekcja „Śląska” CDS 08[8] – złota płyta[13]
  • Santo Subito! – PIEŚNI SAKRALNE Złota Kolekcja „Śląska” CDS 09[8].
  • Hej, koło Cieszyna – pieśni Ziemi Cieszyńskiej Złota Kolekcja „Śląska” CDS 10[8].
  • Kilar – pieśni i tańce Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Górali Beskidu Żywieckiego Złota Kolekcja „Śląska” CDS 11[8].
  • Złote przeboje – ze Złotej Kolekcji „Śląska” CDS 12[8].
  • Die Schöensten Wienachtslieder – kolędy niemieckie CDS 13[8].
  • Solus Christus – pieśni religijne Kościoła ewangelickiego CDS 14[8].
  • Pieśń o ojczyźnie – na 100-lecie odzyskania niepodległości CDS 15[8].
  • Litanie ostrobramskie – z okazji 200-lecia urodzin Stanisława Moniuszki CDS 16[8].
  • Stanisław Hadyna – z okazji 100-lecia urodzin CDS 17[8].
  • „Śląsk” od piosenki do piosenki, Polskie Radio PRCD 861
  • Przy stole wigilijnym, Polskie Nagrania Muza PNCD 960

Albumy streamingowe[edytuj | edytuj kod]

Single[edytuj | edytuj kod]

Państwa, w których odbywały się koncerty „Śląska”[edytuj | edytuj kod]

  •  Algieria – tournée w roku 1964
  •  Australia – tournée w roku 1974
  •  Austria – tournée w latach 1974, 1976, 1997, 2001, 2006, 2007, 2012, 2015, 2018
  •  Belgia – tournée w latach 1956, 1973, 1975, 1981, 1986, 1987, 1989, 1994, 2011
  •  Bułgaria – tournée w latach 1962, 1971, 1977, 2008
  •  Chiny – tournée w latach 1965, 1999, 2018, 2019
  •  Chorwacja – tournée w roku 2017
  •  Czechosłowacja – tournée w latach: 1955, 1959, 1966, 1969, 1970, 1974, 1982, 1992
  •  Czechy – tournée w latach: 1998, 2001, 2003, 2017, 2018, 2019
  •  Dania – tournée w latach 1959, 1971
  •  Egipt
  •  Finlandia – tournée w roku 1959
  •  Francja – tournée w latach 1956, 1958, 1971, 1973, 1975, co roku w latach 1980–1989, a także w latach 1992–1997, 2014, 2018, 2019
  •  Grecja – tournée w latach 1962, 1977
  •  Hiszpania – tournée w latach 1991, 1999
  •  Holandia – tournée w latach 1975, 1981, 1993, 2000
  •  Hongkong – tournée w roku 1965
  •  Izrael – tournée w roku 1966
  •  Japonia – tournée w roku 2002, 2004, 2019
  •  Jugosławia – tournée w roku 1965
  •  Kanada – tournée w latach 1959, 1974, 1978, 1982, 1984, 2013, 2019
  •  Korea Południowa
  •  Korea Północna – tournée w roku 1965
  •  Kuba – tournée w roku 1978
  •  Litwa – tournée w latach 1957, 1964, 1969, 2019
  •  Maroko – tournée w roku 2001
  •  Mongolia – tournée w roku 1965
  •  Meksyk – tournée w latach 1960, 1978
  •  Monako – tournée w roku 1967
  •  Niemcy ( Niemcy Zachodnie) – tournée w latach 1973, 1975, 1980, 1981, 1984, 1985, 1986, 1997, 1998, 2000, 2002, 2003, 2018,
  • Niemiecka Republika Demokratyczna – tournée w latach 1956, 1961, 1963, 1969, 1970, 1971, 1972, 1976, 1977
  •  Norwegia – tournée w latach 1959, 1971
  •  Nowa Zelandia – tournée w roku 1974
  •  Rumunia – tournée w latach 1961, 1971, 1978
  •  Słowacja – tournée w latach 1998, 2001, 2017, 2018
  •  Szwajcaria – tournée w latach 1975, 1983
  •  Szwecja – tournée w latach 1959, 1971, 1976, 2002, 2003
  •  Tunezja – tournée w roku 1964
  •  Stany Zjednoczone – tournée w latach 1959, 1960, 1974, 1978, 1985, 1989, 1998, 2012, 2013, 2017, 2019
  •  Watykan – tournée w roku 2000
  •  Węgry – tornee w latach 1961, 1972, 1979, 1984, 2017, 2018
  •  Wielka Brytania – tournée w latach 1961, 1964, 1994
  •  Włochy – tournée w latach 1965, 1966, 1967, 1972, 1973, 1983, 2001
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – tournée w latach 1955, 1957, 1959, 1961, 1964, 1965, 1969, 1972, 1979, 1980, 1982,

Nagrody otrzymane przez „Śląsk”[edytuj | edytuj kod]

Dyrektor naczelny zespołu, Zbigniew Cierniak, odbierający złotą płytę w roku 2011 za album Albośmy to jacy tacy[13]
  • Platynowa Płyta za album „Karolinka” (2008)

Zespół sam przyznaje nagrodę Animus Silesiae, statuetkę w brązie przedstawiająca tańczącą parę artystów zespołu, nagradzającą artystów dbających o śląskie dziedzictwo. Pierwszym laureatem nagrody jest Wojciech Kilar. Od lat zespół przyznaje również nagrodę Mecenas Silesiae, którą honorowane są osoby życzliwe dla Zespołu, o szczególnych zasługach w sponsorowaniu i mecenacie.

Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” uzyskał w 2007 roku status narodowej instytucji kultury[41]. Zabiega też o uzyskanie certyfikatu ISO (jako jedyna instytucja artystyczna w Polsce).

W 2017 Zespół otrzymał nagrodę „Śląski Szmaragd[42]. W 2018 roku – Statuetkę „Super Sukces Roku 2018”[43]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Jan Myrcik, Pół wieku "Śląska" : zarys monograficzny Zespołu Pieśni i Tańca "Śląsk", Koszęcin: J. Myrcik - Ośrodek Kultury i Edukacji Regionalnej, 2004, ISBN 83-909233-9-4, OCLC 69633116 [dostęp 2021-09-28].
  2. Zyrex, Historia Zespołu, Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny [dostęp 2021-09-09] (pol.).
  3. Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk" im. Stanisława Hadyny | Życie i twórczość | Artysta, Culture.pl [dostęp 2021-09-28] (pol.).
  4. ALFA BRAVO, Koszęcin. Międzynarodowa Letnia Szkoła Tańca Współczesnego | e-teatr.pl, Teatr w Polsce - polski wortal teatralny [dostęp 2021-09-28] (pol.).
  5. Minister kultury będzie współprowadził Zespół Śląsk MKiDN - 2017 [dostęp 2021-09-28] (pol.).
  6. Jan Myrcik: Pół wieku „Śląska”. Zarys monograficzny Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”. Koszęcin: Ośrodek Kultury i Edukacji Regionalnej w Koszęcinie, 2004. ISBN 83-909233-9-4.
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Zespół Pieśni I Tańca Śląsk, Discogs [dostęp 2021-09-09] (ang.).
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny, www.zespolslask.pl [dostęp 2020-07-02].
  9. Platynowe płyty CD przyznane w 2008 roku, ZPAV [dostęp 2021-01-25].
  10. Złote płyty CD przyznane w 2007 roku, ZPAV [dostęp 2021-01-25].
  11. Złote płyty CD przyznane w 2006 roku, ZPAV [dostęp 2021-01-25].
  12. Złote płyty CD przyznane w 2005 roku, ZPAV [dostęp 2021-01-25].
  13. a b Złote płyty CD przyznane w 2011 roku, ZPAV [dostęp 2021-01-25].
  14. Śląsk, Vol. 6 by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 1958-12-06. [dostęp 2021-10-07].
  15. Dlugograjaca (Mono Version) by Slask & Stanislaw Hadyna. 1900-01-01. [dostęp 2021-10-07].
  16. National Ballet of Poland Śląsk, Vol. 1 by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 1982-08-01. [dostęp 2021-10-07].
  17. National Ballet of Poland Śląsk Vol. 2 by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 1982-05-01. [dostęp 2021-10-07].
  18. Przy Stole Wigilijnym by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2007-09-03. [dostęp 2021-10-07].
  19. Kolędy / Zespół Śląsk – TIDAL, listen.tidal.com [dostęp 2021-10-07] (ang.).
  20. Najpiękniejsze kolędy by Mazowsze & Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-05-17. [dostęp 2021-10-07].
  21. Bogurodzica by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-06-06. [dostęp 2021-10-07].
  22. Karolinka by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-01. [dostęp 2021-10-07].
  23. Hej Te Nasze Góry by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-03. [dostęp 2021-10-07].
  24. Starzyk by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-04. [dostęp 2021-10-07].
  25. Święta Noc by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-07. [dostęp 2021-10-07].
  26. Albośmy To Jacy Tacy by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-08. [dostęp 2021-10-07].
  27. Kilar by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-12. [dostęp 2021-10-07].
  28. Die Schöensten Wienachtslieder by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2019-07-13. [dostęp 2021-10-07].
  29. Wielki Tydzień by Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2020-06-06. [dostęp 2021-10-07].
  30. Pieśni Współczesne by Miuosh & Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2021-09-24. [dostęp 2021-10-07].
  31. Państwowy Zespół Ludowy Pieśni I Tańca "Śląsk" – Gdybym To Ja Miała (1959, Flexi-disc). [dostęp 2021-10-07].
  32. U. Siwy, J. Kolasiński, Zesp. Pieśni I Tańca Śląsk – Karolinka, O Gwiazdeczko (1975, Flexi-disc). [dostęp 2021-10-07].
  33. Doliny (feat. Jakub Józef Orliński & Marcin Wyrostek) - Single by Miuosh & Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. 2021-06-10. [dostęp 2021-10-07].
  34. Zespół Pieśni i Tańca Śląsk on Apple Music, Apple Music [dostęp 2021-10-07] (ang.).
  35. Mantra - Single by Miuosh, Zespół Pieśni i Tańca Śląsk & Igor Herbut. 2021-07-23. [dostęp 2021-10-07].
  36. Celina - Single by Miuosh, Zespół Pieśni i Tańca Śląsk & Julia Pietrucha. 2021-08-24. [dostęp 2021-10-07].
  37. Imperium. 2021-09-09. [dostęp 2021-10-07].
  38. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny, www.zespolslask.pl [dostęp 2020-06-04].
  39. Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego w l. 2001 – 2010 (pol.). W: Związek Górnośląski [on-line]. zg.org.pl, 2016-11-02. [dostęp 2019-08-16].
  40. http://civitaschristiana.pl/aktualnosci/wydarzenia-ogolnopolskie/541-kapitua-lskiej-nagrody-im-juliusza-ligonia-powoana.
  41. Zespół Śląsk został skarbem narodowym. [dostęp 2010-06-14].
  42. „Śląskie Szmaragdy” wręczono podczas Gali Reformacyjnej w Katowicach. tvp.pl, 7 października 2017. [dostęp 2017-11-15].
  43. Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny [dostęp 2018-04-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]