Chociebuż
| Chociebuż | |||
|
|||
| Państwo |  Niemcy |
||
| Kraj związkowy | Brandenburgia | ||
| Powierzchnia | 164,28 km² | ||
| Populacja (31 grudnia 2011) • liczba ludności • gęstość |
102 129 622 osób/km² |
||
| Wysokość | 70 m n.p.m. | ||
| Kod pocztowy | 03042-03055 | ||
| Numer kierunkowy | 0355 | ||
| Tablice rejestracyjne | CB | ||
| Adres urzędu miasta | Neumarkt 5, 03046 Cottbus | ||
| Burmistrz | Frank Szymanski | ||
|
Położenie na mapie Brandenburgii
  Chociebuż
|
|||
|
Położenie na mapie Niemiec
 Chociebuż
|
|||
 51°46′N 14°20′E / 51.766666666667, 14.333333333333Na mapach: 51°46′N 14°20′E / 51.766666666667, 14.333333333333 |
|||
Położenie na mapie powiatu |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Portal  Niemcy |
|||
Chociebuż (niem. Cottbus[1], wym. [ˈkɔtbʊs]; dolnołuż. Chóśebuz[2], wym. [ˈχɛɕɛbus] lub [ˈχɨɕɛbus]; górnołuż. Choćebuz, wym. [ˈkʰɔt͡ʃɛbus]; czes. Chotěbuz, wym. [ˈxocɛbuz]) – miasto na prawach powiatu we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, nad rzeką Sprewą. Jest drugim co do wielkości, po Poczdamie, stolicy Brandenburgii, miastem tego kraju związkowego; główne miasto oraz kulturalna stolica Dolnych Łużyc.
Spis treści |
Etymologia [edytuj]
Nazwa dzierżawcza utworzona przy pomocy formantu -jь (najstarsze słowiańskie nazwy dzierżawcze)[3], prawdopodobnie od imienia Chociebud/Chociebąd, podobne: czeski Chotěbuz, Chotěboř, dolnołużyckie Kósobuz (niemieckie Kunersdorf, w gminie Kolkwitz).
Historia [edytuj]
W 930 r. król Henryk I nakazał wznieść warownię nieopodal osiedla łużyckiego. Przy niej w okresie późniejszym powstało osiedle będące zalążkiem przyszłego miasta. W maju 1002 roku – Bolesław I Chrobry przekroczył z wojskiem graniczny Bóbr i zajął Milsko, Łużyce i Miśnię. W latach 1002-1031 Chociebuż znalazł się pod polskim panowaniem. W 1156 r. miasto było ważnym punktem składowania soli na trakcie Halle (Saale)-Głogów. W 1445 r. miasto wraz z okolicami zostało przyłączone do Brandenburgii, stanowiąc brandenburską (a później pruską) enklawę w środku Łużyc. Od średniowiecza trwał napływ osadników z Niemiec. W 1514 r. w Chociebużu zostało założone gimnazjum zwane „Universitas Serborum” (Uniwersytet Łużyczan). Jego założycielem był Łużyczanin, Jan Rak, działający również w Krakowie[4]. Podczas wojny trzydziestoletniej Chociebuż uległ poważnym zniszczeniom. W końcu XVII w. osiedlili się tutaj francuscy hugenoci, którzy wprowadzili uprawę tytoniu i hodowlę jedwabnika. W 1780 r. liczba mieszkańców Chociebuża przekroczyła 4 tysiące[5]. W 1807 r. pruska enklawa, obejmująca Chociebuż i okolice, została połączona z resztą Łużyc i wcielona do Królestwa Saksonii. Stan ten trwał do kongresu wiedeńskiego w 1815 r., który przekazał Chociebuż wraz z całymi Dolnymi Łużycami, Prusom.
Od poł. XIX w. w Chociebużu rozpoczęła się epoka industrializacji: stworzono fabryki tekstylne, z których miasto było znane za granicą, oraz prowadzono wydobycie węgla brunatnego.
Podczas II wojny światowej lokalny przemysł prowadził produkcję dla celów wojskowych, dlatego też miasto stało się celem ataków lotniczych. W lutym 1945 r. zostało poważnie zniszczone podczas amerykańskiego nalotu. W kwietniu 1945 r. toczyły się tutaj zacięte walki między wojskami sowieckimi i niemieckimi. W mieście zniszczeniu uległo 34 procent budynków[6].
W NRD stolica okręgu Chociebuż. Po wojnie w 1952 r. w Chociebużu powstała pierwsza łużycka szkoła średnia i łużycki zespół pieśni i tańca, a przy lokalnej rozgłośni radiowej działała sekcja łużycka. Od lat 60. XX w. prowadzono intensywną urbanizację miasta, budując wiele nowych osiedli. W 1954 r. powstał w mieście ogród zoologiczny. W 1976 r. liczba mieszkańców przekroczyła 100 tys.
Zabytki [edytuj]
- Wieża Grodkowska (Spremberger Turm/Grodkojska wěža) – pozostałość umocnień miejskich z XV w., zbudowana w 1823 r. Uważana jest za symbol miasta.
- Wieża Mennicza (Münzturm) – gotycka, z wiatrowskazem, herbem miasta i datą 1603. Kiedyś służyła jako miejscowa mennica.
- Kościół pofranciszkański św. Mikołaja (St. Nikolai-Kirche) z XV w., gotycki z barokowym ołtarzem. W kościele zachował się najstarszy nagrobek na Łużycach pochodzący z 1230 r.
- rynek ze starymi kamienicami i apteką Pod Lwem z 1568 r.
- Młyn Krupniczy (Spreewehrmühle) z XVII w.
- Kościół Zamkowy (Schlosskirche) z 1714 r. zbudowany przez hugenotów
- Fontanna Sukienników (Marktbrunnen) z XVIII w.
- Park Branicki (Branitzer Park) z zamkiem z 1772 (przebudowany w 1850 r.), w którym mieści się Muzeum Regionalne. Na jeziorze w parku znajduje się piramida, w której pochowany został założyciel parku, podróżnik, książę Hermann von Pückler-Muskau.
- Teatr Państwowy (Staatstheater Cottbus) z 1908 r., secesyjny
Gospodarka [edytuj]
W mieście rozwinięty jest przemysł włókienniczy, odzieżowy, materiałów budowlanych oraz taboru kolejowego.
Transport [edytuj]
W mieście funkcjonuje sieć tramwajowa i autobusowa, obsługiwana przez dwie firmy: Cottbusverkehr GmbH i Neißeverkehr GmbH. Łącznie 45 linii, z tego cztery tramwajowe i 41 autobusowych. Sieć obejmuje 569 przystanków i ma długość około 934 km. Jest obsługiwana przez 26 tramwajów i 55 autobusów (2009). Oprócz tego funkcjonuje kolej parkowa (o rozstawie toru 600 mm), która obsługuje rozległe tereny rekreacyjne – od dworca normalnotorowej kolei Cottbus Sandow, poprzez stadion piłkarski, targi, zoo, aż do parku zamkowego.
W 1868 r. Chociebuż uzyskał połączenie kolejowe z Berlinem i Zgorzelcem. Znajdują się tutaj cztery stacje kolejowe, w tym główna – Bahnhof Cottbus.
Dolnołużyczanie [edytuj]
Chociebuż jest ośrodkiem kulturalnym Dolnołużyczan. Działa tu dolnołużyckie gimnazjum i uniwersytet ludowy, a także Muzeum Łużyckie (Serbski Muzej/Wendisches Museum).
Nauka i oświata [edytuj]
- Brandenburski Uniwersytet Techniczny (Brandenburgische Technische Universität)
- Wyższa Szkoła Łużycka (Hochschule Lausitz)
Sport [edytuj]
- Energie Cottbus – klub piłkarski
- Stadion der Freundschaft – stadion piłkarski
- Mistrzostwa Europy Juniorów w Lekkoatletyce 1985
Ciekawostki [edytuj]
- W mieście stacjonował 52 Pułk Piechoty im. von Alvenslebena (6 Brandenburski).
- Miejscowość o nazwie Chociebuż wspomniana jest przez Andrzeja Sapkowskiego w opowiadaniu „Kwestia ceny”.
Miasta partnerskie [edytuj]
Gelsenkirchen, Nadrenia Północna-Westfalia
Grosseto, Włochy
Koszyce, Słowacja
Lipieck, Rosja
Montreuil, Francja
Nuneaton and Bedworth, Wielka Brytania- Saarbrücken, Saara
Tyrgowiszte, Bułgaria
Zielona Góra, Polska- Chełm, Polska
Przypisy
- ↑ Przejściowo także Kottbus.
- ↑ Według starej pisowni Chośebuz.
- ↑ Henryk Łowmiański, Początki Polski, T. 3, Warszawa 1967, s. 57.
- ↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, s. 33.
- ↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, s. 43.
- ↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, s. 138.
Bibliografia [edytuj]
- Krzysztof R. Mazurski, Andrzej Zieliński: Łużyce, Warszawa 1984, KAW, ISBN 83-03-00772-6.
- Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, Ossolineum, ISBN 83-04-01643-5.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
||||||||||||||
