Letnie Igrzyska Olimpijskie 1936

XI Letnie Igrzyska Olimpijskie
IO 1932	IO 1940
Stolica igrzysk	III Rzesza Berlin
Liczba ekip	49
Liczba sportowców	4066 (3738 mężczyzn i 328 kobiet)
Liczba konkurencji	129 w 19 dyscyplinach
Otwarcie	1 sierpnia 1936
Oficjalne otwarcie	Adolf Hitler (wódz Rzeszy)
Zamknięcie	16 sierpnia 1936
Przysięga olimpijska	Rudolph Ismayr (sportowcy)
Znicz olimpijski	Fritz Schilgen
Stadion	Stadion Olimpijski, Berlin
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Jesse Owens, lekkoatleta który wygrał bieg

Państwa uczestniczące

XI Igrzyska Olimpijskie odbyły się w dniach 1–16 sierpnia 1936 roku w Berlinie (Niemcy).

Już w 1916 r. w Berlinie miały się odbyć igrzyska olimpijskie, jednak z powodu I wojny światowej zostały odwołane.

Mimo protestów opinii publicznej i środowisk sportowych igrzyska w nazistowskich Niemczech doszły do skutku. Przed ich rozpoczęciem część krajów rozważała zbojkotowanie imprezy i rozegranie konkurencyjnych zawodów. Do organizacji igrzysk kandydowała również Barcelona. Gdy okazało się, że organizację powierzono Niemcom, w Barcelonie chciano zorganizować Olimpiadę Ludową. Zjechało się wielu sportowców. Jednak na dzień przed rozpoczęciem zaczął się zamach stanu generała Franco. Po zapewnieniach organizatorów berlińskich igrzysk, że zawody zostaną przeprowadzone w myśl zasad olimpijskich, oraz przy jednoczesnych gwarancjach złagodzenia polityki rasistowskiej (w reprezentacji Niemiec wystąpili florecistka Helene Mayer i hokeista Rudi Bali, a na czele komitetu organizacyjnego stanął dr Teodor Levalda – wszyscy pochodzenia żydowskiego).

Po raz pierwszy wydarzenia z aren olimpijskich były filmowane oraz transmitowane w telewizji. Niektóre reprezentacje narodowe (m.in. Włochy, Francja, Bułgaria, Kanada), z wyjątkiem brytyjskiej i japońskiej, podczas wejścia na arenę wykonywały salut rzymski, będący wówczas pozdrowieniem olimpijskim. Nazistowska propaganda zinterpretowała jednak ten gest jako pozdrowienie ku czci Hitlera.

Program igrzysk poszerzono o nowe dyscypliny: kajakarstwo, koszykówkę oraz piłkę ręczną (baseball i szybownictwo były konkurencjami pokazowymi).

Po raz pierwszy w historii olimpiad nowożytnych znicz olimpijski zapalono od ognia przyniesionego z Grecji.

Państwa uczestniczące

Afganistan Argentyna Australia Austria Belgia Bermudy Boliwia Brazylia Bułgaria Chile Chiny Czechosłowacja Dania Egipt Estonia Filipiny Finlandia

Francja Grecja Holandia Indie Brytyjskie Islandia Japonia Jugosławia Kanada Kolumbia Kostaryka Liechtenstein Luksemburg Łotwa Malta Meksyk Monako

III Rzesza Norwegia Nowa Zelandia Peru Polska Portugalia Rumunia Stany Zjednoczone Szwajcaria Szwecja Turcja Urugwaj Węgry Wielka Brytania Włochy Związek Południowej Afryki

Główne wydarzenia

• Bohaterem zawodów lekkoatletycznych był czarnoskóry Amerykanin Jesse Owens, zdobywca 3 złotych medali w konkurencjach indywidualnych – bieg na 100 i 200 m oraz skok w dal – i pierwszego miejsca w sztafecie 4x100 m.
• W biegach długodystansowych bezkonkurencyjni byli biegacze fińscy, zdobywając 5 z 6 medali na dystansie 5000 i 10 000 m.
• Wśród kobiet gwiazdą była Holenderka Hendrika Mastenbroek, zdobywczyni 3 złotych medali.
• Wielki zawód gospodarzom sprawili futboliści, którzy w ćwierćfinale turnieju piłkarskiego przegrali z Norwegią, nowicjuszem w tej dyscyplinie sportu.

Film Leni Riefenstahl "Olympia"

Kwestia pojawienia się na igrzyskach telewizji, która pokazywała zmagania olimpijskie na żywo, to nie jedyny przejaw postępu technicznego. Niemiecka reżyser Leni Riefenstahl – autorka słynnego Triumfu Woli nakręconego na parteitagu w Norymberdze w 1934 r. – stworzyła na podstawie materiałów, które nakręciła na igrzyskach z pomocą ogromnej ekipy, dwuczęściowy film pt. Olympia (Olimpiada), mający upamiętniać to wydarzenie i jednocześnie być propagandową apoteozą możliwości organizacyjnych i finansowych Rzeszy. Po wybuchu II wojny światowej nie zorganizowano następnych igrzysk w 1940 r. (z których zrezygnowało Tokio na rzecz Helsinek (Finlandia), które ostatecznie organizowały Igrzyska w 1952 roku), ani w 1944 r. aż do roku 1948, tak więc znakomity dokument Riefenstahl to wielki skarb światowej kinematografii – zwłaszcza że pokazuje niemilitarną stronę życia w III Rzeszy, dokumentuje wielonarodowy pokaz umiejętności sportowych w czasach nazistowskiego reżimu, a także dowodzi świetnego, nowatorskiego warsztatu filmowego reżyserki. Film wszedł na ekrany w 1938 roku i składa się z dwóch części, przy czym adekwatność tytułów do zawartości tematycznej jest dość umowna: Fest der Völker – Święto Narodów (115 min.) i Fest der Schönheit – Święto Piękna (88 min.)

Wyniki

Stadion olimpijski w Berlinie w roku 1936.

... i w roku 2004

boks gimnastyka hokej na trawie jeździectwo kajakarstwo kolarstwo koszykówka lekkoatletyka pięciobój nowoczesny piłka nożna piłka ręczna

piłka wodna pływanie podnoszenie ciężarów polo skoki do wody strzelectwo szermierka wioślarstwo zapasy żeglarstwo

Dyscypliny pokazowe

• baseball
• szybownictwo

Medale zdobyte przez Polaków

Srebrne

• Henryk Leliwa-Roycewicz, Seweryn Kulesza, Zdzisław Kawecki – jeździectwo – wszechstronny konkurs konia wierzchowego – drużynowo
• Stanisława Walasiewicz – bieg na 100 m (11,7 s.)
• Jadwiga Wajsówna – rzut dyskiem (46,22 m)

Brązowe

• Maria Kwaśniewska – rzut oszczepem (41,80 m)
• Władysław Karaś – strzelectwo – strzelanie z karabinka małokalibrowego na 50 m (296 pkt)
• Jerzy Ustupski, Roger Verey – wioślarstwo – dwójka podwójna (7.36,2 s.)

Statystyka medalowa

Klasyfikacja medalowa
Lp.	Państwo	złoto	srebro	brąz	razem
1	Niemcy	33	26	30	89
2	USA	24	20	12	56
3	Węgry	10	1	5	16
4	Włochy	8	9	5	22
5	Finlandia	7	6	6	19
5	Francja	7	6	6	19
7	Szwecja	6	5	9	20
8	Japonia	6	4	8	18
9	Holandia	6	4	7	17
10	Wielka Brytania	4	7	3	14
...	...	...	...	...	...
22	Polska	0	3	3	6
Zobacz pełną klasyfikację medalową

Zobacz też

• Olimpijski Konkurs Sztuki i Literatury 1936

Linki zewnętrzne

• United States Holocaust Memorial Museum – Online Exhibition: Nazi Olympics: Berlin 1936
• United States Holocaust Memorial Museum – Library Bibliography: 1936 Olympics