Państwowe Zakłady Inżynierii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwowe Zakłady Inżynierii
Państwowe Zakłady Inżynierii
Forma prawna przedsiębiorstwo państwowe
Data założenia 19 marca 1928
Data likwidacji 1939 (II wojna światowa)
Lokalizacja Polska Polska, Warszawa
Siedziba ul. Terespolska 34/36 (obecnie ul. Chodakowska), Warszawa
Branża motoryzacja, przemysł zbrojeniowy
Produkty samochody, motocykle, ciężarówki, autobusy, czołgi, ciągniki artyleryjskie i inne
Zatrudnienie 5422 (1935)[1]
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Państwowe Zakłady Inżynierii
Państwowe Zakłady Inżynierii
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Państwowe Zakłady Inżynierii
Państwowe Zakłady Inżynierii
Ziemia 52°15′08″N 21°03′55″E/52,252222 21,065278

Państwowe Zakłady Inżynierii, w skrócie PZInż – nazwa polskiego przedsiębiorstwa utworzonego 19 marca 1928 roku, na bazie Centralnych Warsztatów Samochodowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Replika CWS T-1 Torpedo
Fiat 508 III Junak
Prototyp PZInż 403 LS
PZInż Zawrat
Prototyp PZInż 342
Ciężki motocykl Sokół 1000 z przyczepką z PZInż
Lekki czołg 7TP z PZInż
Prototyp czołgu 10TP z PZInż

Przedsiębiorstwa państwowe utworzone 19 marca 1928 r. przez ministra przemysłu i handlu, Eugeniusza Kwiatkowskiego, na bazie Centralnych Warsztatów Samochodowych (CWS), którego zadaniem, oprócz kontynuowania produkcji samochodów i motocykli na rynek cywilny, co czyniono w CWS, była produkcja na potrzeby Wojska Polskiego.

W 1930 roku przedsiębiorstwo Ursus ogłosiło bankructwo, po czym została upaństwowione i włączone do Państwowych Zakładów Inżynierii, w których jego głównym zadaniem była produkcja na potrzeby wojska.

PZInż. zachował markę CWS dla samochodów i Sokół dla motocykli. Dotychczasowa produkcja motocykli Sokół została utrzymana aż do wybuchu drugiej wojny światowej, zaś produkcję samochodu CWS T-1 przerwano w 1931 roku.

Na mocy umowy licencyjnej, podpisanej 21 września 1932 roku z włoskim przedsiębiorstwem FIAT, rozpoczęto montaż, a później produkcję małego samochodu osobowego Fiata 508 Balilla. Do września 1939 roku wyprodukowano około 10 tys. sztuk tego pojazdu w różnych wersjach, m.in. dla wojska jako łazik.

W latach 1933-1934, na terenie PZlnż przy ul. Terespolskiej 34/36 (obecnie ul. Chodakowska) wybudowano nowoczesną fabrykę samochodów licencyjnych, znaną pod nazwą Fabryka Samochodów Osobowych i Półciężarowych.

W 1933 r. nastąpiła reorganizacja Państwowych Zakładów Inżynierii i od tego momentu składały się one z następujących jednostek organizacyjnych:

  • Dyrekcja naczelna i Biuro Studiów w Warszawie
  • F 1 – Fabryka Samochodów Ciężarowych Ursus w Ursusie
  • F 2 – Fabryki Samochodów Osobowych i Półciężarowych w Warszawie
  • F 3 – Fabryki Silników i Armatur Ursus w Warszawie
  • F 4 – Odlewni Żeliwa i Metali Nieżelaznych w Ursusie
  • F 5 – Stoczni w Modlinie (w latach 1934-1936 zbudowano dwa minowce morskie Rybitwa i Czajka)
  • F 6 – Stacji Obsługi w Warszawie

Pojazdy produkowane i montowane w PZInż[edytuj | edytuj kod]

  • C2P – gąsienicowy ciągnik artyleryjski,
  • C4P – półgąsienicowy ciągnik artyleryjski,
  • C7P – gąsienicowy ciągnik artyleryjski,
  • CWS T-1 (1927–1928 w CWS; 1928–1931 w PZInż) – samochód osobowy średniej wielkości,
  • Polski Fiat 508 (1932–1939) – mały samochód osobowy,
  • Polski Fiat 518 – samochód osobowy,
  • Polski Fiat 524 – duży samochód osobowy,
  • Polski Fiat 618 Grom (1937–1939) – samochód ciężarowy,
  • Polski Fiat 621 (1935–1939) – samochód ciężarowy,
  • Polski Fiat 621 C4P (1937) – ciągnik kołowo-gąsienicowy,
  • PZInż 7TP – lekki czołg,
  • PZInż 222 – samochód ciężarowy kołowo-gąsienicowy,
  • PZInż 302 (znany też jako Fiat 508/518) (1937–1938) – samochód terenowy dla wojska,
  • PZInż 703 (1939) – terenowy samochód ciężarowy,
  • Sokół 200 (M 411) (1939) – motocykl popularny, powstało około 78 sztuk,
  • Sokół 600 RT (M 211) (1935–1939) – motocykl turystyczny,
  • Sokół 1000 (M 111) (1933–1939) – ciężki motocykl,
  • Ursus Typ A (1928–1931) – samochód ciężarowy,
  • Ursus wz.29 (1929–1931) – samochód pancerny,
  • Ursus wz.34 (1933–1938) – lekki samochód pancerny,
  • Zawrat – autobus produkowany na licencji Saurer w zakładach w Ursusie.

Prototypy stworzone w PZInż[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Podbielski, Samochody ciężarowe, specjalne i autobusy. Instytut Wydawniczy "Nasza Księgarnia", Warszawa 1988. ISBN 83-10-08987-2
  • Zdzisław Podbielski, Wielka encyklopedia wytwórni samochodów. A-D. Wyd. Adi Car, Łódź 1992, s. 135-136. ISBN 83-900299-6-0
  • Witold Rychter, Dzieje samochodu. Wyd. 3 uzup., WKiŁ, Warszawa 1983, s. 343-347.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]