José Saramago
Z Wikipedii
| José Saramago | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 16 listopada 1922 w Azinhaga, Portugalia |
| Narodowość |  portugalska |
| Dziedzina sztuki | literatura i dziennikarstwo |
| Styl | surrealistyczny |
| Ważne dzieła | Baltazar i Blimunda, Historia oblężenia Lizbony, Wszystkie imiona |
 Zdjęcia w Commons |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
José Saramago (ur. 16 listopada 1922 w Azinhaga) – portugalski pisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w roku 1998. Saramago połączył w swoich dziełach mity, historie swojego kraju oraz surrealistyczne wyobrażenia. W uzasadnieniu przyznania Nagrody Nobla napisano za dzieło, które przypowieściami, podtrzymywanymi przez wyobraźnię, współczucie i ironię, stale umożliwia pojmowanie iluzorycznej rzeczywistości.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Rodzice noblisty nazywali się José de Sousa i Maria da Piedade, ojciec był jednak znany w wiosce jako Saramago, takie też nazwisko zapisano w rejestrach po urodzeniu syna państwa de Sousa. Mieszkali w wiosce Azinhaga w regionie Ribatejo, żyli bardzo skromnie, wręcz biednie. Rodzina przeprowadziła się do Lizbony w 1924, kiedy mały José miał zaledwie 2 lata.
W młodości musiał opuszczać lekcje, aby zarobić na życie. Mimo, że marzył o wstąpieniu na uniwersytet, edukację zakończył jako technik, a następnie podjął się pracy mechanika samochodowego. Zafascynowany literaturą często odwiedzał Bibliotekę Narodową portugalskiej stolicy.
Autodydakta, mając 25 lat opublikował pierwszą powieść Terra do pecado (1947). W tym samym roku urodziła mu się pierwsza córka - Violante, z małżeństwa z Ildą Reis. Para pobrała się w 1944 roku i pozostała razem do 1970 - w tym czasie Saramago pracował jako urzędnik państwowy. W 1988 ożenił się z dziennikarką i tłumaczką hiszpańską Maríą del Pilar del Río Sánchez, którą poznał w 1986 r., i z którą dalej pozostaje w związku. W 1955 r. aby zarobić dodatkowe pieniądze, zaczął pracować jako tłumacz literatury. Zajmował się takimi autorami jak: Hegel, Tołstoj i Baudelaire.
W 1969 r. wstąpił do Komunistycznej Partii Portugalii, która była zakazana przez dyktaturę Salazara, a jednocześnie krytykował tę partię. Po wydaniu Terra do Pecado, Saramago przedstawia swojemu wydawcy następne dzieło - Clarabóia, odrzucone i do dziś nieopublikowane. 19 lat później postanawia zamienić prozę na poezję i wydaje dwa tomiki Provavelmente alegria (1970) i O ano de 1993 (1975). Zamienia także stanowisko w wydawnictwie Estudos Cor na pracę dziennikarza w Diário de Notícias, a następnie w Diário de Lisboa. W 1975 na 10 miesięcy powraca do Diário de Notícias jako zastępca dyrektora. 25 listopada tego samego roku wojskowa ingerencja w redakcji dziennika przyczynia się do zwolnienia wielu pracowników, w tym Saramago (miało to związek z portugalską Rewolucją Goździków). Po tym wydarzeniu Saramago postanawia porzucić dziennikarstwo i całkowicie poświecić się literaturze.
Posiada doktoraty honoris causa uniwersytetów w Turynie (Włochy), Sewilli (Hiszpania), Manchesterze (Wielka Brytania) i Coimbrze (Portugalia).
[edytuj] Bibliografia
W 1991 Saramago opublikował powieść Ewangelia według Jezusa Chrystusa. Została skrytykowana jako bluźniercza przez Kościół katolicki. W konsekwencji sekretarz kulturalny rządzącej partii, Pedro Santana Lopes skreślił nazwisko Saramago z listy kandydatów do Europejskiej Nagrody Literackiej. Saramago z kolei protestując przeciwko tej decyzji przeniósł się wraz z żona na kanaryjską wyspę Lanzarote, gdzie mieszka do dziś.
Saramago wydał powieści, dramaty, opowiadania, wiersze, dzienniki i przewodniki. Jego druga powieść Manual de pintura e caligrafia pojawiła się w roku 1977, po długiej przerwie. Jej podstawowym tematem jest geneza artysty, malarza lub pisarza.
W Viagem a Portugal (Podróż do Portugalii) Saramago poszukuje pomysłu "na Portugalię" w kilka lat po upadku dyktatury następców Salazara. Żeby dokładnie widzieć swój kraj, używa trzeciej osoby, pozwala mu to na obserwacje swoich własnych reakcji: Tutaj zmuszony jest do rozpoznania własnego niedostatku i przyznania się do niewiedzy, o cudach i wszystkim innym.
Levantado do Chão, (Podniesiony z ziemi, 1980) to trzypokoleniowa saga o biednych ludziach, rozpoczynająca się od czasu pierwszej wojny światowej do daty portugalskiej Rewolucji Goździków – 25 kwietnia 1974 r. Historia ta prezentuje różne formy dialogu i monologu.
Większą popularność na forum międzynarodowym José Saramago zdobył w roku 1980 powieścią Baltazar i Blimunda (Memorial do convento). Fabuła powieści rozgrywa się w 1. połowie XVIII wieku. Na podstawie tej powieści włoski kompozytor Azio Corghi stworzył operę Blimunda.
O ano da morte de Ricardo Reis (Rok śmierci Ricarda Reisa), powieść wydaną w 1984 roku, autor poświęcił znakomitemu portugalskiemu poecie Fernando Pessoi, a Ricardo Reis był jednym z heteronimów Pessoi. W 1989 roku wydana została następna powieść pt. Historia oblężenia Lizbony (História do cerco Lisboa).
W 1997 ukazała się kolejna powieść Josè Saramago Wszystkie imiona (Todos os nomes). Książka ta przez wielu czytelników uznawana jest za jego najlepsze dzieło. Jest pełna prawd życiowych i humoru.
W tym samym roku ukazała się również Ensaio sobre a cegueira (Miasto ślepców). To również powieść o totalitaryzmie, to absurd, ale ślepcy w powieści Saramago są alegorią ludzi, którzy nie potrafią dostrzegać tego co powinni widzieć.
Styl Saramago charakteryzują długie zdania oraz niekonwencjonalna interpunkcja. Dialogi nie są wyszczególnione w tekście, stanowią integralną część akapitu - sprawia to wrażenie zapisanego ciągu myśli, gdyż w narracji praktycznie nie ma przystanków. Czytelnik niejednokrotnie gubi się w dialogach nie wiedząc czy faktycznie zostały one wypowiedziane, czy są to tylko fragmenty myśli bohaterów. Wiele zdań ciągnie się przez całą stronę: w miejscu gdzie inni autorzy postawiliby kropkę, Saramago konsekwentnie stawia przecinek. Mimo to czytelnik szybko przyzwyczaja się do tego stylu i rytmu narracji.
[edytuj] Powieści
- Terra do pecado, 1947
- Manual de pintura e caligrafia, 1977
- Levantado do chão, 1980
- Baltazar i Blimunda, pol. wyd. 1993 (Memorial do convento), 1982
- Rok śmierci Ricarda Reisa, pol. wyd. 2000 (O ano da morte de Ricardo Reis), 1984
- Kamienna tratwa, pol. wyd. 2003 (A jangada de pedra), 1986
- Historia oblężenia Lizbony pol. wyd. 2002 (História do cerco de Lisboa), 1989
- Ewangelia według Jezusa Chrystusa, pol. wyd. 1992 (O Evangelho segundo Jesus Cristo), 1991
- Miasto ślepców, pol. wyd. 2000 (Ensaio sobre a cegueira), 1995
- A bagagem do viajante, 1996
- Cadernos de Lanzarote, 1997
- Wszystkie imiona, pol. wyd. 2000 (Todos os nomes), 1997
- A caverna, 2000
- Podwojenie, pol. wyd. 2002 (O homem duplicado), 2002
- Ensaio sobre a lucidez, 2004
- As intermitências da morte, 2005
- As pequenas memórias, 2006
- A Viagem do Elefante, 2008
[edytuj] Sztuki teatralne
- A noite
- Que farei com este livro?
- A segunda vida de Francisco de Assis
- In Nomine Dei
- Don Giovanni lub O dissoluto absolvido
[edytuj] Opowiadania
- Objecto quase, 1978
- Poética dos cinco sentidos - O ouvido, 1979
- O conto da ilha desconhecida, 1997
[edytuj] Poezja
- Os poemas possíveis, 1966
- Provavelmente alegria, 1970
- O ano de 1993, 1975
[edytuj] Kroniki
- Deste mundo e do outro, 1971
- A bagagem do viajante, 1973
- As opiniões que o DL teve, 1974
- Os apontamentos, 1977
[edytuj] Powieści podróżnicze
- Viagem a Portugal, 1981
[edytuj] Literatura dziecięca
- A Maior Flor do Mundo, 2001
|
|||||
