Wyspa Księcia Edwarda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy kanadyjskiej prowincji Wyspa Księcia Edwarda. Zobacz też: historię królewskiej kolonii i dominium Wyspy Księcia Edwarda oraz Wyspy Księcia Edwarda w RPA.
Prince Edward Island
Île-du-Prince-Édouard
Flaga Wysp Księcia Edwarda Arms of Prince Edward Island.svg
Flaga Wysp Księcia Edwarda Godło Wysp Księcia Edwarda
Dewiza: Parva sub ingenti (Mali chronieni przez wielkich)
Lokalizacja Wysp Księcia Edwarda
język urzędowy angielski, francuski
Stolica Charlottetown
Największe miasto Charlottetown
Premier Robert Ghiz
Gubernator porucznik Frank Lewis
Reprezentacja w parlamencie
- przedst. w Izbie Gmin
- przedst. w Senacie

4
4

Powierzchnia
Całkowita
• Ziemia
• Woda
2008
5 683,91 km²
5 683,56 km²
0,006%
Liczba ludności
• Całkowita (IV 2011)
• Gęstość

143 836[1]
25,31 os./km²
Akces po Konfederacji 1 lipca 1873
(jako siódma)
Strefa czasowa UTC -4
Informacja pocztowa
Kod telefoniczny
ISO 3166-2
• Skrót pocztowy
• Pierwsza litera kodu

902
CA-PE
PE
C
Strona internetowa www.gov.pe.ca
Oficjalne symbole prowincji

Wyspa Księcia Edwarda (ang. Prince Edward Island) – najmniejsza i najmniej ludna, lecz jednocześnie najgęściej zaludniona (25,3 os./1 km²) prowincja Kanady. Prowincja obejmująca całą powierzchnię wyspy leżącej w Zatoce św. Wawrzyńca. Największym miastem prowincji jest jej stolica Charlottetown. Drugim co do wielkości miastem jest Summerside. Prowincja połączona jest ze stałym lądem mostem – Most Konfederacji (w okolicach Summerside) z Nowym Brunszwikiem oraz połączeniem promowym Charlottetown z Nową Szkocją.

Motto jest aluzją do wiersza Wergiliusza:

(...) etiam Parnasia laurus
parua sub ingenti matris se subicit umbra (Georg. II, 18-19).

Struktura polityczna[edytuj | edytuj kod]

Gubernator porucznik[edytuj | edytuj kod]

Gubernator porucznik jest przedstawicielem głowy państwa, monarchy angielskiego. Choć gubernator mianowany jest przez monarchę, następuje to automatycznie po rekomendacji premiera prowincji. Funkcje gubernatora porucznika są czysto honorowe i ceremonialne, choć teoretycznie może on wpływać na kształt polityki prowincji.

Zgromadzenie legislacyjne[edytuj | edytuj kod]

Parlament Wyspy Księcia Edwarda Legislative Assembly of Prince Edward Island składa się współcześnie z 27 deputowanych Members of Legislative Assembly, w skrócie MLA. Wybierani są oni w 27 jednomandatowych okręgach wyborczych. Partia zdobywająca większość w parlamencie tworzy rząd prowincji, a jej przewodniczący zostaje Premierem prowincji. Druga co do liczebności partia w parlamencie otrzymuje status oficjalnej opozycji.

W obecnej, 37. kadencji parlamentu miejsca w parlamencie podzielone są następująco:

Konserwatywna Partia Wyspy Księcia Edwarda – 23
Liberalna Partia Wyspy Księcia Edwarda – 4

Dane historyczne na temat składu parlamentów – zobacz: Zgromadzenie Legislacyjne Wyspy Księcia Edwarda.

Rząd[edytuj | edytuj kod]

  • Department of Agriculture, Fisheries, Aquaculture and Forestry – Ministerstwo rolnictwa, rybołówstwa, gospodarki wodnej i leśnej
  • Department of Office of the Attorney General – Urząd prokuratora generalnego
  • Department of Community and Cultural Affairs – Ministerstwo do spraw samorządów i kultury
  • Department of Development and Technology – Ministerstwo rozwoju i technologii
  • Department of Education – Ministerstwo edukacji
  • Department of Environment & Energy – Ministerstwo ochrony środowiska i energetyki
  • Department of Health and Social Services – Ministerstwo zdrowia i spraw socjalnych
  • Department of Provincial Treasury – Ministerstwo skarbu prowincji
  • Department of Tourism – Ministerstwo turystyki
  • Department of Transportation and Public Works – Ministerstwo transportu i robót publicznych

Premier[edytuj | edytuj kod]

Premier Wyspy Księcia Edwarda jest szefem rządu prowincji. Posiada on bardzo szerokie uprawnienia, pozwalające prowadzić skuteczne rządy, jeśli tylko ma zapewnione poparcie w parlamencie. Premierem zostaje lider partii zdobywającej większość w parlamencie. Jeśli z jakichś powodów, w czasie trwania sesji parlamentu przewodniczący rządzącej partii zostaje zmieniony, następuje automatyczna zmiana na stanowisku premiera prowincji.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wyspa Księcia Edwarda podzielona jest na trzy hrabstwa:

Zobacz też: lista jednostek samorządowych Wyspy Księcia Edwarda.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyspa została odkryta przez Cartiera w 1534. Przez następne 200 lat formalnie należała do Francji pod nazwą Îsle St-Jean. Była często odwiedzana przez rybaków francuskich i baskijskich. Pierwsze stałe osady francuskie powstały na wyspie między 1720 i 1730. Kolonia rosła raczej powoli i w 1748 liczyła 700 osób. Następnie na wyspę zaczęli napływać uchodzący pod naporem brytyjskim mieszkańcy Nowej Szkocji. W 1758 liczba francuskich osadników urosła do ok. 4,5 tys. Po opanowaniu pobliskiego Louisburga w 1758, Brytyjczycy zdobyli panowanie nad wyspą i zmusili większość osadników francuskich do jej opuszczenia. Wyspa formalnie przeszła pod władze brytyjską według postanowień pokoju paryskiego w 1763.

Wyspa Księcia Edwarda została wydzielona z Nowej Szkocji, jako oddzielna kolonia w 1764. W 1851 kolonia otrzymała status dominium. Większość ludności kolonii było emigrantami z Anglii, Szkocji i Irlandii. Istniały tam także nieliczne gminy ludności akadyjskiej i Indian z plemienia Mikmaków (Mi'kmaq, Micmac). W momencie powołania kolonii, wyspa została podzielona na 67 działek ziemskich, a one same rozlosowane pośród osób bliskich królewskiego dworu. Rozpoczęło to długotrwały kryzys społeczny, który trawił wyspę przez ponad 100 lat i zakończył się do dopiero przystąpieniu dominium do Konfederacji Kanady w 1873.

Zobacz artykuł główny: historia Wyspy Księcia Edwarda.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Kanady.

Ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Niewielka wyspa, o kształcie zbliżonym do podłużnego prostokąta, ma średnio rozwiniętą linię brzegową. Tworzy ją kilka wcinających się głęboko w ląd zatok: Hillsborough, Malpeque i Cascumpec oraz wiele fiordowatych zatoczek. Południowe wybrzeża tworzą niewysokie klify. Północne posiadają bardziej płaskie i wydmowe plaże. Powierzchnia wyspy niemal idealnie płaska wznosi się średnio 25 m n.p.m. Jedynymi wzniesieniami są 2 wzgórza Glen Valley o wysokości 142 m oraz drugie 125 m n.p.m.

Wody śródlądowe[edytuj | edytuj kod]

Wyspa nie posiada większych naturalnych zbiorników wodnych. Przecina ją za to wiele strumieni i niewielkich rzek. Dzięki obfitym opadom i racjonalnej gospodarce wodnej wyspa nie cierpi na brak słodkiej wody.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Na wyspie panuje klimat atlantycki powodujący ekstremalne zmiany temperatur, dużą wilgotność, częste burze i huragany. Nasłonecznienie jest przeciętne i wynosi średnio 1925 godzin pełnego słońca w roku. Lato na wyspie jest względnie łagodne i ciepłe, lecz niewiele jest dni upalnych. Zima natomiast jest długa i zwykle mroźna, choć wpływ oceanu, działającego jako "pompa cieplna", potrafi zmienić drastycznie temperaturę w ciągu krótkiego czasu. Generalnie jednak okres mrozów i przymrozków rozciąga się od października do maja.

Opady deszczu sięgają od 1000 do 1100 mm na większości terenów wyspy. W ciągu roku zdarza się przeciętnie 9-12 burz deszczowych z bardzo intensywnymi opadami. Rekordowy opad odnotowano w 1942 - 164 mm wody spadło w ciągu jednej burzy. Zdarzają się także intensywne opady śniegu dochodzące do 330 cm, brak jednak akumulacji śniegu. Wyspa jest także miejscem bardzo wietrznym. Wiatry często przekraczają prędkość 100 km/h.

Zasoby naturalne[edytuj | edytuj kod]

Na wyspie występują złoża węgla kamiennego, gazu ziemnego oraz rud uranu i wanadu.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka wyspy opiera się na 3 podstawowych dziedzinach:

Rolnictwo i przemysł wytwórczy
bardzo urodzajne, żelaziste gleby, typowe dla wyspy, znakomicie nadają się pod uprawę ziemniaków. Ziemniaki uprawiane na wyspie cieszą się wielkim uznaniem wśród konsumentów w całej Kanadzie. Na wyspie zlokalizowanych jest także wiele zakładów przetwórstwa spożywczego, głównie wytwórnie frytek. Łączna wartość produkcji przemysłu wytwórczego wynosi ok. 950 mln dolarów rocznie, z czego ponad 700 przypada na przetwórstwo rolne. Produkcja ziemniaków wynosi blisko 3 mln t. Dochód rolnictwa ze sprzedaży ziemniaków wynosi ok. 150 mln dolarów. Drugą ważną dziedziną produkcji rolniczej jest hodowla, głównie krów mlecznych.
Rybołówstwo
przybrzeżne i pełnomorskie zorientowane na ryby, małże i raki przynosi rocznie ok. 160 mln dolarów.
Turystyka
głównie krajoznawcza i wypoczynkowa jest istotnym źródłem dochodu narodowego prowincji.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na Wyspie Księcia Edwarda, w Clifton, urodziła się pisarka Lucy Maud Montgomery, autorka wielu powieści, których akcja osadzona jest na jej rodzinnej wyspie. Jedną z bohaterek jej utworów jest rudowłosa Ania Shirley, symbol tej wyspy.
  • Nazwa wyspy została użyta w grze Unturned 2

Przypisy