Prowincja Kanady (kolonia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Province of Canada
Prowincja Kanady
Górna Kanada
Dolna Kanada
1841 – 1867 Kanada
Stolica Kingston 1841-1843
Montreal 1843-1849
Toronto 1849-1852
Quebec 1852-1856
Toronto 1856-1858
Quebec 1859-1866
Ottawa 1866-1867
Ustrój polityczny Monarchia
Ostatnia głowa państwa Królowa Wielkiej Brytanii Wiktoria Hanowerska
Ustawa o Unii Kanadyjskiej 10 lutego 1841
Utworzenie Dominium Kanady 1 lipca 1867
Mapa

     Górna Kanada

     Dolna Kanada

Prowincja Kanady – kolonia brytyjska w Ameryce Północnej, powołana przez parlament brytyjski „Ustawą o Unii Kanadyjskiej” w 1840 roku. Kolonia powstała poprzez połączenie (unię) dwóch kolonii: Dolnej i Górnej Kanady.

Ustrój polityczny nowej kolonii został zaprojektowany zgodnie z rekomendacjami tzw. Raportu Durkhama, Lorda Lambtona, który został oddelegowany do Kanady przez władze brytyjskie w celu zbadania przyczyn rebelii, które wstrząsnęły obu częściami Kanady w 1837 roku. Głównym celem unii było zasymilowanie frankofońskiej ludności zamieszkującej Dolną Kanadę. Początkowo na stolicę kolonii wybrano Kingston. Potem rozpoczęto jej rotację pomiędzy Toronto a Montrealem. Po antyrządowych rozruchach w Montrealu, miasto to straciło swoje stołeczne przywileje. Ostatecznie na stałą stolicę wybrano Ottawę. Prowincja Kanady istniała do 1867, kiedy powołano Konfederację Kanady.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Ustrój Prowincji Kanady przed reformą
Ustrój Prowincji Kanady po reformie

Głową kolonii był gubernator generalny. Był on przedstawicielem monarchii brytyjskiej w kolonii i posiadał szeroki zakres władzy. Do niego należało rozpisywanie wyborów, powoływanie i rozwiązywanie rady legislacyjnej, powoływanie i odwoływanie rządów. Gubernator nie był zobowiązany do popierania rządu opartego na większości parlamentarnej, choć od 1848 przyjęło się w zwyczaju tworzenie autentycznego rządu przedstawicielskiego.

Prowincja Kanady została podzielona na dwa rejony Kanadę Wschodnią, odpowiadającą wcześniejszej Dolnej Kanadzie i Kanadę Zachodnią, odpowiadającą Górnej Kanadzie. Choć Kanada Wschodnia była znacznie ludniejsza niż zachodnia, obu częściom przyznano taką samą reprezentację parlamentarną. Zamysł taki podyktowany był zabezpieczeniem interesów ludności pochodzenia brytyjskiego, w większości zamieszkującej Kanadę Zachodnią. Ta początkowa przewaga Zachodniej Kanady, została szybko zniwelowana, wskutek bardzo intensywnego rozwoju demograficznego tej części kolonii. W ciągu kilkunastu lat Anglosasi z grupy wysoce nadreprezentowanej w parlamencie, stali się niedoreprezentowani. Doprowadziło to do permanentnego kryzysu rządowego, który ostatecznie doprowadził do wielkiej koalicji konserwatywno-liberalnej, której ostateczną konsekwencją była Konfederacja Kanady zawiązana w 1867 r.

Choć wszystkie ważne decyzje musiały być konsultowane z gubernatorem generalnym i to on w imieniu monarchy je ostatecznie zatwierdzał, władzę w Prowincji Kanady sprawował rząd. Od pierwszego rządu powołanego w 1840 przyjął się unikatowy zwyczaj podwójnego premierostwa. Na czele rządu zawsze stało dwóch premierów, jeden reprezentujący Kanadę Wschodnią, drugi Zachodnią. Choć jeden z nich nosił miano premiera tytularnego, wszystkie decyzje podejmowane były wspólnie i wymagały obopólnej zgody.

Okres 27 lat istnienia Prowincji Kanady był okresem kształtowania się nowoczesnego systemu parlamentarnego. Dwie partie, które wtedy powstały, były jedynymi, które sprawowały władzę w Kanadzie na poziomie federalnym do czasów współczesnych. Konserwatywna Partia Kanady wyewoluowała z dwóch elitarnych ugrupowań Family Compact, w Kanadzie Zachodniej i Château Clique, we Wschodniej. Liberalna Partia Kanady powstała na bazie kilku radykalnych i reformistycznych ugrupowań (niektóre z nich wywodziły się z kręgów rebelianckich) takich, jak: The Grits lub Rouges.

Terminarz wyborów i wyniki[edytuj | edytuj kod]

do napisania

Lista premierów[edytuj | edytuj kod]

Tekstem wytłuszczonym podane jest nazwisko premiera tytularnego.

Lp. Nazwisko (Kanada Zachodnia) Nazwisko (Kanada Wschodnia) Data objęcia urzędu Data złożenia urzędu
1. Samuel Harrison 5 lutego 1841 12 stycznia 1842
1. William Draper 5 lutego 1841 12 stycznia 1842
2. William Draper Charles Richard Ogden 12 stycznia 1842 14 września 1842
3. Robert Baldwin Sir Louis-Hippolyte La Fontaine 26 września 1842 27 listopada 1843
4. Sir Dominick Daly (pełniący obowiązki) 27 listopada 1843 12 grudnia 1843
5. William Draper Denis-Benjamin Viger 12 grudnia 1843 17 czerwca 1846
6. William Draper Denis-Benjamin Papineau 17 czerwca 1846 28 maja 1847
7. Henry Sherwood Denis-Benjamin Papineau 28 maja 1847 11 marca 1848
8. Robert Baldwin Sir Louis-Hippolyte La Fontaine 11 marca 1848 28 października 1851
9. Sir Francis Hincks Augustin-Norbert Morin 28 października 1851 11 września 1854
10. Sir Allan Napier MacNab Augustin-Norbert Morin 11 września 1854 27 stycznia 1855
11. Sir Allan Napier MacNab Sir Étienne-Paschal Taché 27 stycznia 1855 24 maja 1856
12. Sir John Macdonald Sir Étienne-Paschal Taché 24 maja 1856 26 listopada 1857
13. Sir John Macdonald Sir George-Étienne Cartier 26 listopada 1857 2 sierpnia 1858
14. George Brown Antoine-Aimé Dorion 2 sierpnia 1858 6 sierpnia 1858
15. Sir John Macdonald Sir George-Étienne Cartier 6 sierpnia 1858 24 maja 1862
16. John Sandfield Macdonald Louis-Victor Sicotte 24 maja 1862 15 maja 1863
17. John Sandfield Macdonald Antoine-Aimé Dorion 15 maja 1863 30 maja 1864
18. Sir John Macdonald Sir Étienne-Paschal Taché 30 maja 1864 30 lipca 1865
19. Sir John Macdonald Sir Narcisse-Fortunat Belleau 30 lipca 1865 30 czerwca 1867

Objaśnienie kolorów:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]