Błażowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Błażowa
Rynek
Rynek
Herb
Herb Błażowej
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Błażowa
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja rzeszowska
Data założenia XV wiek
Prawa miejskie 1770
Burmistrz Jerzy Kocój
Powierzchnia 4,23 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

2129[1]
503 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 17
Kod pocztowy 36-030
Tablice rejestracyjne RZE
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Błażowa
Błażowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Błażowa
Błażowa
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Błażowa
Błażowa
Ziemia 49°53′00″N 22°05′58″E/49,883333 22,099444
TERC
(TERYT)
3182416024
Urząd miejski
pl. Jana Pawła II 1
36-030 Błażowa
Strona internetowa

Błażowamiasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Błażowa, na Pogórzu Dynowskim, nad potokiem Ryjak dopływem Strugu. Lokalny ośrodek handlowo-usługowy i drobnego przemysłu. Jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św Marcina oraz dekanatu Błażowa.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. rzeszowskiego.

31 grudnia 2004 r. miasto miało 2111 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Początki osady nie są znane – pierwsza wzmianka o Błażowej pochodzi z 1429 roku i zawarta jest w dokumencie dotyczącym lokalizacji pobliskiej wsi Kąkolówka wydanym w Dynowie przez Piotra Lunaka Kmitę. Nazwa Błażowa (dawniej Błażejowa) wywodzi się od Błaża (Błażeja)[2], zapewne imienia zasadźcy lub pierwszego jej właściciela. Wcześniej jeszcze znana jako Złotowieniec, według legendy miał taką nazwę nadać król Władysław II Jagiełło, gdy przejeżdżał obok osady i spostrzegł, że naokoło rosną złociste zboża.

Mikołaj Rzeszowski herbu Doliwa – żyjący w XVI wieku, był właścicielem Błażowej i Rzeszowa. W 1596 r. powstaje fundacja stypendialna utworzona przez ks. Tomasza Raskowicza z Pyzdr – proboszcza z Błażowej dla miejscowej młodzieży. W 1624 r. i w 1672 r. najazdy Tatarów powodują zniszczenie Błażowej.

Prawa miejskie Błażowa otrzymała w 1770 roku – była wtedy własnością prywatną. W latach 1772-1918 w zaborze austriackim.

Na przełomie XIX i XX wieku nastąpił w mieście rozkwit ruchu spółdzielczego. W okresie międzywojennym miały miejsce strajki chłopskie, a w okresie okupacji niemieckiej miasto było ośrodkiem ruchu oporu. Działał tu ks. Michał Pilipiec ps. „Ski” (1912 – 8 grudnia 1944) – kapelan AK m.in. Obwodu Rzeszów. Związany pracą z Futomą i Błażową[3]. Powołana tu została Placówka AK Błażowa z Dynowem, na czele której stanął krypt. „Buk” – Stanisław Jakubczyk ps. „Chrobry”, Podobwód Rzeszów-Południe AK.

Dużą część ludności Błażowej stanowili Żydzi. Początki żydowskiego osadnictwa sięgają XVIII w. W latach dwudziestych XX w. stanowili ok. 18% ludności miasta. W czasie drugiej wojny światowej w Błażowej funkcjonowało getto, zlikwidowane 26 czerwca 1942. Większość błażowskich Żydów została przesiedlona do getta w Rzeszowie, a następnie zamordowana.

4 grudnia 1944 r. do miejscowości tej przyjechali funkcjonariusze UB z Rzeszowa i przeprowadzili aresztowania wśród mieszkańców, głównie żołnierzy AK. Wśród aresztowanych, obok ks. Michała Pilipca, znaleźli się Dominik Sobczyk o ps. Trop – sekretarz gminy zbiorowej Błażowa, Stanisław Rybka ps. Szpak – plutonowy, dowódca drużyny, I Plutonu AK Błażowa, Józef Bator ps. Żyto – żołnierz AK oraz szereg innych osób.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Błażowej w 2014 roku [4].


Piramida wieku Blazowa.png

Zabytki[edytuj]

Neogotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina

Ludzie związani z Błażową[edytuj]

  • ks.prof. Adam Draski (ok. 15821648) - teolog, pedagog, bibliofil, prof. i dziekan wydziału teologicznego UJ. Urodzony w rodzinie chłopskiej w Błażowej.
  • ks. Tomasz Raskowicz z Pyzdr - proboszcz w Błażowej, założyciel przed 1596 r. fundacji dla biednych żaków i fundacji szpitalnych oraz hojny darczyńca UJ. Od 1604 r. przełożony szpitala Św. Ducha w Krośnie, a w 1612 r. dziekanem w Dynowie
  • Sługa Boża Anna Jenke, 19211976, ur. w Błażowej – dyr. Liceum Plastycznego w Jarosławiu, polonistka, autorka książki „Dzienniczki i rozważania” oraz Programu Wychowawczego. Jej imieniem nazwano wiele szkół i stowarzyszeń.
  • Rabin Cwi Elimelech Szapiro – znany wśród chasydów na całym świecie jako Bluzhover Rebbe (rabin z Błażowej); jego następcą był Izrael Szapiro (Israel Spira), który przeżył wojnę i wyjechał do USA; w Londynie działa dobroczynna fundacja żydowska The Bluzhov Charitable Trust
  • Sł. Boży ks. Bronisław Markiewicz – w latach 1877-1882 proboszcz w Błażowej, który zapisał tu do Bractwa Wstrzemięźliwości 600 osób i wysłał najzdolniejszego tkacza Marcina Brzęka na studia do Czech, który po powrocie założył Szkołę Tkacką w Błażowej
  • Leon Cag 19121986, ur. w Błażowej – dowódca plutonu z Placówki AK Błażowa w Obwodzie AK Rzeszów. Od IX 1944 dowódca Placówki AK Dynów, od V 1944 dowódca plutonu z tej placówki, nauczyciel, ppor. rez. piech. WP, 1936, ppor. rez. AK, działacz WiN ps. „Nieznański”„Wilk”, więzień polityczny PRL w 1947 r. skazany na karę śmierci. Kierownik Rady WiN Brzozów – Rejon „Centrum” – Rzeszów. Okręg Rzeszów WiN.
  • prof. Jan Gabriel Grochmalicki, 1883-1936, ur. w Błażowej - polski zoolog, w latach 1926-1928 rektor Uniwersytetu Poznańskiego.
  • por. Józef Lutak – pierwszy dowódca Placówki ZWZ w Błażowej.
  • Tadeusz Okoń, 1872-1957 - urodzony w Błażowej malarz portrecista, pedagog.
  • Ks. Michał Pilipiec – kapelan AK
  • Janusz Ślączka – żużlowiec, obecnie trener

Sport[edytuj]

W Błażowej działa klub piłkarski Błażowianka Błażowa, założony w 1923 roku[5]. W sezonie 2008-2009 klub grał w klasie okręgowej. W 2011 został także założony klub piłki koszykowej SSK Błażowa grający w III Lidze Koszykarzy.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 30. ISBN 83-04-0190-9.
  3. Polski Słownik Biograficzny T.26/2.- Wrocław, 1981.
  4. http://www.polskawliczbach.pl/Blazowa, w oparciu o dane GUS.
  5. Strona klubu piłkarskiego Błażowianka Błażowa (pol.). [dostęp 2009-07-07].

Linki zewnętrzne[edytuj]