Błażowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Błażowa
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Błażowa
Aglomeracja rzeszowska
Data założenia XV wiek
Prawa miejskie przed 1770
Burmistrz Jerzy Kocój
Powierzchnia 4,23 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2176[1]
514,4 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 17
Kod pocztowy 36-030
Tablice rejestracyjne RZE
Położenie na mapie gminy Błażowa
Mapa lokalizacyjna gminy Błażowa
Błażowa
Błażowa
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rzeszowskiego
Błażowa
Błażowa
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Błażowa
Błażowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Błażowa
Błażowa
Ziemia49°53′00″N 22°05′58″E/49,883333 22,099444
TERC (TERYT) 1816024
SIMC 0974280
Urząd miejski
pl. Jana Pawła II 1
36-030 Błażowa
Strona internetowa

Błażowamiasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Błażowa, na Pogórzu Dynowskim, nad potokiem Ryjak (dopływ Strugu). Lokalny ośrodek handlowo-usługowy i drobnego przemysłu. Jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św Marcina oraz dekanatu Błażowa.

Błażowa uzyskała lokację miejską przed 1770 rokiem[2]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. rzeszowskiego.

31 grudnia 2004 r. miasto miało 2111 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki osady nie są znane – pierwsza wzmianka o Błażowej pochodzi z 1429 roku i zawarta jest w dokumencie dotyczącym lokalizacji pobliskiej wsi Kąkolówka, wydanym w Dynowie przez Piotra Lunaka Kmitę. Nazwa Błażowa (dawniej Błażejowa) wywodzi się od Błaża (Błażeja)[3], zapewne imienia zasadźcy lub pierwszego jej właściciela. Wcześniej jeszcze znana jako Złotowieniec – według legendy miał taką nazwę nadać król Władysław II Jagiełło gdy przejeżdżał obok osady i spostrzegł, że naokoło rosną złociste łany zboża.

Mikołaj Rzeszowski herbu Doliwa, żyjący w XVI wieku, był właścicielem Błażowej i Rzeszowa. W 1596 r. powstała fundacja stypendialna utworzona przez księdza Tomasza Raskowicza z Pyzdr – proboszcza z Błażowej dla miejscowej młodzieży. W 1624 r. i w 1672 r. najazdy Tatarów spowodowały zniszczenie Błażowej.

Prawa miejskie Błażowa otrzymała przed 1770 rokiem– była wtedy własnością prywatną. W latach 1772-1918 miasto znajdowało się w zaborze austriackim.

Na przełomie XIX i XX wieku nastąpił w mieście rozkwit ruchu spółdzielczego. W okresie międzywojennym miały miejsce strajki chłopskie, a w okresie okupacji niemieckiej miasto było ośrodkiem ruchu oporu. Działał tu ksiądz Michał Pilipiec ps. „Ski” (1912 – 8 grudnia 1944) – kapelan AK, m.in. Obwodu Rzeszów. Związany pracą z Futomą i Błażową[4]. Powołana tu została Placówka AK Błażowa z Dynowem, na czele której stanął krypt. „Buk” – Stanisław Jakubczyk ps. „Chrobry”, Podobwód Rzeszów-Południe AK.

Dużą część ludności Błażowej stanowili Żydzi. Początki żydowskiego osadnictwa sięgają XVIII w. W latach dwudziestych XX w. stanowili ok. 18% ludności miasta. W czasie drugiej wojny światowej w Błażowej funkcjonowało getto, zlikwidowane 26 czerwca 1942. Większość błażowskich Żydów została przesiedlona do getta w Rzeszowie, a następnie zamordowana.

4 grudnia 1944 r. do miejscowości tej przyjechali funkcjonariusze UB z Rzeszowa i przeprowadzili aresztowania wśród mieszkańców, głównie żołnierzy AK. Wśród aresztowanych, obok ks. Michała Pilipca, znaleźli się Dominik Sobczyk ps. Trop (sekretarz gminy zbiorowej Błażowa), Stanisław Rybka ps. Szpak (plutonowy, dowódca drużyny I Plutonu AK Błażowa), Józef Bator ps. Żyto (żołnierz AK) oraz szereg innych osób.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Błażowej w 2014 roku[1].


Piramida wieku Blazowa.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Błażową[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Błażową.
  • ks. prof. Adam Draski (ok. 1582-1648) – teolog, pedagog, bibliofil, profesor i dziekan wydziału teologicznego UJ. Urodzony w rodzinie chłopskiej w Błażowej.
  • ks. Tomasz Raskowicz z Pyzdr – proboszcz w Błażowej, założyciel przed 1596 r. fundacji dla biednych żaków i fundacji szpitalnych oraz hojny darczyńca UJ. Od 1604 r. przełożony szpitala Św. Ducha w Krośnie, a w 1612 r. dziekan w Dynowie.
  • Sługa Boża Anna Jenke (1921-1976), ur. w Błażowej – dyrektor Liceum Plastycznego w Jarosławiu, polonistka, autorka książki „Dzienniczki i rozważania” oraz Programu Wychowawczego. Jej imieniem nazwano wiele szkół i stowarzyszeń.
  • Rabin Cwi Elimelech Szapiro – znany wśród chasydów na całym świecie jako Bluzhover Rebbe (rabin z Błażowej); jego następcą był Izrael Szapiro (Israel Spira), który przeżył wojnę i wyjechał do USA. W Londynie działa dobroczynna fundacja żydowska The Bluzhov Charitable Trust.
  • Sługa Boży ks. Bronisław Markiewicz – w latach 1877-1882 proboszcz w Błażowej, który zapisał tu do Bractwa Wstrzemięźliwości 600 osób i wysłał najzdolniejszego tkacza, Marcina Brzęka, na studia do Czech. Brzęk po powrocie założył Szkołę Tkacką w Błażowej.
  • Leon Cag (1912-1986), ur. w Błażowej – dowódca plutonu z Placówki AK Błażowa w Obwodzie AK Rzeszów. Od IX 1944 dowódca Placówki AK Dynów, od V 1944 dowódca plutonu z tej placówki, nauczyciel, ppor. rez. piech. WP, 1936, ppor. rez. AK, działacz WiN ps. „Nieznański”„Wilk”, więzień polityczny PRL; w 1947 r. skazany na karę śmierci. Kierownik Rady WiN Brzozów – Rejon „Centrum” – Rzeszów. Okręg Rzeszów WiN.
  • prof. Jan Gabriel Grochmalicki (1883-1936), ur. w Błażowej – polski zoolog, w latach 1926-1928 rektor Uniwersytetu Poznańskiego.
  • por. Józef Lutak – pierwszy dowódca Placówki ZWZ w Błażowej.
  • Tadeusz Okoń (1872-1957) – urodzony w Błażowej malarz portrecista, pedagog.
  • Ks. Michał Pilipiec – kapelan AK.
  • Zdzisław Skrzyński (1846-1927) – właściciel dóbr Błażowa na przełomie XIX/XX wieku.
  • Janusz Ślączka – żużlowiec, obecnie trener.
  • ks. Andrzej Osikowicz (1900-1943) – wikariusz (1923-1925) oraz administrator (1925-1926) parafii Błażowa, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Błażowej działa klub piłkarski Błażowianka Błażowa, założony w 1923 roku[5]. W sezonie 2008-2009 klub grał w klasie okręgowej. W 2011 został także założony klub piłki koszykowej SSK Błażowa grający w III Lidze Koszykarzy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Blazowa, w oparciu o dane GUS.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 20-21.
  3. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 30. ISBN 83-04-0190-9.
  4. Polski Słownik Biograficzny T.26/2.- Wrocław, 1981.
  5. Strona klubu piłkarskiego Błażowianka Błażowa (pol.). [dostęp 2009-07-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]