Błażowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Błażowa
Rynek
Rynek
Herb
Herb Błażowej
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Błażowa
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja rzeszowska
Data założenia XV wiek
Prawa miejskie 1770
Burmistrz Jerzy Kocój
Powierzchnia 4,23 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

2129[1]
503 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 17
Kod pocztowy 36-030
Tablice rejestracyjne RZE
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Błażowa
Błażowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Błażowa
Błażowa
Ziemia 49°53′00″N 22°05′58″E/49,883333 22,099444
TERC
(TERYT)
3182416024
Urząd miejski
pl. Jana Pawła II 1
36-030 Błażowa
Strona internetowa

Błażowamiasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Błażowa, na Pogórzu Dynowskim, nad potokiem Ryjak (dopływ Strugu). Lokalny ośrodek handlowo-usługowy i drobnego przemysłu. Jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św Marcina oraz dekanatu Błażowa.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. rzeszowskiego.

31 grudnia 2004 r. miasto miało 2111 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Początki osady nie są znane – pierwsza wzmianka o Błażowej pochodzi z 1429 roku i zawarta jest w dokumencie dotyczącym lokalizacji pobliskiej wsi Kąkolówka, wydanym w Dynowie przez Piotra Lunaka Kmitę. Nazwa Błażowa (dawniej Błażejowa) wywodzi się od Błaża (Błażeja)[2], zapewne imienia zasadźcy lub pierwszego jej właściciela. Wcześniej jeszcze znana jako Złotowieniec – według legendy miał taką nazwę nadać król Władysław II Jagiełło gdy przejeżdżał obok osady i spostrzegł, że naokoło rosną złociste łany zboża.

Mikołaj Rzeszowski herbu Doliwa, żyjący w XVI wieku, był właścicielem Błażowej i Rzeszowa. W 1596 r. powstała fundacja stypendialna utworzona przez księdza Tomasza Raskowicza z Pyzdr – proboszcza z Błażowej dla miejscowej młodzieży. W 1624 r. i w 1672 r. najazdy Tatarów spowodowały zniszczenie Błażowej.

Prawa miejskie Błażowa otrzymała w 1770 roku – była wtedy własnością prywatną. W latach 1772-1918 miasto znajdowało się w zaborze austriackim.

Na przełomie XIX i XX wieku nastąpił w mieście rozkwit ruchu spółdzielczego. W okresie międzywojennym miały miejsce strajki chłopskie, a w okresie okupacji niemieckiej miasto było ośrodkiem ruchu oporu. Działał tu ksiądz Michał Pilipiec ps. „Ski” (1912 – 8 grudnia 1944) – kapelan AK, m.in. Obwodu Rzeszów. Związany pracą z Futomą i Błażową[3]. Powołana tu została Placówka AK Błażowa z Dynowem, na czele której stanął krypt. „Buk” – Stanisław Jakubczyk ps. „Chrobry”, Podobwód Rzeszów-Południe AK.

Dużą część ludności Błażowej stanowili Żydzi. Początki żydowskiego osadnictwa sięgają XVIII w. W latach dwudziestych XX w. stanowili ok. 18% ludności miasta. W czasie drugiej wojny światowej w Błażowej funkcjonowało getto, zlikwidowane 26 czerwca 1942. Większość błażowskich Żydów została przesiedlona do getta w Rzeszowie, a następnie zamordowana.

4 grudnia 1944 r. do miejscowości tej przyjechali funkcjonariusze UB z Rzeszowa i przeprowadzili aresztowania wśród mieszkańców, głównie żołnierzy AK. Wśród aresztowanych, obok ks. Michała Pilipca, znaleźli się Dominik Sobczyk ps. Trop (sekretarz gminy zbiorowej Błażowa), Stanisław Rybka ps. Szpak (plutonowy, dowódca drużyny I Plutonu AK Błażowa), Józef Bator ps. Żyto (żołnierz AK) oraz szereg innych osób.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Błażowej w 2014 roku [4].


Piramida wieku Blazowa.png

Zabytki[edytuj]

Neogotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina

Ludzie związani z Błażową[edytuj]

  • ks. prof. Adam Draski (ok. 1582-1648) – teolog, pedagog, bibliofil, profesor i dziekan wydziału teologicznego UJ. Urodzony w rodzinie chłopskiej w Błażowej.
  • ks. Tomasz Raskowicz z Pyzdr – proboszcz w Błażowej, założyciel przed 1596 r. fundacji dla biednych żaków i fundacji szpitalnych oraz hojny darczyńca UJ. Od 1604 r. przełożony szpitala Św. Ducha w Krośnie, a w 1612 r. dziekan w Dynowie.
  • Sługa Boża Anna Jenke (1921-1976), ur. w Błażowej – dyrektor Liceum Plastycznego w Jarosławiu, polonistka, autorka książki „Dzienniczki i rozważania” oraz Programu Wychowawczego. Jej imieniem nazwano wiele szkół i stowarzyszeń.
  • Rabin Cwi Elimelech Szapiro – znany wśród chasydów na całym świecie jako Bluzhover Rebbe (rabin z Błażowej); jego następcą był Izrael Szapiro (Israel Spira), który przeżył wojnę i wyjechał do USA. W Londynie działa dobroczynna fundacja żydowska The Bluzhov Charitable Trust.
  • Sługa Boży ks. Bronisław Markiewicz – w latach 1877-1882 proboszcz w Błażowej, który zapisał tu do Bractwa Wstrzemięźliwości 600 osób i wysłał najzdolniejszego tkacza, Marcina Brzęka, na studia do Czech. Brzęk po powrocie założył Szkołę Tkacką w Błażowej.
  • Leon Cag (1912-1986), ur. w Błażowej – dowódca plutonu z Placówki AK Błażowa w Obwodzie AK Rzeszów. Od IX 1944 dowódca Placówki AK Dynów, od V 1944 dowódca plutonu z tej placówki, nauczyciel, ppor. rez. piech. WP, 1936, ppor. rez. AK, działacz WiN ps. „Nieznański”„Wilk”, więzień polityczny PRL; w 1947 r. skazany na karę śmierci. Kierownik Rady WiN Brzozów – Rejon „Centrum” – Rzeszów. Okręg Rzeszów WiN.
  • prof. Jan Gabriel Grochmalicki (1883-1936), ur. w Błażowej – polski zoolog, w latach 1926-1928 rektor Uniwersytetu Poznańskiego.
  • por. Józef Lutak – pierwszy dowódca Placówki ZWZ w Błażowej.
  • Tadeusz Okoń (1872-1957) – urodzony w Błażowej malarz portrecista, pedagog.
  • Ks. Michał Pilipiec – kapelan AK.
  • Janusz Ślączka – żużlowiec, obecnie trener.

Sport[edytuj]

W Błażowej działa klub piłkarski Błażowianka Błażowa, założony w 1923 roku[5]. W sezonie 2008-2009 klub grał w klasie okręgowej. W 2011 został także założony klub piłki koszykowej SSK Błażowa grający w III Lidze Koszykarzy.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 30. ISBN 83-04-0190-9.
  3. Polski Słownik Biograficzny T.26/2.- Wrocław, 1981.
  4. http://www.polskawliczbach.pl/Blazowa, w oparciu o dane GUS.
  5. Strona klubu piłkarskiego Błażowianka Błażowa (pol.). [dostęp 2009-07-07].

Linki zewnętrzne[edytuj]