Baranów Sandomierski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Baranów Sandomierski
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Zamek w Baranowie Sandomierskim
Herb
Herb Baranowa Sandomierskiego
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat tarnobrzeski
Gmina Baranów Sandomierski
Prawa miejskie 1354
Burmistrz Marek Mazur
Powierzchnia 9,15[1] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

1478[2]
161,5 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 39-450
Położenie na mapie gminy Baranów Sandomierski
Mapa lokalizacyjna gminy Baranów Sandomierski
Baranów Sandomierski
Baranów Sandomierski
Położenie na mapie powiatu tarnobrzeskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnobrzeskiego
Baranów Sandomierski
Baranów Sandomierski
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Baranów Sandomierski
Baranów Sandomierski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Baranów Sandomierski
Baranów Sandomierski
Ziemia50°29′59″N 21°32′29″E/50,499722 21,541389
TERC (TERYT) 1820014
SIMC 0980352
Urząd miejski
ul. gen. L. Okulickiego 1
39-450 Baranów Sandomierski
Strona internetowa
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Baranów Sandomierski (ujednoznacznienie).

Baranów Sandomierskimiasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie tarnobrzeskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Baranów Sandomierski. Leży nad Wisłą i Babulówką – prawobrzeżnym dopływem Wisły.

Miasto uzyskało prawo niemieckie od Kazimierza III Wielkiego w 1354 roku[3]. W 1568 roku Baranów kupił kasztelan śremski Rafał Leszczyński[4]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnobrzeskiego.

Miejscowa ludność wyznania katolickiego przynależy do parafii Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Baranowie Sandomierskim[5].

Ośrodek turystyczno-krajoznawczy. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 985 (TarnobrzegMielec).

Historycznie położony jest w Małopolsce, na ziemi sandomierskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny Ścięcia św. Jana Chrzciciela, dawny zbór kalwiński
Fontanna i Serce Lasowiackie na rynku

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1135 roku. Prawa miejskie Baranów otrzymał w 1354 r. z rąk króla Kazimierza Wielkiego. Miasto rozwijało się dzięki handlowi zbożem. Pod koniec XVI wieku w Baranowie Sandomierskim zaczęło rozwijać się rzemiosło, szczególnie sukiennictwo, kuśnierstwo oraz szewstwo. W okresie od XVI wieku do 1655 roku Baranów był jednym z głównych ośrodków kalwinizmu w Małopolsce. Baranów Sandomierski przestał być miastem na okres trzydziestu ośmiu lat od 1896 r. do 1934 r. Przed II wojną światową Rada Miasta nadała honorowe obywatelstwo: Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu, Ignacemu Mościckiemu i marszałkowi Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu.

11 września 1939 roku 23 Batalion Saperów postawił w ciągu 9 godzin most przez Wisłę o długości 345 m, a w ciągu 6,5 godziny naprawił dla potrzeb piechoty znajdujący się obok most zbudowany latem 1939 roku, który wysadzono przedwcześnie w obawie przed zbliżającymi się wojskami niemieckimi. Niezwłocznie po zakończeniu prac przez obydwa mosty przeprawiły się główne siły Armii „Kraków”.

W czerwcu 1942 Niemcy utworzyli w Baranowie getto dla ludności żydowskiej[6]. Przebywało w nim ponad 2 tys. osób z Baranowa, Tarnobrzega i okolicznych miejscowości[6]. W lipcu tego samego roku getto zostało zlikwidowane[6]. Mieszkańców przesiedlono do getta w Dębicy, a 60 osób rozstrzelano[6].

W czasie okupacji na zamku mieścił się niemiecki Zarząd Powierniczy.

W lipcu 1944 roku wojska radzieckie sforsowały Wisłę i utworzyły na jej lewym brzegu tzw. przyczółek baranowsko-sandomierski.

30 lipca 1944 roku miasto wyzwoliły oddziały 13 armii I Frontu Ukraińskiego (po wojnie na rynku wzniesiono Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej[7].

Po wojnie przeprowadzono reformę rolną, w wyniku której zamek i ziemia zostały przejęte przez Skarb Państwa.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zamek[edytuj | edytuj kod]

Ratusz w Baranowie Sandomierskim

W Baranowie Sandomierskim znajduje się późnorenesansowy zamek, ze względu na podobieństwa zwany Małym Wawelem. Siedziba rodu Leszczyńskich została zbudowana według projektu Santi Gucciego w latach 1591-1606. Zbudowany został na fundamentach istniejącej tu wcześniej twierdzy.

Część pomieszczeń jest udostępniona zwiedzającym. Przed przejęciem zamku przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. w Warszawie w 1997 roku nie było możliwe zwiedzanie komnat zamkowych. W piwnicach znajduje się stała ekspozycja muzealna. Podziwiać można największe w Europie czółno wydłubane z pnia drzewa, wystawę kafli oraz salę poświęconą tematyce wydobycia siarki. Istnieje możliwość wynajęcia restauracji zamkowej oraz części sal na imprezy okolicznościowe (sympozja, wesela, a nawet śluby). Hotel mieści się w miejscu dawnych stajni.

Zamek otoczony jest 16-hektarowym obszarem parkowym. Za zamkiem ogród w stylu angielskim, po lewej od głównego wejścia ogród w stylu włoskim i w stylu francuskim.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Późnorenesansowy kościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela z lat 1604-1607. Pierwotnie wybudowano go jako zbór kalwiński, został rozbudowany w XIX wieku.

Ulice[edytuj | edytuj kod]

Poniżej w tabeli 1 ulice będące integralną częścią miasta Baranów Sandomierski, z aktualnie przypisanym im numerem zgodnym z TERYT z katalogu ULIC[8].

Tabela 1. Ulice wchodzące w skład miasta na podstawie TERYT[8]
Symbol
ulicy
Nazwa ulicy Symbol
ulicy
Nazwa ulicy Symbol
ulicy
Nazwa ulicy
03687 ul. Jarosława Dąbrowskiego 10562 ul. Kwiatowa 16027 ul. Piaski
04863 ul. Fabryczna 10635 ul. gen. Mariana Langiewicza 16894 ul. Podzamcze
08435 ul. Jana Kilińskiego 12740 ul. Adama Mickiewicza 19253 ul. Rynek
09582 ul. Tadeusza Kościuszki 13124 ul. Młynowa 21970 ul. Szkolna
09796 ul. Krakowska 14834 ul. Ogrodowa 23860 ul. Wenecja
09836 ul. Janka Krasickiego 14929 ul. gen. Leopolda Okulickiego 25547 ul. Zamkowa
10009 ul. Krótka 15679 ul. Parafialna 25550 ul. Zamkowa-Osiedle

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Baranowa Sandomierskiego w 2014 roku[2].


Piramida wieku Baranow Sandomierski.png

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Baranow_Sandomierski, w oparciu o dane GUS.
  3. Michał Bobrzyński, O założeniu wyższego i najwyższego sądu prawa niemieckiego na zamku krakowskim, w: Rozprawy Polskiej Akademii Umiejętności. Wydział Historyczno-Filozoficzny, t. IV, Kraków 1875, s. 119.
  4. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 109-110.
  5. Strona internetowa Diecezji Sandomierskiej.
  6. a b c d Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 91. ISBN 83-01-00065-1.
  7. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 715
  8. a b ULIC – Katalog ulic (stan na: 2010-09-02), [w: Lista plików predefiniowanych]. 12 września 2010 r.
  9. Przyjazne Strony. W: Baranów Sandomierski [on-line]. [dostęp 2017-03-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]