Timișoara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Timișoara
Ilustracja
Pałac Lloyd
Herb
Herb
Państwo  Rumunia
Okręg Temesz
Mer Nicolae Robu
Powierzchnia 130,5 km²
Wysokość 89 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

319 279[1]
2446,58 os./km²
Nr kierunkowy 02-56
Kod pocztowy 300000-300502
Tablice rejestracyjne TM
Położenie na mapie okręgu Temesz
Mapa lokalizacyjna okręgu Temesz
Timișoara
Timișoara
Położenie na mapie Rumunii
Mapa lokalizacyjna Rumunii
Timișoara
Timișoara
Ziemia45°46′22″N 21°14′46″E/45,772778 21,246111
Strona internetowa
Portal Portal Rumunia

Timișoara (daw. pol. Temeszwar, węg. Temesvár, niem. Temeswar, Temeschwar lub Temeschburg) – miasto w zachodniej Rumunii, ośrodek administracyjny okręgu Temesz, przemysł maszynowy, chemiczny, skórzany, włókienniczy, spożywczy. Ważny węzeł komunikacyjny, uniwersytet. Na przełomie lat 80. i 90. w mieście tym produkowana była Dacia 500 Lăstun. Największe miasto i nieoficjalna stolica Banatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Temeszwar ok. 1900 r.

Pierwsze wzmianki o Timișoarze pochodzą z 1212 roku. W 1316 r. w mieście rezydował król węgierski Karol I Robert, następnie zamek przeszedł w ręce węgierskiego regenta i wojewody siedmiogrodzkiego Jana Hunyadyego. 20 lipca 1514 r. w mieście został okrutnie stracony György Dózsa – przywódca powstania chłopskiego na Węgrzech i w Siedmiogrodzie. W 1552 roku, po ponad miesięcznym oblężeniu, miasto bronione przez załogę dowodzoną przez Istvána Losonciego zajęli Turcy[2]. Po 164 latach Timișoara na 200 lat znalazła się pod panowaniem Austrii, a późniejszej w węgierskiej części monarchii austro-węgierskiej[3]. W sierpniu 1849 r. Węgrzy i Polacy dowodzeni przez gen. Józefa Bema stoczyli tu jedną z bitew powstania węgierskiego.

W XIX w. węgierski Temeszwar jako pierwsze miasto w Europie[4] i drugie na świecie po Nowym Jorku otrzymał elektryczne oświetlenie uliczne.

20 grudnia 1989 roku po krwawych zamieszkach Timișoara została ogłoszona pierwszym wolnym miastem w Rumunii. Powodem wybuchu buntu było przymusowe przesiedlenie węgierskiego pastora ewangelickiego Lászlo Tőkésa zorganizowane przez tajną policję Securitate[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z 2002 r. miasto Timișoara liczyło 317 660 mieszkańców. Skład etniczny według spisu z 2002 roku:[5]

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się międzynarodowy Port lotniczy Timișoara.

Główną stacją kolejową jest Timișoara Nord.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zamek Hunyadych
Stary Ratusz

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście tym siedzibę ma rumuński klub piłkarski FC Politehnica Timișoara, który został założony w 1921 roku. Drużyna swoje domowe mecze rozgrywa na stadionie Dan Păltinișanu, którego pojemność wynosi 32 tys. widzów[8]. Siedzibę ma tu też klub piłkarski Ripensia Timișoara założony w 1928 roku.

Ludzie[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Limanowski (ur. 1840, Rawa Ruska) - projektował miejscowy teatr, przy którego budowie był kierownikiem[9].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. "Timis County at the 2011 census". [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Szakály Ferenc: Temesvár ostromai (Oblężenia Temeszwaru). W: tankonyvtar.hu [on-line]. História folyóirat, 1992. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-01)].
  3. a b Podróże - Podroze.onet.pl - Twój internetowy przewodnik: wirtualna podróż po świecie. Tutaj znajdziesz wszystko: o krajach, pomocne wskazówki, bazę hoteli, restauracji, kempin..., przewodnik.onet.pl [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2010-02-13] (pol.).
  4. TIMISOARA, Romania - Travel and Tourism Information, romaniatourism.com [dostęp 2018-08-07] (ang.).
  5. Structura Etno-demografică a României, www.edrc.ro [dostęp 2017-11-27].
  6. Timisoara - Rumunia
  7. Timisoara
  8. www.politimisoara.com: Stadion Dan Păltinișanu (rum.).
  9. Władysław Zajączkowski: C. K. Szkoła Politechniczna we Lwowie. Rys historyczny jej założenia i rozwoju, tudzież stan jej obecny. Lwów : nakładem Szkoły Politechnicznej, 1894, s. 236-237.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]