Alfabet rosyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wielkie litery alfabetu w kroju szeryfowym.
Wersja pisana (pominięto wielką wersję znaku twardego i miękkiego.
Litery alfabetu rosyjskiego
litera pismo
odręczne
nazwa dźwięk
Аа
01-Russian alphabet-А а.svg
а a
Бб
02-Russian alphabet-Б б.svg
be b
Вв
03-Russian alphabet-В в.svg
we w
Гг
04-Russian alphabet-Г г.svg
ge g
Дд
05-Russian alphabet-Д д.svg
de d
Ее
06-Russian alphabet-Е е.svg
je je
Ёё[1]
07-Russian alphabet-Ё ё.svg
jo jo
Жж
08-Russian alphabet-Ж ж.svg
że ż
Зз
09-Russian alphabet-З з.svg
ze z
Ии
10-Russian alphabet-И и.svg
i i
Йй
11-Russian alphabet-Й й.svg
i kratkoje
dawniej iwan kratkij
j
Кк
12-Russian alphabet-К к.svg
ka k
Лл
13-Russian alphabet-Л л.svg
el l, ł[2]
Мм
14-Russian alphabet-М м.svg
em m
Нн
15-Russian alphabet-Н н.svg
en n
Оо
16-Russian alphabet-О о.svg
o o
Пп
17-Russian alphabet-П п.svg
pe p
Рр
18-Russian alphabet-Р р.svg
er r
Сс
19-Russian alphabet-С с.svg
es s
Тт
20-Russian alphabet-Т т.svg
te t
Уу
21-Russian alphabet-У у.svg
u u
Фф
22-Russian alphabet-Ф ф.svg
ef f
Хх
23-Russian alphabet-Х х.svg
ha ch
Цц
24-Russian alphabet-Ц ц.svg
ce c
Чч
25-Russian alphabet-Ч ч.svg
cze cz[3]
Шш
26-Russian alphabet-Ш ш.svg
sza sz
Щщ
27-Russian alphabet-Щ щ.svg
szcza szcz[4]
Ъъ
28-Russian alphabet-ъ.svg
twiordyj znak twardy znak
Ыы
29-Russian alphabet-ы.svg
y y
Ьь
30-Russian alphabet-ь.svg
miagkij
znak
znak
zmiękczający
Ээ
31-Russian alphabet-Э э.svg
e lub
e oborotnoje
e
Юю
32-Russian alphabet-Ю ю.svg
ju ju
Яя
33-Russian alphabet-Я я.svg
ja ja

Litera ъ w latach 20. i 30. XX st. była zamieniana apostrofem. Obecnie taki sposób oddawania litery ъ można spotkać w rękopisach osób starszych.

Litery usunięte w latach 1917-1918[edytuj | edytuj kod]

Do czasu reformy rosyjskiej ortografii w latach 191718, a w publikacjach emigracyjnych jeszcze długo później, w języku rosyjskim oficjalnie funkcjonowały jeszcze 4 inne litery tj.:

  • Ѣѣ (jać - ros. ять) zastąpiona przez literę Е
  • Ѳѳ (fita - ros. фита) zastąpiona przez literę Ф
  • Іі (i diesiatiericznoje - ros. и десятеричное) zastąpiona przez literę И
  • Ѵѵ (iżyca - ros. ижица), już przed rewolucją używana do zapisu tylko jednego słowa (ros. мѵро tzn krzyżmo), zastąpiona przez И.

Także i obecnie litery te, choć rzadko, spotkać można niekiedy w rosyjskich tekstach. Dotyczy to zwłaszcza litery 'Ѣ', niegdyś powszechnej w rosyjskim piśmiennictwie, której usunięcie wzbudziło największe opory (pozostałe 3 usunięte z alfabetu litery używane były w niewielkiej ilości słów, głównie zapożyczeń; 'і' także w niektórych końcówkach, w pozycjach wzajemnie dopełniających się z użyciem 'и'). Użycie tego znaku ma nawiązywać do starych, przedrewolucyjnych tradycji, stąd litera ta pojawia się niekiedy np. w nazwach firm czy na znakach towarowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. W większości publikacji kropki odróżniające literę jo od je nie są zaznaczane, ale są nagminnie stosowane w podręcznikach i książkach dla dzieci, encyklopediach (w tym w Wikipedii) oraz w tych przypadkach, kiedy litera "ё" jest potrzebna dla zapobiegania omonimii: все (wszyscy) - всё (wszystko) lub небо (niebo) - нёбо (podniebienie); litera "ё" jest też stosowana przy transkrybowaniu z języków obcych.
  2. wymowa pośrednia pomiędzy polskim l a ł (tzw, ł tylnojęzykowe, kresowe lub sceniczne)
  3. Wymowa bardziej miękka niż w języku polskim, bliższa ć
  4. Wymowa bliższa ś