Jack Palance

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jack Palance
Ilustracja
Jack Palance (1975)
Imię i nazwisko Władymir Iwanowicz Pałahniuk
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1919
Hazle Township, Pensylwania
Data i miejsce śmierci 10 listopada 2006
Montecito, Kalifornia
Zawód aktor, reżyser
Współmałżonek Virginia Baker
(1949-1968; rozwód)
Elaine Rogers
(1987-2006; jego śmierć)
Lata aktywności 1947–2004

Jack Palance, właściwie Władymir Iwanowicz Pałahniuk[1][2][3] (ur. 18 lutego 1919 w Hazle Township, zm. 10 listopada 2006 w Montecito) – amerykański aktor pochodzenia ukraińskiego i polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w sekcji Census-designated place Lattimer w Hazle Township w stanie Pensylwania jako jedno z pięciorga dzieci, syn Anny Gramiak i Iwana Palahniuka, który był górnikiem[4]. Jego rodzice byli ukraińskimi imigrantami[5]; jego ojciec urodził się w wiosce Iwanie Złote[4] na zachodniej Ukrainie, a matka pochodziła z obwodu lwowskiego[4]. Uczęszczał na University of North Carolina at Chapel Hill[6].

Pracował jako górnik węgla i radio-mechanik[6]. Był zawodowym bokserem, a wielu uważało, że jego oszpecona twarz była spowodowana zadawanymi ciosami[4]. Ale w rzeczywistości oszpecenie spowodowane było katastrofą samolotu, kiedy brał lekcje jazdy[4]. Porzucił karierę bokserską, gdy jako pilot bombowy służył w czasie II wojny światowej. Zestrzelony, wymagał operacji plastycznej. Po wojnie, studiował na wydziale dramatu na Uniwersytecie Stanforda[5]. W czasie studiów pracował krótko jako kucharz, kelner, ratownik w Jones Beach State Park i model.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu studiów, w 1947 niemal natychmiast zadebiutował na Broadwayu w roli rosyjskiego żołnierza w spektaklu Rzeka dwóch serc[7] autorstwa Ernesta Hemingwaya. W 1948 roku zastąpił Marlona Brando w roli Stanleya Kowalskiego w broadwayowskiej produkcji Tennessee Williamsa Tramwaj zwany pożądaniem, co zwróciło go uwagę reżysera Elii Kazana, który powierzy mu rolę Blackie w dreszczowcu Elii Kazana Panika na ulicach (Panic in the Streets, 1950) u boku Richarda Widmarka.

Zasłynął rolami w Sudden Fear (1952) oraz w klasycznym westernie Jeździec znikąd (1953), za które w 1953 i w 1954 otrzymał nominacje do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Niezapomniana pozostanie bardzo wyrazista rola porucznika Joe Costy w dramacie wojennym Roberta Aldricha z 1956 Atak. W latach 50 i 60. grał charakterystyczne role złoczyńców[8], w tym Kuby Rozpruwacza, Attyli czy Fidela Castro.

30 marca 1992 roku w Dorothy Chandler Papillon w Kalifornii, podczas gdy uhonorowano go Nagrodą Akademii Filmowej za drugoplanową rolę w komedii Sułtani westernu (City Slickers, 1991)[9], zaskoczył publiczność ceremonii, pokazując swój fizyczny wigor. Wykonał na scenie kilkanaście pompek (także i na jednej ręce) mimo, że w tym czasie miał 73 lata. Wydarzenie to przeszło do historii kina, wielokrotnie nawiązywano doń i parodiowano je.

21 kwietnia 1949 ożenił się z Virginią Baker, z którą miał trzy córki: Holly (ur. 5 sierpnia 1950), Brooke (ur. 9 lutego 1952) i Cody (ur. 1955, zm. 1998). 5 czerwca 1968 rozwiedli się. 6 maja 1987 poślubił Elaine Rochelle Rogers.

Zmarł 10 listopada 2006 w Montecito w stanie Kalifornia w wieku 87 lat[10].

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Personalidade: Jack Palance (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2017-12-25].
  2. Jack Palance (ang.). Listal. [dostęp 2017-01-17].
  3. Jack Palance (hiszp.). SensaCine.com. [dostęp 2017-12-25].
  4. a b c d e Jack Palance (18 de Fevereiro de 1919) (port.). Filmow. [dostęp 2017-12-25].
  5. a b Brian Baxter (2006-11-13): Obituary: Jack Palance (ang.). The Guardian. [dostęp 2017-12-25].
  6. a b Jack Palance Biography (1919-2006) (ang.). Film Reference. [dostęp 2017-12-25].
  7. Jack Palance (ang.). ibdb.com. [dostęp 2017-12-25].
  8. Jack Palance (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2017-12-25].
  9. Jack Palance (wł.). MYmovies. [dostęp 2017-12-25].
  10. Richard Severonov (2006-11-11): Oscar-Winning Actor Jack Palance Dies (ang.). The New York Times. [dostęp 2017-12-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]