Elia Kazan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Elia Kazan
Ilustracja
Elia Kazan w 1967
Prawdziwe imię i nazwisko Elias Kazanjoglou
Data i miejsce urodzenia 7 września 1909
Stambuł
Data i miejsce śmierci 28 września 2003
Nowy Jork
Zawód reżyser, scenarzysta, producent
Lata aktywności 1934 – 2001

Elia Kazan, właściwie Elia Kazanjoglous[1] (ur. 7 września 1909, zm. 28 września 2003) – amerykański pisarz, reżyser filmowy i teatralny pochodzenia greckiego.

Życiorys[edytuj]

Elia Kazan pochodził z rodziny greckiej żyjącej w Turcji[1]. Przybył do Stanów Zjednoczonych w wieku 4 lat[1]. Wtedy jego rodzice zmienili nazwisko[1] na łatwiejsze do wymówienia dla Amerykanów. Uczył się w Williams College, gdzie czuł się obco wśród anglojęzycznych protestantów[1]. Studiował dramat w Yale, następnie wstąpił do Group Theatre. W latach 30. przez półtora roku należał do amerykańskiej Partii Komunistycznej[1], z której odszedł w 1934, gdy dowiedział się o czystkach w Związku Radzieckim.

Po wojnie dał się poznać jako jeden z najlepszych reżyserów Broadwayu, m.in. dzięki inscenizacji Tramwaj zwany pożądaniem. Jego filmy zawsze były kontrowersyjne i poruszały drażliwe tematy. W 1947 Kazan założył Actors Studio, gdzie nauczano wg metod Stanisławskiego. Najwybitniejszy uczeń Kazana – Marlon Brando – grał w kilku filmach swego nauczyciela, m.in. w Viva Zapata! (1952) i Tramwaj zwany pożądaniem (1951). Kazan odkrył też talent Jamesa Deana[1].

W 1952 Kazan został wezwany przed komisję senacką McCarthy’ego[1] i pod groźną znalezienia się na „czarnej liście Hollywood” złożył zeznania obciążające ośmiu kolegów z Partii Komunistycznej[1], co zostało negatywnie przyjęte przez środowiska artystyczne i przyczyniło się do zerwania na długie lata przyjaźni z wybitnym dramaturgiem, Arthurem Millerem[1]. Fakt ten został przypomniany opinii publicznej Ameryki w 1999 roku, kiedy sędziwy reżyser odebrał nagrodę Amerykańskiej Akademii Filmowej za całokształt działalności artystycznej.

Z bardziej znanych w Polsce filmów Kazana należy przypomnieć Układ[2], który nakręcił na podstawie własnej książki pod tym samym tytułem.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j Jeff Wallenfeldt, Michael Barson: Elia Kazan American director and author (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-10-27].
  2. Elia Kazan i Milos Forman. Emigranci patrzą na Amerykę. (Układ 1969) (pol.). akademiafilmowa.pl. [dostęp 2016-10-27].

Bibliografia[edytuj]

  • Elia Kazan, Układ. Tłum. Cecylia Wojewoda, Państwowy Instytut Wydawniczy, Poznań 1970.

Linki zewnętrzne[edytuj]