Jasień (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jasień
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek i Kościół Matki Bożej Różańcowej z XVIII wieku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

żarski

Gmina

Jasień

Prawa miejskie

24 stycznia 1660

Burmistrz

Andrzej Kamyszek

Powierzchnia

4,79 km²

Wysokość

79,7 – 103,7 m n.p.m.

Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość


4262[1]
889,8 os./km²

Strefa numeracyjna

68

Kod pocztowy

68-320

Tablice rejestracyjne

FZA

Położenie na mapie gminy Jasień
Mapa konturowa gminy Jasień, w centrum znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Położenie na mapie powiatu żarskiego
Mapa konturowa powiatu żarskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Jasień”
Ziemia51°45′05″N 15°01′03″E/51,751389 15,017500
TERC (TERYT)

0811044

SIMC

0988431

Urząd miejski
ul. XX-lecia 20
68-320 Jasień
Strona internetowa

Jasień (niem. Gassen[2]) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie żarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jasień. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.

Pomnik południka 15°E

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Jasień położony jest w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, 16 km od stolicy powiatu – Żar. Leży na obszarze Obniżenia Nowosolskiego nad Lubszą. Miasto położone jest na południowy zachód od Zielonej Góry.

Pod względem historycznym Jasień leży na Dolnych Łużycach[3].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,79 km²[4].

Historia[5][edytuj | edytuj kod]

Historia pisana Jasienia rozpoczyna się w 1000 r., kiedy to cesarz Otton III przekazał w dokumencie wystawionym w Akwizgranie klasztorowi w Nienburgu osadę wiejską Gozenna. Następne wzmianki o miejscowości pochodzą z lat 1012, 1170 oraz 1216 – wymieniana była wtedy wieś Gozewa. W latach 1321–1642 wieś Jasień (Gassen) pozostała w rękach rodziny von Wiedebach jako dobro szlacheckie. Po tym okresie wieś Jasień otrzymała wdowa po Kacprze von Wiedebach – Marianna, która poślubiła Władysława Szymański. W ciągu następnych kilku lat nabył on inne dobra po rodzie von Wiedebach i stworzył majątek, który oprócz Jasienia skupiał też kilka okolicznych wsi.

W 1652 r. Rudolf von Bünau sprowadził ze Śląska i Moraw prześladowanych za wiarę protestantów i przekazał im zniszczone w czasie wojny trzydziestoletniej (1618–1648) gospodarstwa jasieńskie. W 1656 r. właściciel Jasienia został mianowany starostą Dolnych Łużyc. Migracje protestantów, którzy zwiększali liczbę mieszkańców wsi, a także „przynosili” nowe zawody i umiejętności, sprawiły, że 24 stycznia 1660 r. książę sasko-merseburski, Christian I, nadał posiadającemu ok. 300 mieszkańców Jasieniowi prawa miejskie. Dzięki temu dawna wieś zyskała m.in. prawo mili (zgodnie z którym w pasie o szerokości 1 mili wokół miasta wszystkie targi, składy, karczmy, piekarnie itp. były jego własnością), przywileje cechowe oraz samorząd miejski. Mimo to Jasień w dalszym ciągu liczył niewielu mieszkańców – w 1708 r. notowanych było 47 mężczyzn w wieku od 12 do 60 lat, w 1755 r. – 98 mężczyzn.

W 1731 r. w mieście wybuchł wielki pożar, który strawił prawie całe miasto. Mimo ogromnych zniszczeń, udało się odbudować miasto, powstały nowe budynki z cegły, a w 1733 r. rozpoczęto budowę kościoła, który stoi do dziś.

Od 1738 r. sprzyjający okres dla Jasienia zaczął przemijać, kiedy to wygasła dynastia książąt sasko-merseburskich, a Dolne Łużyce przeszły pod administrację księstwa saksońskiego, które było wówczas w okresie wojen śląskich. W Jasieniu stacjonował wtedy oddział wojsk saksońskich. Mieszkańcy miasta chronili się we dworze, który płacił kontrybucje i odrabiał służby wojskowe. W konsekwencji zubożał. W tym okresie rozpoczęto sprzedaż majątku, który przechodził z rąk do rąk na przestrzeni następnych 150 lat. Pomimo nie najlepszej sytuacji dworu, w latach 1764–1780 wybudowano w mieście pałac wraz z zabudowaniami folwarcznymi i ogrodem (na miejscu ogrodu stoją dziś dwa bloki mieszkalne).

W 1881 r. miasto położyło kres wyprzedaży majątku von Rabenau i kupiło od spadkobierców dobra ziemskie za 285 000 marek. Zakupiony pałac władze miejskie przeznaczyły na ratusz.

Na obrzeżu miejscowości od września 1944 do 12 II 1945 znajdował się obóz pracy – filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Groß-Rosen dla ok. 700 więźniów, głównie Polaków. Zatrudnieni byli przede wszystkim w miejscowych zakładach lotniczych Focke-Wulf wytwarzających elementy samolotów. Po likwidacji obozu, więźniów przeniesiono do obozu koncentracyjnego Buchenwald, w efekcie warunków tej wędrówki zmarło minimum 120 uwięzionych[6].

Po włączeniu w 1945 r. miejscowości do Polski rdzennych mieszkańców wysiedlono, a na ich miejsce przybyli Polacy przesiedleni z Kresów Wschodnich. Większość współczesnych mieszkańców miasta to przesiedleńcy lub ich potomkowie.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych GUS, w dniu 31 grudnia 2019 r. Jasień liczył 4262 mieszkańców[1].

Piramida jasien.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Jasieniu
Front pałacu
Motyw dekoracyjny nad frontowym wejściem do budynku

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[7]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki parafialny pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej, z pierwszej połowy XVIII wieku, dawny zbór protestancki
  • pałac, wybudowany w latach 1764–1780
  • dom, ul. Kościuszki 3
  • zajazd, obecnie dom, ul. Krótka 1, z XVIII wieku
  • dom, ul. Sienkiewicza 40, z XVIII wieku
  • domy, ul. Jana Pawła II 3, 9, 16, z początku XIX wieku
  • część podziemna domu, pl. Wolności 16, z XVIII wieku
  • dom, pl. Wolności 17, z XVIII wieku

inne zabytki:

  • dobrze zachowany zespół urbanistyczny oraz zabudowa pochodząca z XVIII w., XIX w. i początków XX wieku
  • kamienny krzyż z inskrypcją z 1813 roku, wykonany z połówki kamienia młyńskiego mierzy 37 cm wysokości, 35 cm szerokości i 8 cm grubości[8]; hipoteza, że jest to krzyż pokutny nie ma oparcia w żadnych dowodach i oparta jest wyłącznie na nieuprawnionym założeniu, że wszystkie stare kamienne monolitowe krzyże są krzyżami pokutnymi; w wypadku tego krzyża pokutny charakter eliminuje też data 1813 na inskrypcji, gdyż od XVI w. zabójstwa były przestępstwami, które nie podlegały prywatnym negocjacjom, a ich ściganie i karanie było w wyłącznej kompetencji władz.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Jasień ma rozwiniętą infrastrukturę, istnieją wodociągi, gazociągi, rozbudowywana jest kanalizacja. W mieście są obiekty przemysłowe, w których możliwe jest prowadzenie działalności gospodarczej. Istnieją sklepy, punkty usługowe, hurtownie, składy obsługujące teren miasta i gminy, a także: poczta, posterunek policji, ośrodek zdrowia[potrzebny przypis].

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście funkcjonuje klub piłkarski Miejski Klub Sportowy (MKS) „Stal” Jasień, który został założony w 1949 roku i od sezonu 2019/2020 występuje w B-klasie.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-19].
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  3. Wojciech Strzyżewski, Treści symboliczne herbów miejskich na Śląsku, Ziemi Lubuskiej i Pomorzu Zachodnim do końca XVIII wieku, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Tadeusza Kotarbińskiego w Zielonej Górze, Zielona Góra 1999, ISBN 83-86832-70-3, s. 43.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  5. Studium Gmina Jasień 04-01-2018 – Studium uwarunkowań przestrzennych i Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego – Gmina Jasień, www.bip.jasien.com.pl [dostęp 2019-08-24] [zarchiwizowane z adresu 2019-08-24].
  6. Filie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Informator. Muzeum Gross-Rosen, Wałbrzych, rok 2008, s. 31. ISBN 978-83-89824-07-3.
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 130. [dostęp 2013-03-11].
  8. Szlakiem krzyży pokutnych po obu stronach Odry: kamienne zabytki dawnego prawa: informator-przewodnik turystyczny terenu Euroregionu-Sprewa-Nysa-Bóbr. Zielona Góra: Lubuska Regionalna Organizacja Turystyczna „LOTUR”, s. 16. ISBN 978-83-930067-0-0.
  9. Sala Królestwa Świadków Jehowy ul. Graniczna 1, Jasień. ditel.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-09)]..
  10. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15].