Obniżenie Noworudzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obniżenie Noworudzkie
Panorama Nowej Rudy.jpg
Nowa Ruda w Obniżeniu Noworudzkim
332.46 Obniżenie Noworudzkie.png
Megaregion Pozaalpejska Europa Środkowa
Prowincja Masyw Czeski
Podprowincja Sudety z Przedgórzem Sudeckim
Makroregion Sudety Środkowe
Mezoregion Obniżenie Noworudzkie
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Powiat kłodzki
Powiat wałbrzyski

Obniżenie Noworudzkie (332.46) – mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Obniżenie Noworudzkie to niewielkie obniżenie (średnio 500 m n.p.m.) o powierzchni około 177 km² w dolinie Włodzicy i jej dopływów, o ponad 25 km długości i kilku kilometrach szerokości. Ciągnie się z północnego zachodu na południowy wschód równolegle do Wzgórz Włodzickich i Gór Sowich. Od północy ograniczone Górami Sowimi, od zachodu Górami Suchymi, a od południa Wzgórzami Włodzickimi i Doliną Ścinawki, przez Obniżenie Bożkowa łączy się z Kotliną Kłodzką. W centrum obniżenia leży miasto Nowa Ruda.

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Obniżenie Noworudzkie jest północno-wschodnią częścią niecki śródsudeckiej. Ma ciekawą i złożoną budowę geologiczną, powstało w obrębie wychodni mało odpornych skał karbońskich oraz permskich – utworów czerwonego spągowca (piaskowce, zlepieńce). Występują w jego w podłożu utwory karbonu – węgiel kamienny i łupki ogniotrwałe. Obrzeże obniżenia tworzą prekambryjskie, metamorficzne bloki otaczających gór. Nieckę wypełniają warstwy dewońskie, karbońskie i permskie, a na nich leży kilkusetmetrowa płyta piaskowców kredowych, osadzonych w czasie górnokredowej transgresji morskiej, która w trzeciorzędzie została dyslokowana[1].

Rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Obniżenie Noworudzkie jest wypreparowaną w mało odpornych na denudację skałach karbońskich i dolnopermskich bruzdą. Pod względem geologicznym obniżenie przedstawia strukturę nieckowatą, której oś przebiega zgodnie z ogólnym kierunkiem zrębu sudeckiego (z północnego zachodu na południowy wschód). Obniżenie złożone jest z czterech części, które zbiegają się w okolicy Nowej Rudy. Poprzecinane dolinami rzek i potoków oraz pasmami wzniesień o charakterze pagórkowatym, silnie kontrastuje krajobrazowo z górami, które rozdziela (Kamiennymi na południowym zachodzie i Bardzkimi oraz Sowimi na północnym wschodzie). Najwyższe wzniesienia nie przekraczają 600 m n.p.m.

Krajobraz[edytuj | edytuj kod]

Cały obszar Obniżenia Noworudzkiego jest pagórkowaty, zurbanizowany, dość gęsto zaludniony i niezalesiony poza nielicznymi wzniesieniami. Większość obszaru zajmują łąki i użytki rolne. Krajobraz podgórski, przeobrażony. Przewijają się w nim pozostałości po przemysłowym charakterze terenu. Działały tutaj kopalnie węgla kamiennego, zakłady przemysłu włókienniczego, PGR-y, które z końcem XX wieku zostały zlikwidowane.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Region odwadniany jest przez Włodzicę i Ścinawkę oraz ich dopływy (dorzecze Nysy Kłodzkiej) w kierunku południowego wschodu, a także przez Bystrzycę wraz z jej dopływami (dorzecze Odry) w kierunku północy. Włodzica łączy się ze Ścinawką przez przełom we Wzgórzach Włodzickich.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Bruzda noworudzka tworzy śródsudecki szlak komunikacyjny, wykorzystywany przez linię kolejową nr 286 z Kłodzka do Wałbrzycha oraz drogi wojewódzkie nr 381, 384, 385 i wiele dróg lokalnych.

Klimat[2][edytuj | edytuj kod]

Klimat jest umiarkowany środkowoeuropejski górski ze wpływami oceanizmu. Zachmurzenie średnie występuje w okresie jesienno-zimowym, najmniejsze w lecie. Opadom często towarzyszą gwałtowne burze z wyładowaniami. Wysokie opady, umiarkowane średnie temperatury roczne, specyficzne położenie oraz wysokość względna terenu tworzą dogodne warunki dla flory i fauny.

  • maksimum termiczne: lipiec-wrzesień, średnia temperatura ok. 19 °C
  • minimum termiczne: styczeń-luty, średnia temperatura powietrza ok. −5 °C
  • średnia temperatura roczna oscyluje w granicach 7 °C
  • czas trwania zimy: 14–16 tygodni
  • okres wegetacyjny: rozpoczyna się w drugiej dekadzie kwietnia i trwa ok. 210 dni.
  • lato termiczne: ok. 8 tyg.
  • opady roczne:
    • w granicach 500-600 mm
    • maksimum opadowe: lipiec
    • minimum opadowe: luty
  • zaleganie śniegu: ok. 50 dni
  • dominujące wiatry: południowo-zachodnie

Ludność[edytuj | edytuj kod]

W większości obniżenie zamieszkuje ludność napływowa, po wojnie przybyli tu osadnicy wojskowi, ludzie z centralnej Polski, przymusowi polscy wysiedleńcy z Kresów oraz osoby powracające z emigracji zarobkowej z zachodniej Europy (głównie polscy górnicy pracujący we Francji). Pozostało tu także wielu niemieckich górników, którzy pracowali w tutejszych kopalniach węgla kamiennego. Większość ludności zamieszkuje w środowisku wiejskim.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Nowa Ruda – miasto zabytkowych budowli, przy uliczkach biegnących na różnych wysokościach
  • wielopoziomowy rynek z ratuszem z 1884 r.
  • dom – muzeum Josepha Wittiga – kronikarza Nowej Rudy.
  • Muzeum Górnictwa z podziemną trasą i kolejką górniczą.
  • punkt widokowy na Górze Wszystkich Świętych
Pomnik Jana Chrzciciela i Ratusz w Nowej Rudzie

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz Bieda: Wśród malowniczych wzgórz nad Włodzicą: zarys dziejów miejscowości gminy Nowa Ruda. Nowa Ruda: Wydawnictwo "Maria", 2007. ISBN 978-83-60478-20-2.
  2. Mapa Sudety Środkowe. Skala 1:40 000. Praca zbiorowa. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2005. ISBN 83-60044-44-9.