Wysoki Jesionik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wysoki Jesionik
Hrubý Jeseník
Ilustracja
Pasmo górskie Wysokiego Jesionika
Mapa regionu
Zasięg regionu w obrębie państwa czeskiego z mapą pasma Wysokiego Jesionika
Megaregion

Pozaalpejska Europa Środkowa

Prowincja

Masyw Czeski

Podprowincja

Sudety z Przedgórzem Sudeckim

Makroregion

Sudety Wschodnie

Mezoregion

Wysoki Jesionik
cz. Hrubý Jeseník

Mikroregion(y)

Masyw Pradziada
cz. Pradědská hornatina,
Masyw Orlíka
cz. Medvědská hornatina,
Masyw Keprníka
cz. Keprnická hornatina

Zajmowane
jednostki
administracyjne

Czechy

Wysoki Jesionik (cz. Hrubý Jeseník, niem. Altvatergebirge, także Hohes Gesenke) – według podziału fizycznogeograficznego: Jerzego Kondrackiego i Wojciecha Walczaka mezoregion wchodzący w skład Sudetów Wschodnich oraz pasma Jesioników (cz. Jeseníky) o powierzchni 523,35 km², średniej wysokości 887,6 m n.p.m., z najwyższym szczytem Pradziad (cz. Praděd) – 1491,3 m n.p.m., na którym znajduje się wieża telewizyjna Praděd o wysokości 145,5 m[1]. Położony jest w północno-wschodnich Czechach – na pograniczu Moraw i Śląska, w kraju ołomunieckim i morawsko-śląskim[1]. Graniczy od północnego zachodu z Górami Złotymi (cz. Rychlebské hory), od północy i północnego wschodu z Górami Opawskimi (cz. Zlatohorská vrchovina), od wschodu i południowego wschodu z Niskim Jesionikiem (cz. Nízký Jeseník), a od zachodu i południowego zachodu z Hanušovicką vrchoviną[1]. Ze względu na wysokość względną pasmo Wysokiego Jesionika zalicza się do gór średnich, natomiast ze względu na sposób powstania do gór zrębowych.

Podział Wysokiego Jesionika[edytuj | edytuj kod]

Wysoki Jesionik składa się z trzech części (mikroregionów) oddzielonych przełęczamiČervenohorské sedlo oraz Videlské sedlo[2][3]:

Według podziału geomorfologicznego zaproponowanego przez prof. Jaromíra Demka w Wysokim Jesioniku wyodrębniono następujące mikroregiony i jego części:

Podział pasma Wysokiego Jesionika[7][8]
Mezoregion Mikroregion Części mikroregionu Najwyższy szczyt
Wysoki Jesionik (IVC–7) Keprnická hornatina (IVC–7A) Šerácká hornatina (IVC–7A–1) Keprník
Přemyslovská vrchovina (IVC–7A–2) Černá stráň
Medvědská hornatina (IVC–7B) Hornoopavská hornatina (IVC–7B–1) Medvědí vrch
Vrbenská vrchovina (IVC–7B–2) Žárový vrch
Pradědská hornatina (IVC–7C) Pradědský hřbet (IVC–7C–1) Pradziad
Vysokoholský hřbet (IVC–7C–2) Vysoká hole
Karlovská vrchovina (IVC–7C–3) Temná
Desenská hornatina (IVC–7C–4) Dlouhé stráně

Według innego i bardziej szczegółowego podziału geomorfologicznego Wysoki Jesionik dzielimy na następujące mikroregiony, okręgi i podokręgi:

Podział pasma Wysokiego Jesionika[1]
Mezoregion Mikroregion Okręg
(cz. Okrsek)
Podokręg
(cz. Podokrsek)
Najwyższy szczyt
Wysoki Jesionik (IVC–7) Keprnická hornatina (IVC–7A)[9] Šerácká hornatina (IVC–7A–1) Keprník
Přemyslovská vrchovina (IVC–7A–2) Černostráňský hřbet (IVC–7A–2a) Černá stráň
Ucháčská hornatina (IVC–7A–2b) Ucháč
Medvědská hornatina (IVC–7B)[10] Hornoopavská hornatina (IVC–7B–1) Medvědí vrch
Vrbenská vrchovina (IVC–7B–2) Žárový hřbet (IVC–7B–2a) Žárový vrch
Vysokohorský hřbet (IVC–7B–2b) Vysoká hora
Kopřivnický hřbet (IVC–7B–2c) Anenský vrch
Podleská vrchovina (IVC–7B–2d) Ranná
Rudenská vrchovina (IVC–7B–2e) Čertova hora
Pradědská hornatina (IVC–7C)[11] Pradědský hřbet (IVC–7C–1) Pradziad
Kamzičnická hornatina (IVC–7C–2) Vysokoholský hřbet (IVC–7C–2a) Vysoká hole–JZ
Ostružensko-hradečecké rozsochy (IVC–7C–2b) Temná
Špičácké rozsochy (IVC–7C–2c) Čertova stěna
Karlovská vrchovina (IVC–7C–3) Kopřivná
Desenská hornatina (IVC–7C–4) Dlouhé stráně

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym Wysoki Jesionik zalicza się do jednostki geologicznej: Sudetów Wschodnich (silesikum)[12]. Wyróżnia się tu: jednostkę Velkého Vrbna, jednostką Brannej, kopułę Keprníka i kopułę Desny[12]. Zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie gnejsów, różnych odmian łupków łyszczykowych, amfibolitów, kwarcytów, marmurów i in. Skrajnie wschodnia część zbudowana jest ze słabo zmetamorfizowanych skał osadowych należących do strefy śląsko-morawskiej[13] (formacja andelskohorska), głównie fyllitów, metamułowców, metałupków ilastych, podrzędnie piaskowców drobnoziarnistych[2].

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Szczyty[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Szczyty Wysokiego Jesionika.
Skały na szczycie góry Keprník
Widok na szczyt Velký Děd
Widok ze stoku góry Mravenečník na szczyty gór Velký Jezerník i Malý Děd
Szczytowe skalisko na górze Pecný
Widok na górę Červená hora
Widok na górę Medvědí vrch

W paśmie Wysokiego Jesionika dla 355 szczytów określono ich nazwy, w tym 144 z nich ma wysokość ponad 1000 m n.p.m.[14].

Mountain icon (Noun Project).svg Szczyty Wysokiego Jesionika o wysokości ponad 1000 m n.p.m.
Lp. Szczyt Wysokość
m n.p.m.
1 Pradziad (cz. Praděd') 1491
2 Vysoká hole 1465
3 Vysoká hole – JZ 1465
4 Petrovy kameny 1447
5 Keprník 1423
6 Kamzičník 1420
7 Velký Děd 1408
8 Velký Máj 1385
9 Vozka 1377
10 Malý Děd 1369
11 Jelení hřbet 1367
12 Břidličná hora 1358
13 Praděd – V 1357
14 Dlouhé stráně 1354
15 Žalostná 1352
16 Šerák 1351
17 Mravenečník 1344
18 Vřesník 1343
19 Pecný 1334
20 Červená hora 1333
21 Zámčisko 1325
22 Keprník – J 1322
23 Spálený vrch – SV 1313
24 Spálený vrch 1313
25 Červená hora – S 1311
26 Pec 1311
27 Velký Jezerník 1309
28 Velký Jezerník – J 1308
29 Velký Jezerník – JZ 1297
30 Šerák – JZ 1288
31 Keprník – JV 1286
32 Divoký kámen 1286
33 Malá Jezerná 1271
34 Mračná hora 1270
35 Temná 1264
36 Zámčisko – S 1264
37 Medvědí hřbet 1261
38 Nad Vodopádem 1256
39 Ztracené kameny 1251
40 Kamenec (1) 1250
41 Velká Jezerná 1249
42 Velká Jezerná – JV 1239
43 Černá stráň 1237
44 Ostrý vrch 1230
45 Medvědí vrch 1216
46 Jelenka 1214
47 Homole 1209
48 Malý Jezerník 1209
49 Homole – SV 1206
50 Jelení loučky 1205
51 Orlík 1204
52 Černý vrch 1203
53 Hubertka 1198
54 Černá stráň – ZSZ 1195
55 Medvědí vrch – JV 1195
56 Sokol 1191
57 Malý Máj – SZ 1188
58 Ostružná 1185
59 Klínová hora 1179
60 Zelené kameny 1179
61 Velký Klín 1178
62 Kamzičí vrch 1173
63 Sokolí skála (1) 1170
64 Výrovka 1168
65 Rysí skála 1167
66 Velký Klínovec 1167
67 Černá stráň – SZ 1167
68 Medvědí hora 1164
69 Ztracené skály 1155
70 Prostřední vrch 1153
71 Točník 1146
72 Orlík – JV 1138
Lp. Szczyt Wysokość
m n.p.m.
73 Lysý vrch 1128
74 Polom 1128
75 Šindelná hora 1126
76 Tupý vrch 1123
77 Malý Jezerník – SZ 1120
78 Ostružná – S 1115
79 Medvědí louka 1111
80 Černá stráň – SV 1111
81 Červená hora – V 1109
82 Červená hora – JV 1105
83 Černava 1103
84 Děrná 1102
85 Malý Klín 1101
86 Žárový vrch 1101
87 Děrná – S 1099
88 Lyra 1099
89 Lysý vrch – JV 1097
90 Lyra – J 1097
91 Velký Klín – JZ 1093
92 Obří skály 1092
93 Karliny kameny 1091
94 Jeřáb 1083
95 Čertova stěna 1082
96 Malý Máj 1082
97 Osikový vrch 1079
98 Ztracený vrch 1078
99 Šumný 1075
100 Slatina 1075
101 Jelení stráň 1070
102 Sokolí skála (2) 1064
103 Nad soutokem 1060
104 Hřbety 1058
105 Hradečná 1057
106 Šindelná hora – JZ 1057
107 Dlouhá 1056
108 Orlík – SZ 1056
109 Orlík – Z 1051
110 Velké Bradlo 1051
111 Nad Petrovkou 1050
112 Troják 1050
113 Černá stráň – S 1047
114 Žárový vrch – SZ 1047
115 Troják – SZ 1046
116 Stará hora 1045
117 Žárový vrch – SV 1045
118 Malé Bradlo 1044
119 Velké Bradlo – Z 1041
120 Kozí hřbet 1041
121 Pytlák 1040
122 Zámčisko – SZ 1040
123 Jelenec 1040
134 Velké Bradlo – ZSZ 1038
125 Ráztoka 1033
126 Vysoká hora 1031
127 Skály pod Kopřivnou 1027
128 Plošina 1027
129 Srnčí vrch 1026
130 Soukenná 1026
131 Ostruha 1023
132 Kamenec (2) 1023
133 Ostruha – JV 1022
134 Suchá hora 1020
135 Kutiště 1020
136 Loupežník 1020
137 Kopřivná 1019
138 Kopřivná – SZ 1017
139 Javorový vrch (2) 1016
140 Žárový vrch – JZ 1012
141 Zaječí hora 1012
142 Skalní tabule 1011
143 Ucháč 1010
144 Ucháč – JZ 1010

Przełęcze[edytuj | edytuj kod]

Najwyżej położoną przełęczą w Wysokim Jesioniku jest mało wybitna (4 m) przełęcz pomiędzy szczytem głównym i drugorzędnym góry Vysoká hole o wysokości 1461 m n.p.m., natomiast drogową (szosową) U Barborky pomiędzy szczytami gór Pradziad i Petrovy kameny, o ograniczonym ruchu pojazdów mechanicznych.

Góra Vysoká hole z widoczną z lewej u góry przełęczą Sedlo u Petrových kamenů
Widok na przełęcz drogową (szosową): Červenohorské sedlo
Saddleroute3.JPG Ważniejsze przełęcze Wysokiego Jesionika[15]
Lp. Przełęcz Wysokość
m n.p.m.
1 Sedlo u Petrových kamenů 1431
2 Sedlo nad Malým kotlem 1328
3 U Barborky 1317
4 Pláň 1311
5 Sedlo Trojmezí 1302
6 Sedlo Velký Jezerník 1299
7 Sedlo pod Keprníkem 1281
8 Sedlo pod Jelení studánkou 1203
9 Sedlo pod Vřesovkou 1203
10 Sedlo pod Májem 1155
11 Hřebenová 1120
12 Sedlo pod Malým Jezerníkem 1114
13 Mravenčí sedlo 1101
14 Orlík 1098
15 Kristovo loučení 1044
16 Petrovka 1041
17 Sedlo pod Polomem 1027
18 Červenohorské sedlo 1013
19 Volská louka 1003
Lp. Przełęcz Wysokość
m n.p.m.
20 Kóta 1003
21 U ztraceného 1001
22 Zvuk 993
23 Na rozhraní 987
24 Videlské sedlo (Sedlo Videlský kříž) 930
25 Branka 921
26 Zadní Jestřábi 900
27 Mravencovka 892
28 Skřítek 864
29 Hvězda 860
30 Malá hvězda 853
31 U obrázku 823
32 Vlčí sedlo 790
33 Sedlo pod Zámeckou horou 786
34 Ranná 780
35 Rejvíz 770
36 Přemyslovské sedlo 765
37 Przełęcz Ramzovska
(cz. Ramzovské sedlo)
759
38 Sedlo pod Javoříkem 702

Kotliny[edytuj | edytuj kod]

Legenda wawoz.svg Ważniejsze kotliny Wysokiego Jesionika[15]
Lp. Kotlina Masyw (cz. hornatina)
1 Jezevčí kotel Medvědská
2 Klenutá kotlina Pradědská / Medvědská
3 Malý kotel Pradědská
4 Sněžná kotlina Keprnická
5 Velká kotlina Pradědská

Wody[edytuj | edytuj kod]

Głównym grzbietem Wysokiego Jesionika od Przełęczy Ramzovskiej po przełęcz Skřítek biegnie Wielki Europejski Dział Wodny pomiędzy zlewiskami Morza Bałtyckiego i Czarnego[1]. Część północno-wschodnią odwadniają Biała Głuchołaska (cz. Bělá) i Opawa (cz. Opava)[2]. Część południowo-zachodnią Branná i Desná. Wszystkie one mają tu swoje źródła. Biała Głuchołaska jest dopływem Nysy Kłodzkiej (cz. Kladská Nisa), która tak jak Opawa wpada do Odry. Branná i Desná są dopływami Morawy (cz. Morava), która wpada do Dunaju[16].

Na rzece Divoká Desná zbudowano zaporę, której zbiornik wodny jest dolnym zbiornikiem elektrowni szczytowo-pompowej Dlouhé Stráně. Górny zbiornik utworzono na górze Dlouhé stráně[16].

Natomiast w rezerwacie przyrody Vysoký vodopád na potoku Studený p. (1)[a], płynącym pomiędzy stokami gór Velký Jezerník i Malý Děd znajduje się największy w Wysokim Jesioniku wodospad o nazwie Vysoký vodopád.

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

Roślinność na górze Keprnik w obszarze narodowego rezerwatu przyrody Šerák–Keprník

Na obszarze Wysokiego Jesionika, z uwagi na jego wysokość, występują piętra roślinne, podobnie jak w Karkonoszach.

Piętro podgórskie zostało praktycznie w całości zamienione w łąki i pola uprawne, niewielkie płaty lasów zachowały się w dolinach rzek lub na bardziej stromych stokach.

Piętro regla dolnego dawniej stanowiły lasy mieszane, z przewagą buka, które zostały w większości zastąpione borami świerkowymi. Miejscami zachowały się fragmenty pierwotnego regla dolnego w postaci buczyn.

Piętro regla górnego stanowiły zwarte lasy świerkowe, obecnie w znacznej mierze zastąpione świerkami sadzonymi przez człowieka, często z odmian nizinnych, a więc niedostosowanych do tutejszych warunków. W pobliżu górnej granicy regla świerki przyjmują postać karłowatą, kształtowaną przez wiejące tu wiatry. Towarzyszą im gatunki typowo górskie, na przykład brzoza karpacka, wierzba śląska, czy jarzębina.

W najwyższym piętrze subalpejskim dominują gatunki zielne i porosty naskalne. Zresztą właśnie roślinność zielna i krzewiasta jest tu gatunkowo najbogatsza i wśród niej występuje najwięcej typowo górskich, chronionych, a czasem nawet endemicznych odmian.

Pierwotnie w Jesionikach nie występowało piętro kosodrzewiny. Szeroko na grzbiecie rozprzestrzenione łany kosodrzewiny są pozostałością gospodarki leśnej z przełomu XIX i XX w., kiedy to po zakończeniu wypasów na obszarze hal i lasów wysadzono tu setki tysięcy sadzonek tego krzewu.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W 1969 roku, w Jesionikach wydzielono obszar objęty ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), na którym w granicach Wysokiego Jesionika utworzono 4 narodowe rezerwaty przyrody, 15 rezerwatów przyrody, 1 narodowy pomnik przyrody i 5 pomników przyrody, w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[16][2].

Narodowe rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio na obszarze Wysokiego Jesionika znajdują się następujące miejscowości[16][3]:

Karlova Studánka-Bad Karlsbrunn2.JPG Miejscowości Wysokiego Jesionika
Lp. Miejscowość
1 Andělská Hora
2 Dětřichov (część miejscowości Jesionik (czes. Jeseník))
3 Dolní Moravice
4 Filipovice (część miejscowości Bělá pod Pradědem)
5 Karlova Studánka
6 Kouty nad Desnou (część miejscowości Loučná nad Desnou)
7 Loučná nad Desnou
8 Ludvíkov
9 Malá Morávka
10 Nové Losiny (część miejscowości Jindřichov)
11 Ramzová (część miejscowości Ostružná)
12 Rudná pod Pradědem
13 Stará Ves
14 Vernířovice
15 Vrbno pod Pradědem

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Wysokim Jesioniku istnieje możliwość korzystania z następujących form turystyki:

Jeden z drogowskazów w paśmie Wysokiego Jesionika na skrzyżowaniu turystycznym Nad Ovčárnou – stok góry Vysoká hole
  • Turystyka piesza:
    • Szlaki turystyczne[17] oznakowane są czterema kolorami: Szlak czerwony – dalekobieżne, Szlak niebieski – główne, Szlak zielony – lokalne, Szlak żółty – krótkie, wytyczone na całym obszarze, różniące się długością (od kilku do kilkudziesięciu kilometrów) oraz trudnością (profilem). Oznaczone są charakterystycznymi drogowskazami: z podaniem na białej tabliczce informacyjnej nazwy przystanku lub skrzyżowania i wysokości, oraz umieszczonymi poniżej białymi tabliczkami: z napisem PĚŠÍ TRASA KČT, strzałkami z kolorem szlaku i odległością do charakterystycznego punktu lub miejscowości. Pomiędzy nimi, na szlakach umieszczono symbole koloru szlaku na słupkach lub pniach drzew. Niezależnie od tego zaleca się korzystanie z dostępnych map (podanych w bibliografii), smartfonowych aplikacji GPS lub szczegółowych wydruków obszaru np. ze stron Mapy.cz czy Maps.google.pl, szczególnie wtedy, gdy odbijamy od wytyczonych szlaków na ścieżki nieoznakowane[b];
    • Szlaki spacerowe. Parokilometrowe ścieżki o charakterze lokalnym oznakowane są czterema kolorami: Stripe-marked localtrail red.svg, Stripe-marked localtrail blue.svg, Stripe-marked localtrail green.svg, Stripe-marked localtrail yellow.svg;
    • Ścieżki dydaktyczne. Wytyczone w miejscach atrakcji krajobrazowych w celu ochrony przyrody i oznakowane następującym symbolem: Ścieżka edukacyjna zielona.svg[18] lub białymi tabliczkami z napisem NAUČNÁ STEZKA i umieszczonymi na nich zielonymi strzałkami z odległością do charakterystycznego punktu. Ponadto umieszczono przy ścieżkach specjalne tablice informacyjne o ich charakterystyce. Na trasach, w punktach charakterystycznych lub widokowych zlokalizowano tzw. stanowiska obserwacyjne (dydaktyczne),
  • Turystyka rowerowa. Szlaki rowerowe oznakowane są czterema kolorami: Stripe-marked biketrail red.svg, Stripe-marked biketrail blue.svg, Stripe-marked biketrail green.svg, Stripe-marked biketrail white.svg[19] i oznaczone dwoma sposobami. Pierwszy sposób: prostokątnymi żółtymi tabliczkami z podaniem numeru trasy z naniesionym czarnym symbolem roweru i kierunkiem szlaku CZ-IS21b Směrová tabulka pro cyklisty.jpg oraz drugi sposób: charakterystycznymi drogowskazami z podaniem na żółtej tabliczce informacyjnej nazwy przystanku lub skrzyżowania i wysokości oraz umieszczonymi poniżej żółtymi tabliczkami: z napisem CYKLOTRASA KČT i numerem trasy, strzałkami z kolorem szlaku i odległością do charakterystycznego punktu lub miejscowości. Pomiędzy nimi, przy szlakach umieszczono symbole koloru szlaku na słupkach lub pniach drzew. Przebiegają różnymi rodzajami dróg (szosa, droga utwardzona, droga szutrowa lub droga gruntowa). Szlaki różnią się trudnością (profilem). Nachylenia podjazdów (zjazdów) od kilku do kilkunastu procent,
  • Turystyka narciarska:
    • Narciarstwo zjazdowe. Większość tras zjazdowych[20] zlokalizowana jest w pobliżu ośrodków narciarskich. Trasy różnią się długością, nachyleniem i stopniem trudności. Oznaczone są tablicami w trzech kolorach (trasy trudne: Pictogram Ski Slope black.svg – dla doświadczonych narciarzy, trasy średnie: Pictogram Ski Slope red.svg – dla średniozaawansowanych i trasy łatwe: Pictogram Ski Slope blue.svg – dla początkujących). Trasy wyposażone są w wyciągi orczykowe lub krzesełkowe, niektóre po zmroku są oświetlone;
    • Narciarstwo biegowe. Trasy narciarstwa biegowego[21] oznakowane trzema kolorami: SkiTrailRedČR.png, SkiTrailBlueČR.png, SkiTrailGreenČR.png i oznaczone dwoma sposobami. Pierwszy sposób: charakterystycznymi drogowskazami z podaniem na pomarańczowej tabliczce informacyjnej nazwy przystanku lub skrzyżowania i wysokości oraz umieszczonymi poniżej pomarańczowymi tabliczkami: z napisem BĚŽKAŘSKÁ TRASA KČT, strzałkami z kolorem trasy i odległością do charakterystycznego punktu lub miejscowości. Pomiędzy nimi, na trasach umieszczono symbole koloru trasy na słupkach lub pniach drzew. Drugi sposób: pomarańczowymi strzałkami z napisem LYŽAŘSKÁ TRASA oraz dodatkowym napisem Jeseníky na grocie strzałki. Dodatkowo na drogowskazach szlaków turystycznych oraz rowerowych umieszczone są kwadratowe znaczki koloru pomarańczowego z naniesionym czarnym emblematem sylwetki narciarza biegowego. Trasy narciarstwa biegowego zlokalizowane są również wzdłuż szlaków pieszych lub rowerowych,
  • Inna. Poza wymienionymi turyści mogą korzystać w Wysokim Jesioniku z wielu innych form turystyki, m.in. motocyklowej, konnej czy sportowej (lotnie, paralotnie).

Schroniska i hotele górskie[edytuj | edytuj kod]

Schronisko Švýcárna
Hotel Ovčárna

W Masywie Pradziada są następujące hotele i schroniska turystyczne:

W Masywie Keprníka znajduje się tylko jedno czynne schronisko na górze Šerák: Chata Jiřího oraz na przełęczy Červenohorské sedlo hotel górski Červenohorské Sedlo z bazą pensjonatów.

Natomiast w rejonie Vřesovej studánki znajdują się pozostałości schroniska, poniżej którego znajduje się obecnie kapliczka, gdzie według tradycji płynie cudowna woda. Podobne pozostałości schroniska można spotkać również koło skrzyżowania Alfrédka[16].

W miejscowościach zlokalizowane są wyłącznie pensjonaty i hotele[22].

Poza tym w górach znajduje się kilkadziesiąt chat rozsianych na ich stokach, jednak nie mają one charakteru typowych schronisk[23].

Miejsca pielgrzymkowe[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz przed jaskinią z figurą Matki Bożej nad źródłem Mariin pramen

W Wysokim Jesioniku jest kilka miejsc pielgrzymkowych, gdzie na niektórych z nich (w niektóre dni) sprawowana jest polowa msza święta. Najważniejsze z nich to:

Eglise icone 2.svg Górskie miejsca pielgrzymkowe
Lp. Miejsce pielgrzymkowe Góra/Szczyt Wysokość m n.p.m.
1 Droga krzyżowa przy alei na Anenský vrch Anenský vrch 775–835
2 Mariin pramen Jeřáb 713
3 Rolandův kámen Rolandův kámen 936
4 Vřesová studánka Červená hora 1274

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie potoku Studený p. (2), płynącym ze stoku góry Dlouhé stráně.
  2. Niektóre ścieżki poza szlakami turystycznymi oznakowane są dwoma poziomymi białymi paskami widocznymi na pniach drzew (dla orientacji i zachowania kierunku marszu).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e HRUBÝ JESENÍK (cz.). geomorfologicka-ceskoslovenska.bluefile.cz. [dostęp 2019-04-19].
  2. a b c d Otakar Brandos: Jeseníky – turistika a přírodní poměry (cz.). treking.cz, 2007-03-21. [dostęp 2019-04-19].
  3. a b Hrubý Jeseník. tisicovky.cz ↓.
  4. Jesioniki. Pradziad, Jeseník ↓, s. 2, (Masyw Keprníka).
  5. Wistuba 2008 ↓, s. 394.
  6. Masyw Pradziada. W: Słownik nazw geograficznych [on-line]. edupedia.pl. [dostęp 2022-01-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-01-06)].
  7. Demek i Mackovčin 2006 ↓, s. 39–40.
  8. Steffanová 2010 ↓, s. 9 (mapa).
  9. Hrubý Jeseník - Keprnická hornatina (cz.). tisicovky.cz. [dostęp 2022-01-10].
  10. Hrubý Jeseník - Medvědská hornatina (cz.). tisicovky.cz. [dostęp 2022-01-10].
  11. Hrubý Jeseník - Pradědská hornatina (cz.). tisicovky.cz. [dostęp 2022-01-10].
  12. a b Cymerman 1998 ↓.
  13. Żelaźniewicz 2011 ↓, s. 12, 20.
  14. Geoprohlížeč – ZÚ (Geoportal Czech). ags.cuzk.cz ↓, Produkty → ZABAGED dle ZM10 (Měřítko mapy 1:1880).
  15. a b Geoprohlížeč – ZÚ (Geoportal Czech). ags.cuzk.cz ↓.
  16. a b c d e Wysoki Jesionik (mapa turystyczna). pl.mapy.cz ↓.
  17. Trasy turystyczne (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2019-04-19].
  18. Ścieżki naukowe (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2019-04-19].
  19. Trasy rowerowe (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2019-04-19].
  20. Nartostrady (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2019-04-19].
  21. Trasy biegowe (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2019-04-19].
  22. Noclegi. jeseniky.net. [dostęp 2019-04-19].
  23. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2019-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-31)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]