Leszek Balcerowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leszek Balcerowicz
Leszek Balcerowicz 2010.jpg
Data i miejsce urodzenia 19 stycznia 1947
Włocławek
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Okres od 12 września 1989
do 23 grudnia 1991
Poprzednik Andrzej Wróblewski
Następca Karol Lutkowski
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Okres od 31 października 1997
do 8 czerwca 2000
Przynależność polityczna Unia Wolności
Poprzednik Marek Belka
Następca Jarosław Bauc
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Okres od 10 stycznia 2001
do 10 stycznia 2007
Poprzednik Hanna Gronkiewicz-Waltz
Następca Sławomir Skrzypek
Przewodniczący Unii Wolności
Okres od 1 kwietnia 1995
do 18 grudnia 2000
Przynależność polityczna Unia Wolności
Poprzednik Tadeusz Mazowiecki
Następca Bronisław Geremek
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) Order Krzyża Ziemi Maryjnej II Klasy (Estonia)
Leszek Balcerowicz we Wrocławiu (2006)
Leszek Balcerowicz prowadzący wykład na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach (2008)
Marta Stremecka i Leszek Balcerowicz (2014)

Leszek Balcerowicz (ur. 19 stycznia 1947 we Włocławku[a]) – polski polityk i ekonomista, doktor habilitowany nauk ekonomicznych, nauczyciel akademicki, przedstawiciel szkoły ekonomicznej zwanej monetaryzmem.

Wiceprezes Rady Ministrów i minister finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991), Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i Jerzego Buzka (1997–2000), poseł na Sejm III kadencji (1997–2000), prezes Narodowego Banku Polskiego (2001–2007). Drugi przewodniczący Unii Wolności (1995–2000). Kawaler Orderu Orła Białego.

Wykształcenie i działalność akademicka[edytuj]

W 1965 został przyjęty na Wydział Handlu Zagranicznego w Szkole Głównej Planowania i Statystyki[1]. W 1970 otrzymał z wyróżnieniem dyplom magisterski na tej uczelni (w 1990 przemianowanej na Szkołę Główną Handlową)[2]. W 1972 wyjechał na stypendium do Stanów Zjednoczonych[3]. W 1974 uzyskał tytuł MBA na Saint John’s University w Nowym Jorku[4]. W 1975 obronił pracę doktorską[4]zatytułowaną Koszty przedsięwzięć innowacyjnych w SGPiS[5]. Został następnie na tej uczelni zatrudniony jako adiunkt. Przez 11 lat był związany z Instytutem Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGPiS, gdzie zajmował się transferem postępu technicznego do krajów słabo rozwiniętych. W latach 1978–1980 pracował w Instytucie Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu przy KC PZPR, gdzie zajmował się problematyką urynkowienia gospodarki socjalistycznej[6]. W latach 80. odbył kilka stażów naukowych, m.in. na University of Sussex (Anglia) i Uniwersytecie w Marburgu. Habilitował się na SGPiS w 1990[7], przedstawiając rozprawę pod tytułem Systemy gospodarcze. Elementy analizy porównawczej[5]. W 1992 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego SGH, kierował Katedrą Międzynarodowych Studiów Porównawczych.

Uzyskał członkostwo m.in. w Stowarzyszeniu Naukowym Collegium Invisibile[8]. W latach 2011–2015 członek Komitetu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk[9].

Jego dorobek naukowy obejmuje kilkadziesiąt publikacji w czasopismach naukowych oraz kilkanaście książek.

Działalność polityczna[edytuj]

Polska Rzeczpospolita Ludowa[edytuj]

Od 1969[10] należał do PZPR, z której wystąpił w 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego[11]. W latach 1978–1980 kierował zespołem doradców-ekonomistów przy premierze PRL, który opracował raport o stanie państwa prognozujący szybki upadek polityki gospodarczej Edwarda Gierka oraz stwierdził konieczność urynkowienia i zmian strukturalnych w przemyśle[12]. Po powstaniu „Solidarności” został członkiem rady ekspertów ekonomicznych związku, w ramach której uczestniczył w opracowaniu projektu przejścia od gospodarki planowej do gospodarki opartej na samorządach pracowniczych.

Lata 1989–1991[edytuj]

W okresie od 12 września 1989[13] do 12 stycznia 1991 zajmował stanowiska wicepremiera i ministra finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Te same funkcje pełnił także w gabinecie Jana Krzysztofa Bieleckiego (w okresie od 12 stycznia[14] do 5 grudnia 1991).

Jako minister finansów był odpowiedzialny za przeprowadzenie transformacji Polski z gospodarki planowo-socjalistycznej do społecznej gospodarki rynkowej. Plan zmian (określany następnie jako tzw. „plan Balcerowicza”), przygotowany pod wpływem doktryny Jeffreya Sachsa (z Uniwersytetu Harvarda) umożliwił rozpoczęcie szybkiego programu reform[15]. W ciągu półtora roku doprowadzono do zdławienia hiperinflacji z poziomu 685,8% (1990) do 60% rocznie, urealniono kurs walutowy złotego, wprowadzono jego wewnętrzną wymienialność, przeprowadzono reformę bankowości, zrównoważono detaliczny rynek wewnętrzny, rozpoczęto reformy podatkowe i ubezpieczeniowe, które były później kontynuowane przez kolejnych ministrów. Taki sposób przeprowadzenia transformacji był później naśladowany z różnym skutkiem w innych państwach byłego bloku wschodniego. Pod koniec urzędowania w grudniu 1991 Leszek Balcerowicz podpisał układ stowarzyszeniowy RP z EWG.

„Plan Balcerowicza”, stanowiący przede wszystkim narzędzie antyinflacyjne, utożsamiany bywał z całością transformacji gospodarczej w Polsce. Krytycznie te reformy i ich przeprowadzenie oceniali m.in. późniejszy minister finansów Grzegorz Kołodko[16] oraz Karol Modzelewski[17]. Na tle niechęci do Leszka Balcerowicza powstał slogan „Balcerowicz musi odejść”.

Jego działalność jako ministra finansów dwukrotnie była przedmiotem sejmowego postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej. W obu przypadkach Sejm umorzył postępowanie: w 1993[18] i 1994[19].

Działalność od 1995[edytuj]

W 1995 powrócił do działalności politycznej, obejmując w maju tego samego roku stanowisko przewodniczącego Unii Wolności, pokonując Tadeusza Mazowieckiego[20]. W wyborach parlamentarnych we wrześniu 1997 z listy tej partii zdobył mandat posła na Sejm III kadencji, uzyskując najlepszy indywidualny wynik w okręgu katowickim[21] (z wynikiem ponad 91 tys. głosów).

W rządzie Jerzego Buzka po raz trzeci objął stanowiska wicepremiera i ministra finansów, zajmując je w okresie od 31 października 1997[22] do 8 czerwca 2000[23], tj. do czasu rozpadu koalicji AWS-UW.

Jesienią 2000 zrezygnował z kandydowania na kolejną kadencję przewodniczącego Unii Wolności. 22 grudnia tego samego roku został wybrany przez Sejm na prezesa Narodowego Banku Polskiego (zrzekł się wówczas mandatu poselskiego)[24]. Pełnił tę funkcję od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 i jako prezes NBP od 1 maja 2004 wchodził z urzędu w skład Rady Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego.

Działalność pozapolityczna[edytuj]

W latach 1992–2000 przewodniczył radzie naukowej Fundacji Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych (CASE). We wrześniu 2007 stanął na czele założonej przez siebie fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju.

W czerwcu 2008 został przewodniczącym rady nadzorczej europejskiego think tanku Bruegel. W październiku tego samego roku został wiceprezydentem International Atlantic Economic Society[25] oraz członkiem grupy roboczej Unii Europejskiej mającej szukać sposobów wyjścia z kryzysu ekonomicznego[26]. Powołany również w skład kapituły ustanowionej w 2013 Nagrody Newsweeka im. Teresy Torańskiej[27].

W kwietniu 2016 mianowany przedstawicielem prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki w gabinecie ministrów Ukrainy, a także jego doradcą i współprzewodniczącym grupy doradców strategicznych do spraw reform[28].

Życie prywatne[edytuj]

Jego rodzicami byli Barbara i Wacław[29]. Gdy miał dwa lata, jego rodzina przeniosła się do Torunia[30]. W czasie nauki w szkole średniej i w pierwszych latach studiów zajmował się wyczynowo lekkoatletyką[1], reprezentował barwy Pomorzanina Toruń[31] i AZS Warszawa. W barwach warszawskiego klubu został w 1966 mistrzem Polski juniorów w biegu przełajowym na 1500 m[32]. Od 3 listopada 1977 żonaty z Ewą Balcerowicz. Ma troje dzieci: Macieja (ur. 1972), Wojciecha (ur. 1980) i Annę (ur. 1984).

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Ordery i odznaczenia
Nagrody i wyróżnienia
Doktoraty honorowe

Tytuły doktora honoris causa przyznały mu m.in. następujące uczelnie:

Uwagi

  1. W jego dokumentach jako miejsce urodzenia widnieje Lipno.

Przypisy

  1. a b Stremecka 2014 ↓, s. 23.
  2. Stremecka 2014 ↓, s. 48.
  3. Stremecka 2014 ↓, s. 35.
  4. a b Stremecka 2014 ↓, s. 50.
  5. a b c Doktorzy honoris causa. sgh.waw.pl. [dostęp 12 marca 2016].
  6. Stremecka 2014 ↓, s. 54.
  7. Stremecka 2014 ↓, s. 82.
  8. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].
  9. Prezydium. kne.pan.pl. [dostęp 12 lipca 2016].
  10. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 31. ISBN 8322320736.
  11. Stremecka 2014 ↓, s. 65.
  12. Rząd już prawie gotów. wyborcza.pl, 9 września 1989. [dostęp 20 listopada 2013].
  13. M.P. z 1989 r. Nr 32, poz. 243
  14. M.P. z 1991 r. Nr 3, poz. 12
  15. Stremecka 2014 ↓, s. 101.
  16. Stremecka 2014 ↓, s. 161.
  17. Stremecka 2014 ↓, s. 163.
  18. M.P. z 1993 r. Nr 13, poz. 86
  19. M.P. z 1994 r. Nr 34, poz. 278
  20. Stremecka 2014 ↓, s. 208.
  21. Stremecka 2014 ↓, s. 221.
  22. M.P. z 1997 r. Nr 81, poz. 787
  23. M.P. z 2000 r. Nr 17, poz. 360
  24. Dudek 2013 ↓, s. 430.
  25. Balcerowicz wiceprezydentem International Atlantic Economic Society. wirtualnemedia.pl, 13 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
  26. Balcerowicz przyjął zaproszenie do unijnej grupy ds. kryzysu finansowego. wirtualnemedia.pl, 19 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
  27. Znamy nominowanych w konkursie o Nagrodę „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej. fundacjatoranskiej.pl. [dostęp 21 listopada 2015].
  28. Лєшек Бальцерович став представником Президента в Кабінеті Міністрів (ukr.). president.gov.ua, 22 kwietnia 2016. [dostęp 22 kwietnia 2016].
  29. Stremecka 2014 ↓, s. 10.
  30. Stremecka 2014 ↓, s. 11.
  31. Polski Związek Lekkiej Atletyki. Rocznik 1965. Warszawa: Sport i Turystyka, 1966, s. 132.
  32. Polski Związek Lekkiej Atletyki. Rocznik 1966. Warszawa: Sport i Turystyka, 1967, s. 54.
  33. M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 19
  34. Ludzie: Leszek Balcerowicz. „Wprost” nr 13/2000. [dostęp 29 marca 2016].
  35. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 5 grudnia 2014].
  36. Leszek Balcerowicz. umlipno.pl. [dostęp 29 stycznia 2016].
  37. Werdykt Kapituły Medalu św. Jerzego. onet.pl, 2 czerwca 2009. [dostęp 28 czerwca 2010].
  38. Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego 2010. wroclaw.pl, 4 czerwca 2010. [dostęp 4 czerwca 2010].
  39. Profesor Leszek Balcerowicz otrzymał nagrodę im. J. Gajdara. msz.gov.pl, 20 marca 2014. [dostęp 2 kwietnia 2014].
  40. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  41. Doctor Honoris Causa Ekonomickej Univerzity v Bratislave (słow.). euba.sk. [dostęp 13 października 2015].
  42. Doktorzy Honorowi Uniwersytetu Gdańskiego. ug.edu.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  43. Doktorat honoris causa dla prof. Leszka Balcerowicza. uw.edu.pl, 6 marca 2008. [dostęp 26 maja 2010].
  44. Balcerowicz z doktoratem honoris causa. wprost.pl, 25 maja 2010. [dostęp 25 maja 2010].
  45. Honorary Doctoral Degree Awarded at November 2015 Commencement (ang.). newmedia.ufm.edu, 7 listopada 2015. [dostęp 18 listopada 2015].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]