Złoty Niedźwiedź

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adina Pintilie ze Złotym Niedźwiedziem (2018).

Złoty Niedźwiedź (niem. Goldener Bär) – nagroda przyznawana przez jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie dla najlepszego filmu w konkursie głównym.

Najwięcej filmów wyróżnionych Złotym Niedźwiedziem pochodziło ze Stanów Zjednoczonych (14). Po siedem nagrodzonych tytułów reprezentowało kinematografię francuską, brytyjską i włoską. Sześć filmów, które zdobyły główną nagrodę festiwalu, wyreżyserowały kobiety: Márta Mészáros, Łarisa Szepitko, Jasmila Žbanić, Claudia Llosa, Ildikó Enyedi i Adina Pintilie. Wśród nagrodzonych filmów są dwa animowane (Kopciuszek, Spirited Away: W krainie bogów) oraz jeden dokumentalny (Fuocoammare. Ogień na morzu).

Chociaż jak dotychczas żaden polski film nie zdobył Złotego Niedźwiedzia, wśród laureatów nagrody odnajdujemy nazwiska dwóch polskich reżyserów. Obydwaj twórcy, Roman Polański za film Matnia (1966) i Jerzy Skolimowski za Start (1967), wyróżnieni zostali za filmy nakręcone na emigracji (odpowiednio w Wielkiej Brytanii i Belgii).

Historia nagrody[edytuj | edytuj kod]

Nagrodę przyznano po raz pierwszy na zakończenie I edycji festiwalu w 1951. Niemieckie jury wyróżniło wtedy pięć filmów, rozróżniając ich odmienne gatunki (dramat, komedia, dokument, thriller, musical). Następnie w latach 1952-1955 zwycięzców wyłaniała festiwalowa publiczność. Od 1956, gdy berlińska impreza uzyskała oficjalną akredytację od FIAPF, Złotego Niedźwiedzia przyznaje niezmiennie międzynarodowe jury[1].

Nagroda przyznawana jest w formie statuetki przedstawiającej niedźwiedzia – symbol Berlina, który znajduje się we fladze i herbie miasta. Statuetka została zaprojektowana przez berlińską rzeźbiarkę Renée Sintenis (1888–1965).

Złoty Niedźwiedź przyznawany jest nie tylko dla filmów fabularnych. Dla filmów krótkometrażowych istnieje osobny konkurs i osobny Złoty Niedźwiedź. Każdego roku wybitni twórcy filmowi z całego świata otrzymują także Honorowego Złotego Niedźwiedzia za całokształt twórczości.

Laureaci Złotego Niedźwiedzia[edytuj | edytuj kod]

Rok Film Reżyser Państwo
1951 Beaver Valley James Algar  Stany Zjednoczone*
Kopciuszek (Cinderella) Wilfred Jackson
Hamilton Luske
Clyde Geronimi
 Stany Zjednoczone*
Sprawiedliwości stało się zadość (Justice est faite) André Cayatte  Francja*
Bez adresu (Sans laisser d'adresse) Jean-Paul Le Chanois  Francja*
Czterech w jeepie Leopold Lindtberg  Szwajcaria*
1952 Ona tańczyła jedno lato (Hon dansade en sommar) Arne Mattsson  Szwecja*
1953 Cena strachu (Le salaire de la peur) Henri-Georges Clouzot  Francja
1954 Wybór Hobsona (Hobson's Choice) David Lean  Wielka Brytania*
1955 Szczury (Die Ratten) Robert Siodmak  RFN*
1956 Zaproszenie do tańca (Invitation To The Dance) Gene Kelly  Stany Zjednoczone
1957 Dwunastu gniewnych ludzi (Twelve Angry Men) Sidney Lumet  Stany Zjednoczone
1958 Tam, gdzie rosną poziomki (Smultronstället) Ingmar Bergman  Szwecja
1959 Kuzyni (Les cousins) Claude Chabrol  Francja
1960 Żywot Łazika z Tormesu (EL Lazarillo de Tormes) César Ardavin  Hiszpania*
1961 Noc (La notte) Michelangelo Antonioni  Włochy*
1962 Rodzaj miłości (A Kind of Loving) John Schlesinger  Wielka Brytania
1963 Szatan (Il diavolo) Gian Luigi Polidoro  Włochy
Bushido - saga o samurajach (Bushidô zankoku monogatari) Tadashi Imai  Japonia*
1964 Upalne lato (Susuz Yaz) Ismail Metin  Turcja*
1965 Alphaville Jean-Luc Godard  Francja
1966 Matnia (Cul-de-sac) Roman Polański  Wielka Brytania
1967 Start (Le départ) Jerzy Skolimowski  Belgia*
1968 Na kogo wypadnie (Ole dole doff) Jan Troell  Szwecja
1969 Młode lata (Rani radovi) Zelemir Zilnik  Jugosławia*
1970
Nagrody nie przyznano.
1971 Ogród Finzi-Continich (Il giardino dei Finzi-Contini) Vittorio De Sica  Włochy
1972 Opowieści kanterberyjskie (I racconti di Canterbury) Pier Paolo Pasolini  Włochy
1973 Odległy grom (Ashani Sanket) Satyajit Ray  Indie*
1974 Terminator Duddy Kravitz (The Apprenticeship of Duddy Kravitz) Ted Kotcheff  Kanada*
1975 Adopcja (Örökbefogadás) Márta Mészáros  Węgry*
1976 Buffalo Bill i Indianie (Buffalo Bill and the Indians) Robert Altman  Stany Zjednoczone
1977 Wniebowstąpienie (Восхождение) Łarisa Szepitko  ZSRR*
1978 Pstrągi (Las truchas) José Luis García Sánchez  Hiszpania
Co powiedział Max (Las palabras de Max) Emilio Martínez Lázaro  Hiszpania
1979 David Peter Lilienthal  RFN
1980 Heartland Richard Pearce  Stany Zjednoczone
Palermo czy Wolfsburg (Palermo oder Wolfsburg) Werner Schroeter  RFN
1981 Szybciej, szybciej (Deprisa, deprisa) Carlos Saura  Hiszpania
1982 Tęsknota Veroniki Voss (Die Sehnsucht der Veronika Voss) Rainer Werner Fassbinder  RFN
1983 Przewaga (Ascendancy) Edward Bennett  Wielka Brytania
1984 Strumienie miłości (Love Streams) John Cassavetes  Stany Zjednoczone
1985 Kobieta i obcy (Die Frau und der Fremde) Rainer Simon  NRD*
Wetherby David Hare  Wielka Brytania
1986 Stammheim Reinhard Hauff  RFN
1987 Temat (Tema) Gleb Panfiłow  ZSRR
1988 Czerwone sorgo (Hong gao liang) Zhang Yimou  Chiny*
1989 Rain Man Barry Levinson  Stany Zjednoczone
1990 Pozytywka (Music Box) Costa Gavras  Stany Zjednoczone
Skowronki na uwięzi (Skrivánci na niti) Jiří Menzel  Czechosłowacja*
1991 Dom uśmiechów (La casa del sorriso) Marco Ferreri  Włochy
1992 Wielki Kanion (Grand Canyon) Lawrence Kasdan  Stany Zjednoczone
1993 Kobiety znad Jeziora Pachnących Dusz (Xiang hu nu) Xie Fei  Chiny
Przyjęcie weselne (Xi yan) Ang Lee  Tajwan*
1994 W imię ojca (In the Name of the Father) Jim Sheridan  Irlandia*
1995 Przynęta (L'appât) Bertrand Tavernier  Francja
1996 Rozważna i romantyczna (Sense and Sensibility) Ang Lee  Stany Zjednoczone
1997 Skandalista Larry Flynt (The People vs. Larry Flynt) Miloš Forman  Stany Zjednoczone
1998 Dworzec nadziei (Central do Brasil) Walter Salles  Brazylia*
1999 Cienka czerwona linia (The Thin Red Line) Terrence Malick  Stany Zjednoczone
2000 Magnolia Paul Thomas Anderson  Stany Zjednoczone
2001 Intymność (Intimité) Patrice Chéreau  Francja
2002 Spirited Away: W krainie bogów (Sen to Chihiro no kamikakushi) Hayao Miyazaki  Japonia
Krwawa niedziela (Bloody Sunday) Paul Greengrass  Wielka Brytania
2003 Na tym świecie (In This World) Michael Winterbottom  Wielka Brytania
2004 Głową w mur (Gegen die Wand) Fatih Akın  Niemcy* /  Turcja
2005 Czarna Carmen (U-Carmen e-Khayelitsha) Marc Dornford-May  Południowa Afryka*
2006 Grbavica Jasmila Žbanić  Bośnia i Hercegowina*
2007 Małżeństwo Tui (Tu ya de hun shi) Wang Quan’an  Chiny
2008 Elitarni (Tropa de Elite) José Padilha  Brazylia
2009 Gorzkie mleko (La teta asustada) Claudia Llosa  Peru*
2010 Miód (Bal) Semih Kaplanoğlu  Turcja
2011 Rozstanie (Jodaeiye Nader az Simin) Asghar Farhadi  Iran*
2012 Cezar musi umrzeć (Cesare deve morire) Paolo i Vittorio Taviani  Włochy
2013 Pozycja dziecka (Poziția copilului) Călin Peter Netzer  Rumunia*
2014 Czarny węgiel, kruchy lód (Bai ri yan huo) Diao Yinan  Chiny
2015 Taxi - Teheran (Taxi) Jafar Panahi  Iran
2016 Fuocoammare. Ogień na morzu (Fuocoammare) Gianfranco Rosi  Włochy
2017 Dusza i ciało (Testről és Lélekről) Ildikó Enyedi  Węgry
2018 Touch Me Not Adina Pintilie  Rumunia

*Pierwsza wygrana dla danego państwa.

Wielokrotni zwycięzcy[edytuj | edytuj kod]

Reżyserzy[edytuj | edytuj kod]

Jak dotychczas tylko jednemu reżyserowi udało się zdobyć Złotego Niedźwiedzia dwukrotnie. Tajwańczyk Ang Lee otrzymał tę nagrodę za filmy Przyjęcie weselne (1993) oraz Rozważna i romantyczna (1996). Co ciekawe, Ang Lee zdobył także dwukrotnie Złotego Lwa na MFF Wenecji oraz Oscara za najlepszą reżyserię.

Kinematografie[edytuj | edytuj kod]

Zestawienie państw, których filmy zdobyły Złotego Niedźwiedzia, przedstawia się następująco:

Państwo Złoty Niedźwiedź
 Stany Zjednoczone 14
 Francja 7
 Wielka Brytania 7
 Włochy 7
 RFN 5
 Chiny 4
 Hiszpania 4
 Szwecja 3
 Turcja 3
 Brazylia 2
 Iran 2
 Japonia 2
 Rumunia 2
 Węgry 2
 ZSRR 2
 Belgia 1
 Bośnia i Hercegowina 1
 Czechosłowacja 1
 Indie 1
 Irlandia 1
 Jugosławia 1
 Kanada 1
 Niemcy 1
 NRD 1
 Peru 1
 Południowa Afryka 1
 Szwajcaria 1
 Tajwan 1

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Juries 1952: Audience Vote (ang.). Berlinale. [dostęp 2018-04-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]