Boleszkowice (powiat myśliborski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boleszkowice
Herb
Herb Boleszkowic
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat myśliborski
Gmina Boleszkowice
Wysokość 49 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 1316
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 74-407
Tablice rejestracyjne ZMY
SIMC 0178896
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Boleszkowice
Boleszkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Boleszkowice
Boleszkowice
Ziemia 52°43′29,81″N 14°34′08,51″E/52,724947 14,569031Na mapach: 52°43′29,81″N 14°34′08,51″E/52,724947 14,569031
Rynek w Boleszkowicach
Centrum Boleszkowic

Boleszkowice (niem. Fürstenfelde) – wieś (do 1972 miasto) w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Boleszkowice.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Boleszkowice.

Do końca XVII w. herbem miejscowości była pięciopłatkowa czerwona róża z zielonymi liśćmi na białym (srebrnym) polu. Od XVIII w. herbem jest czerwone drewniane koło od wozu z ośmioma szprychami, złotą obręczą i srebrnymi gwoździami na białym (srebrnym) polu.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś znajduje się 16 km na północ od Kostrzyna nad Odrą i 45 km na zachód od Gorzowa Wielkopolskiego.

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren na którym położone są Boleszkowice należy do prowincji Nizina Środkowoeuropejska, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.

Typ i układ przestrzenny[edytuj | edytuj kod]

We wsi zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z czytelną siatką ulic i śródmiejskim placem (obecnie pl. Chrobrego) pełniącym przypuszczalnie pierwotnie funkcję rynku. W wyniku uwarunkowań historycznych miasto nigdy w pełni nie wykształciło się i nie obwarowało.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna nazwa patronimiczna wzmiankowana została w 1252 jako Bolescouiz. Oznacza ona miejscowość zamieszkaną przez ludzi należących do Bolesława, Boleszka i można ją odtworzyć jako Bolescovici. Było to wówczas popularne imię, również wśród książąt słowiańskich. Niemiecka nazwa Fürstenfelde wywodzi się od Fürst, średnio-dolno-niemieckiego vorste „książę” oraz -feld, średnio-dolno-niemieckiego velt „pole”[1]. Owo „książęce pole” zdaje się być zatem wolnym tłumaczeniem nazwy słowiańskiej i stanowi być może odniesienie do księcia Bolesława Rogatki[2], do którego należała ziemia kiniecka do 1249

Polska nazwa Boleszkowice została utworzona po 1945 na wzór częstych nazw miejscowych z sufiksem –owice od nazwy osobowej Boleszek.

Nazwa na przestrzeni wieków: Bolescouiz 1252; Vurstennuelde 1323; Forstenfelde 1325; Furstenveld 1337; Vurstenuelde 1342; Worstenwelde 1373; Forstenfelde 1405, 1426; Fürstenfelde 1401, 1421, 1459, 1464, 1944; Fuerstenfelde 1883.

Środowisko przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Najbliższa okolica bezleśna, zwarte lasy rozciągają się na południe od Boleszkowic, rzeźba terenu urozmaicona. Pod względem stanu środowiska gmina Boleszkowice zakwalifikowana została do grupy A (bardzo dobry).

Rezerwat przyrody „Cisy Boleszkowickie” (Nadleśnictwo Dębno) – ok. 1 km na płd. od wsi; rezerwat florystyczny utworzony Zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 27.06.1995[3], pow. ogólna 9,38 ha, pow. leśna 8,82 ha.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną.
  • 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską[4]
  • 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty
  • X-XII w. – istnieje słowiańskie grodzisko na wyspie jeziora (około 300 m na płd.-zach. od centrum dzisiejszej wsi), zamykające przejście przez puszczę na szlaku z Pomorza do Ziemi Lubuskiej; formą nawiązywało do grodzisk pierścieniowatych; w zachodniej części wyspy, na 120-morgowym łęgu zwanym kiedyś Hausbruch (Zamkowy Łęg), mogła być zlokalizowana osada przygrodowa[5]
  • 1112-1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski
  • Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa zachodniopomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica[6]
  • 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje następnie Nowa Marchia
  • 07.03.1252 – pierwsza wzmianka pod nazwą Bolescouiz; układ biskupa lubuskiego Wilhelma I z arcybiskupem magdeburskim Wilbrandem w sprawie dziesięcin zawiera również rejestr posiadłości biskupa w postaci Żelewa (Seelow) i Wodynia (Wuhden) na zachód od Odry, miasteczka targowego Ośna razem z przyległościami oraz Górzycy i Boleszkowic (villis Zelou, Bodin, et civitate forensis Osna cum attinenciis, Goriza et Bolescouiz)[7][8][9]. Osada rolniczo-rycerska uzyskuje prawo targowe, działa też komora celna.
  • Ok. 1287 – margrabiowie brandenburscy linii starszej Otto IV i Konrad przejmują Boleszkowice od biskupa lubuskiego[10]
  • Około 1300 – na wzgórzu grodowym, zwanym do 1945 Kiliansburg, Kiliansberg (gród św. Kiliana; nazwa ta nie ma jednak metryki średniowiecznej[11][12]) powstaje umocnione domostwo,
  • 1320-1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich
  • 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie
  • 23.04.1325 – wzmianka pod nazwą Forstenfelde; miasteczko jest lennem Michela von Sydow i Fryderyka von Sack - zakończono wtedy przy pośrednictwie rajców Chojny i Myśliborza spór miasta Mieszkowice z tymi panami Boleszkowic o łąki, pastwiska i pobieranie owsa puszczańskiego w lesie miejskim Mieszkowic (niezaprzeczalnie był to Las Boleszkowicki), w wyniku którego rozsądzono pobieranie przez von Sydowa i Sacka całej daniny w owsie, posiadanie ⅔ dochodów z tytułu kar sądowych, z wyrębu, a Mieszkowice ⅓; prawo do wypasu bydła i świń w lesie miały mieć obydwie strony[13].
  • 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Furstenveld jako „oppidum” – nieobwarowane miasto bez przywileju miejskiego, lenno rodu von Uchtenhagen (bona illorum de Uchtenhagen cum oppido Furtsenveld), raczej nie jako ich główna siedziba, choć takie stwierdzenie jest dopuszczalne; zaliczone do ziemi trzcinieckiej[14]
  • 18.05.1342 – wzmianka pod nazwą Vurstenuelde; papież Klemens VI zleca biskupom wrocławskiemu i poznańskiemu zajęcie się przywróceniem biskupa lubuskiego Stefana II do dóbr już dawno zagarniętych mu przez poddanych margrabiego, w tym miasteczek Ośno i Boleszkowice (Osnam et Vurstenuelde opida)
  • 1 poł. XIV w. – wzniesiono kościół z kamieni granitowych; do dziś zachowały się fragmenty dolnej części wieży z ostrołukowym portalem
  • 14.05.1350 – legat papieski Gaufrield biskup Carpentras ponawia sentencję klątwy rzuconej przez biskupa lubuskiego Stefana II na margrabiego i jego wasali z rodów Wedel, Vockenrode, Lossow, Wulkow, Storckow, Uchtenhagen, którzy gwałtem zatrzymują mimo trzykrotnych napomnień Ośno i Boleszkowice (oppidum seu villa Osno et Vurstenuelde) położone w diecezji lubuskiej. Poleca też tamtejszym mieszczanom dochowywanie wierności biskupom i opłacanie należności[15].
  • 14.03.1354 – przy pośrednictwie Henryka, księcia głogowskiego, nowy biskup lubuski Henryk z Bancz (Bentsch) zawiera układ z margrabią Ludwikiem Rzymskim. Margrabia rezygnuje z Ośna i Boleszkowic, biorąc je w lenno od biskupa (Nos episcopus... nostro et ecclesie nomine contulimus iusto pheudi titulo opidum Drossen et villam Vurstenuelde nostre Lubuc dioecesis cum omni iure et dominio) i zachowując prawa do połowy dziesięcin oraz patronat nad kościołem parafialnym we Frankfurcie. W toku dalszych pertraktacji margrabia zobowiązał się wypłacać biskupowi 12 tys. grzywien srebra z dóbr nowomarchijskich położonych w diecezji lubuskiej, co poręczyli komtur i bracia zakonni z Chwarszczan. Układ ratyfikowano 17 czerwca 1354[16]
Właściciele Boleszkowic
Imię i nazwisko Lata
biskupi lubuscy przed 1252 - ok. 1287
margrabiowie brandenburscy ok. 1287 - 1354
Fryderyk von Sack (lenno) 1325
von Sydow (lenno, połowa Boleszkowic, wieś?) przed? 1325 - 1445
von Uchtenhagen (lenno, połowa Boleszkowic,
miasteczko?)
przed 1337 - po? 1410
biskupi lubuscy (ich lennikami są margrabiowie
brandenburscy)
1354 - ?
zakon krzyżacki (połowa Boleszkowic, wieś?) 1445 - 1452
von dem Böhne (połowa Boleszkowic, miasteczko?) po? 1410/przed? 1445 - 1452
zakon krzyżacki (całe Boleszkowice, wieś
i miasteczko)
1452 - 1454
Hans von Köckeritz 1454 - 1473
margrabiowie (elektorzy) brandenburscy,
państwo niemieckie
1473 (od 1540 w
domenie Chwarszczany) - 1945?
  • 1373 – w spisie lenn, zamków i lenn głównych wasali margrabiego, Boleszkowice (Furstenfelde) zaliczone są jako posiadłość Uchtenhagenów; niekiedy mylnie właściciele interpretowani są jako ród von Wedel z Krzywnicy[17][18]
  • 12.02.1401 – pierwsza wzmianka w źródłach pisanych o kościele – zgoda biskupa lubuskiego Jana na przejęcie wikarii w kościele parafialnym w Dargomyślu po śmierci plebana Adalberta (Wojciecha), przez wikarego Andrzeja Unkopa z kościoła parafialnego w Boleszkowicach w dekanacie kostrzyńskim[19]
  • 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego
  • 1405 – w wykazie katedratikum diecezji lubuskiej znajdują się parafie w Boleszkowicach, Dargomyślu i Oborzanach[20]
  • 9.06.1410 - biskup lubuski Jan rozstrzyga spór swej kapituły z braćmi Hansem i Maciejem von Uchtenhagen o 20 łanów w Boleszkowicach w ten sposób, że kapituła ma prawo do 18 łanów z mandatu von Ostena, zaś Uchtenhagenowie do 2 łanów uprawianych przez Bernda Cromgala (Clogenagela?)[21]
  • 1420 – wójt krzyżacki Nowej Marchii, Sander von Marwitz, nadaje (potwierdza?) Michałowi von Sydow jako lenno dziedziczne połowę wsi Boleszkowice z 45 łanami, połowę Lasu Boleszkowickiego w granicach Boleszkowic, jak już jego przodkowie posiadali[21]
  • 1433 – podczas wojny polsko-krzyżackiej, okoliczne tereny zostają zdobyte i splądrowane przez Husytów
  • 1445 – po wygaśnięciu linii rodu von Sydow posiadającej Boleszkowice, zostają one wykupione przez zakon krzyżacki; powstaje folwark, z którego dochody finansują budowę krzyżackiego zamku w Kostrzynie; 18 łanów posiada rodzina Böhne (Bohne, Bone, prawdopodobnie spadkobiercy części Boleszkowic należącej wcześniej do Uchtenhagenów)
  • 1452 - burgrabia (zarządca; niem. Hauptmann) zamku kostrzyńskiego Hans von Köckeritz zakupuje od von dem Bonenów ich połowę Boleszkowic za kwotę 1700 reńskich guldenów[22]; w ten sposób całe Boleszkowice mają jednego właściciela - zakon krzyżacki
  • 7.04.1454 – po sprzedaży przez zakon krzyżacki Nowej Marchii elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi II, powołując się na zgodę i wolę wielkiego mistrza, zatwierdza Hansowi von Köckeritz posiadanie zamku w Kostrzynie oraz odstępuje miasteczko Boleszkowice wraz z wsią, czynszami, rentami, przyległościami, wraz z rocznym dochodem w Mieszkowicach.
  • 5.01.1459 – Hans von Köckeritz ponownie otrzymuje miasteczko i wieś Boleszkowice w dożywocie, wraz z przysiółkiem (Kiliansburg), folwarkiem, czynszami, sądownictwem, wodami, pastwiskami, zwolnieniem od ciężarów i podatków[23]
  • 1473 – po śmierci Hansa von Köckeritz cała miejscowość wraz z zamkiem i folwarkiem staje się ponownie własnością elektorską
  • Pocz. XVI w. – zamek zostaje zburzony
  • 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego
  • 1536 – miasteczko (i kościół) zniszczone przez pożar, liczba ludności maleje o połowę; Boleszkowice uzyskują zwolnienie z podatków na 5 lat
  • 1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą
  • 1540 - Boleszkowice, ale bez majątku rycerskiego, dołączono do domeny elektorskiej w Chwarszczanach[24]
  • 1551 - wzmianka o sędziach (ławnikach) miejskich, celniku i ratuszu (a zatem pośrednio o radzie miejskiej)[25]
  • Koniec XVI - Boleszkowice to nadal mieścina (oppidulum), ale z prawem do urządzania końskich jarmarków, z ludnością zobowiązaną niczym chłopi do służb na majątkach szlacheckich i państwowych
  • 1618-1648 (wojna trzydziestoletnia) – duże spustoszenia w wyniku działań wojennych, spadek ludności o połowę
  • 1633 – miejscowość znacznie ucierpiała w wyniku działań regimentu konnego armii Colloredo; spłonął ratusz, kościół i 40 domostw
  • XVII/XVIII w. – założenie parku przy kościele
  • 1701 – powstanie Królestwa Prus
  • 1718 – pożar kościoła
  • Od 1730 – szybki rozwój gospodarki rolnej
  • 1736 – wielka powódź we wsiach nadodrzańskich
  • 1756-1763 (wojna siedmioletnia) – kolejne spustoszenie wsi
  • 25.08.1758 – prusko-rosyjska bitwa pod Sarbinowem
  • 1760 – pożar wywołany przez wojska rosyjskie strawił 47 domów wraz z obejściami oraz zniszczył wnętrze kościoła, wieżę zegarową i dzwonnicę
  • 2 poł. XVIII w. – rozpoczęto oddzielanie gruntów chłopskich od folwarcznych oraz dokonano uwłaszczenia chłopów w dobrach państwowych; rozwija się gospodarka rolno-folwarczna i rzemiosło; odbudowany zostaje kościół, ratusz, browar, gorzelnia, młyn; w miasteczku są dwie oberże
  • 1795 – władze Prus zakazują grzebania zmarłych wokół kościoła (pomimo to pochówków dokonywano tu do pocz. XIX w.); rajcowie miasta wyznaczyli miejsce na nowy cmentarz – piaszczyste wzgórze w płn. części Boleszkowic
  • Koniec XVIII / pocz. XIX w. – rozbiórka starego kościoła i budowa nowego
  • Pocz. XIX w. – Boleszkowice otrzymują ustrój miejski w ścisłym tego słowa znaczeniu oraz określone dobra ziemskie (119 łanów ziemi uprawnej, 1710 morgów łąk); w miasteczku rozwija się wyrób piwa (23 piwowarów), produkcja płótna lnianego (12 tkaczy; len pochodził z podmiejskich plantacji), cześć mieszkańców utrzymuje się z uprawy tytoniu; największym zakładem jest cegielnia; rozebrano większą część kościoła
  • 1806-1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej
  • 1807-1811 – reformy gospodarcze Steina- Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach
  • 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; miasteczko należy do powiatu Kostrzyn, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej
  • 1823-1845 – budowa drogi bitej do Kostrzyna i Mieszkowic
  • 1830 – pożar
  • 1836 (1839) – w związku z likwidacją powiatu Kostrzyn[26], miasteczko przechodzi do powiatu Chojna, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej
  • 1847 – miasto dotyka epidemia cholery
  • 1849 – pożar
  • Koniec 1 poł. XIX w.-1858 – nowi fundatorzy i mieszkańcy gruntownie przebudowują i rozbudowują kościół w stylu neogotyckim, częściowo wykorzystując kamień ze średniowiecznej budowli
  • 1850 – znaczny rozwój miasta (203 domy i 320 budynków gospodarczych), największym zakładem przemysłowym jest cegielnia
  • Poł. XIX w. – działa szkoła podstawowa
  • 1853 – powstaje droga bita na odcinku Mieszkowice – Boleszkowice – Kostrzyn
  • 1857 – zakończono budowę nowego kościoła, częściowo wykorzystując kamienie z poprzedniej budowli. Z wcześniejszego kościoła pozostała dolna część wieży.
  • 1865/70 – kościół otrzymał organy usytuowane na chórze
Fürstenfelde, ul. Chaussestraße (kartka pocztowa, ok. 1900)
  • 1871-1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej
  • 1877 – powstaje linia kolejowa na trasie Szczecin – Kostrzyn nad Odrą; dworzec kolejowy zbudowany na miejscu koszar
  • Koniec XIX w. – proces przechodzenia części ziemi z rąk wielkich posiadaczy do indywidualnych chłopów (tzw. kolonizacja wewnętrzna)
  • Pocz. XX w. – wybudowano kaplicę cmentarną (dom pogrzebowy)
  • 1910 – otwarto prywatną szkołę średnią
  • 1914-1918 (I wojna światowa) – upadek gospodarczy miasteczka
  • 1919–1939 – w Boleszkowicach działają: młyn motorowy, kuźnia, niewielki warsztat kowalsko-mechaniczny, piekarnia oraz cegielnia w okolicy miasta; usługi: apteka, poczta, 2 lekarzy, 2 dentystów, przedszkole; organizacje: straż pożarna, klub gimnastyczny oraz jeździecki; głównym źródłem utrzymania pozostaje rolnictwo (ok. 50% ludności); powierzchnia miasta 2400 ha, z tego użytki rolne i ogrody 1950 ha
  • 1925-1937 – zbudowano lokalną gazownię na gaz organiczny
  • 31.01.1945 – jednostki 2 armii pancernej (generała pułkownika S. Bogdanowa) oraz 5 armii uderzeniowej (generała N. Bierzanina) 1 Frontu Białoruskiego (marszałka G. Żukowa) nacierając w kierunku Czelina i Kostrzyna forsują Odrę, zdobywając przyczółki na zachodnim brzegu w rejonie Kienitz[27]
  • 2.02.1945 – mieszkańcy miasteczka, zaskoczeni pojawieniem się jednostek radzieckich, opuszczają domostwa[28]
  • 2-7.02.1945 – 1 korpus zmechanizowany pod dowództwem generała lejtnanta S. M. Kriwoszeina, wchodzący w skład 2 armii pancernej, wydzielone jednostki 5 armii uderzeniowej oraz 82 dywizja piechoty 61 armii prowadzą działania mające na celu oczyszczenie z oddziałów niemieckich terenów na wschodnim brzegu Odry w powiecie chojeńskim[29]
  • 4.02.1945 – zajęcie Boleszkowic przez 5 armię uderzeniową 1 Frontu Białoruskiego[30]; zniszczenia sięgają 15%[31]
  • V.1945 – początek napływu osadników; w większości są to rodziny żołnierzy 1 Armii WP z byłych wschodnich terenów polskich (w ok. 90% pochodzący ze wsi), następnie grupa z okolic Kielc, a także z Bieszczadów.
  • 07.05.1945 – powstaje zarząd miejski
  • 06.06.1945 – w mieście zarejestrowanych jest 47 Polaków i prawie tyle Niemców[32]; nadal funkcjonuje niemiecka nazwa Fürstenfelde, później pojawia się nazwa Bolesławice
  • 24.06.1945 – akcja wysiedlenia Niemców z Boleszkowic[28]
  • 14.07.1945 – burmistrzem Boleszkowic z nominacji zostaje Józef Latuszak, a dotychczasowy burmistrz Tomasz Kaźmierczak obejmuje stanowisko wiceburmistrza
  • 08.1945 – zaczęto wydawać gazetę „Osadnik Wojskowy”; powstała miejscowa organizacja PPS
  • 09.1945 – powstaje miejscowa organizacja PPR
  • 04.09.1945 – rozpoczyna działalność 4-oddziałowa szkoła podstawowa, mieszcząca się w jednej izbie w byłym ratuszu; pierwszym nauczycielem i kierownikiem szkoły został Aleksander Jagielnicki; jego następczynią wkrótce zostaje Helena Korzeniewska
  • 10.1945 – na pieczątce miejskiej figuruje już nazwa Boleszkowice
  • 14.10.1945 – na polecenie władz wojewódzkich zostaje zorganizowana Tymczasowa Rada Narodowa jako organ doradczy przy Zarządzie Miejskim[33]
  • XI.1945 – kościół jest obsługiwany przez księdza z Mieszkowic, a następnie włączony do parafii Nowy Dąb (Dębno)
  • 1945-1946 – powstaje posterunek MO, agencja pocztowa
  • 21.01.1946 – ukonstytuowała się Miejska Rada Narodowa[34]
  • 1946 – szkoła podstawowa zostaje przeniesiona do budynku mieszkalnego (obecnie nieistniejącego) przy ul. Świerczewskiego
  • 13.06.1946 – konsekracja kościoła
  • 1947 – uruchomienie młyna; powstaje zakład usług traktorowych dla rolnictwa
  • 1948 – powstaje Gminna Spółdzielnia, w następnych latach połączona z GS Dębno
  • 01.08.1948 – zostaje utworzona gmina miejska i wiejska Boleszkowice (9 gromad)
  • 16.01.1949 – powstaje biblioteka gminna
  • 5.10.1949 – oddanie do użytku obecnego budynku szkoły
  • 23.06.1950 – likwidacja Zarządu Miejskiego, powołanie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej
  • 1.06.1951 – erygowanie parafii pw. św. Antoniego Padewskiego
  • 25.09.1954 – likwidacja gmin, pozostaje miasto Boleszkowice i utworzona zostaje Gromadzka Rada Narodowa w Namyślinie (7 gromad)
  • 1954 – do miasta przyłączono gromadę Wierutno
  • 1955 – zmiana biblioteki gminnej na miejską w związku z planowanym otwarciem biblioteki gminnej w Namyślinie
  • 11.05.1955 – założenie punktu felczerskiego
  • 10.06.1956 – Boleszkowice otrzymują połączenie autobusowe z powiatem
  • 1960 – otwarcie kina „Graniczne”
  • 1964 – wybudowanie zlewni mleka
  • 02.1964 – powołanie do życia Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, kierownik Teresa Macyszyn
  • 1965 – wyasfaltowanie ulic
  • 1966 – wybudowanie sklepów spożywczych
  • 1967 – weszła w życie nowa reforma szkolna, wprowadzono tzw. „ośmioklasówkę”
  • 1968 – wybudowanie restauracji „Osadnik”
  • Koniec lat 60 XX w. – rozebranie pomnika poświęconego pamięci mieszkańców poległych na polach bitew w czasie I wojny światowej; wzniesiony z granitu szwedzkiego, uwieńczony krzyżem, hełmem i liśćmi laurowo-dębowymi, stał na centralnym placu
  • 1971 – założenie filii banku spółdzielczego
  • 01.01.1972 – uchwałą PRN w Dębnie Nr XII/42 z dnia 10.09.1971 z mocą obowiązującą od 01.01.1972 zniesiono miasto Boleszkowice, którego obszar włączony został do gromady Namyślin, powiat Chojna. W wyniku zniesienia miasta przeniesiono siedzibę GRN z Namyślina do wsi Boleszkowice zmieniając jednocześnie nazwę gromady. PPRN w Dębnie fakt likwidacji ustroju miejskiego w Boleszkowicach motywowało koniecznością poprawy sytuacji ekonomiczno-gospodarczej i prawnej rolników – mieszkańców Boleszkowic, którzy stanowili 86% ludności. Jednym z czynników uzasadniających projekt zniesienia miasta był brak możliwości aktywizacji i jego rozwoju z uwagi na nieistniejący przemysł. Na ten też temat w Boleszkowicach wcześniej przeprowadzone zostały konsultacje zarówno z mieszkańcami miasta, jak i z Miejską Radą Narodową. W wyniku tych rozmów MRN w Boleszkowicach zaopiniowała negatywnie wniosek PRN w Dębnie w sprawie zniesienia ustroju miejskiego, uzasadniając to tym, iż powyższe zmiany nie są zgodne z odczuciami mieszkańców. Niemniej mimo sprzeciwu mieszkańców i samej MRN zniesienie ustroju miejskiego w Boleszkowicach stało się faktem dokonanym. Ostatnia sesja MRN w Boleszkowicach odbyła się 05.11.1971.[35]
  • 1972 – zmeliorowanie pól
  • 1974 – założenie wodociągów wiejskich
  • 1975 – w wyniku reformy administracyjnej Boleszkowice jako gmina wiejska znajdują się w granicach województwa gorzowskiego
  • 1976 – wybudowanie Gminnego Ośrodka Zdrowia
  • 1978 – oddanie do użytku budynku Urzędu Gminy
  • 1979 – wybudowanie Osiedla 40-Lecia, remizy OSP, bloku mieszkalnego dla pracowników administracji
  • 1996 – likwidacja jednostki wojskowej
  • Od 1997 – w wyniku reformy administracyjnej Boleszkowice znajdują się w ramach województwa zachodniopomorskiego
  • 1997/98 – generalny remont wieży kościelnej (zdjęcie łupku), pokrycie blachą
  • 1999 – uruchomienie oczyszczalni ścieków (mechaniczno-biologiczna z neutralizacją biogenów) o przepustowości 225,0 m³/d
  • 01.09.1999 – rozpoczęło działalność gimnazjum
  • 14.05.2000 – odsłonięcie kamienia pamiątkowego poświęconego pionierom Boleszkowic
  • 2001 – założono i uruchomiono nowy zegar na wieży

Pierwsze władze po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzowie

Lata Imię i nazwisko
1945 Tomasz Kaźmierczak
1945 Józef Latuszak
1945 Julian Korenko
1945-1946 Józef Kwiatkowski
1946-1947 Stanisław Dąbrowski
1947 Stanisław Skibiński
1947-1950 Bolesław Słodczyk

Przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej

Lata Imię i nazwisko
1950 Kazimierz Żurawski
1951-1952 Franciszek Pawlaczyk
1952 Dariusz Dystel
1952-1954 Jan Łyskawa
1954-1957 Czesław Kudła
1957-? Eugeniusz Kozłowski

Wójtowie

Lata Imię i nazwisko
1945-1948 Marian Tomaszewski
1948-1950 Ludwik Wojciechowski
1950-1951 Stefan Jakubowski
1951-1952 Henryk Wajner
1952-1953 Julian Kopyłowski
1953-1954 Henryk Wajner

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Rok Ludność
1763 798
1780 881
1790 863
1801 1022
1857 1887
1875[36] 2246
1880 2198
1900 2062
1910 1850
1925 1752
1933 1637
1939 1530
15.07.1945 358
01.12.1945 615
1948 1070
1950 1127
1960 1445
1967 1543
1990 1417
2003 1315

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość o charakterze rolniczym, najwięcej jest gospodarstw drobnych; uprawa zbóż, tj. pszenicy i jęczmienia, w drugiej kolejności pszenżyta i żyta. Użytki rolne są zagospodarowane w następujący sposób (2003):

Użytek rolny Liczba ha
Grunty orne 1852
Sady 29
Łąki 7
Pastwiska 85

Dominują gleby klasy IIIa-VI. Część gruntów odłogowana po likwidacji sieci Państwowych Gospodarstw Rolnych na pocz. lat 90 XX w. Brak większych zakładów przemysłowych. Kompleks kolejowy oraz młyn motorowy.

Organizacje i Instytucje[edytuj | edytuj kod]

  • Urząd Gminy
  • Izba Pamięci Narodowej (w budynku Publicznego Gimnazjum)
  • Biblioteka Publiczno-Szkolna Gminy Boleszkowice – utworzona w 1946 jako punkt biblioteki w Dębnie, od 16.01.1949 Gminna Biblioteka Publiczna w Boleszkowicach, od 26.04.1996 jako Biblioteka Publiczno-Szkolną Gminy Boleszkowice; ponad 37 tys. woluminów
  • Gminny Ośrodek Kultury

Przy GOK funkcjonują zespoły:

    • Zespół śpiewaczy „Platerówki” – założony w 1980, pierwszym instruktorem była Jolanta Matusiak, obecnie Tadeusz Pencak, skład 15 osób. Najważniejsze osiągnięcia: laureat województwa gorzowskiego w przeglądzie PARA i nagroda wojewody w roku 1986, II miejsce w Ogólnopolskim Przeglądzie Zespołów Śpiewaczych i Chórów w Kielcach w roku 1987.
    • Kapela ludowa „Cisy” – założona w 1984 przez Edmunda Ziołę; najważniejsze osiągnięcia: laureat PARA na szczeblu wojewódzkim 1988, 1989, 1997, 1998, 1999, Międzynarodowych Spotkań Ziemia i Pieśń w Szprotawie 1997, Festiwalu Współczesnej Kultury Ludowej Wolin 1998, 2001, Wojewódzkiego przeglądu zespołów Folklorystycznych Lipiany 1999,2000, Wojewódzkich Spotkań Wykonawców Piosenki Kresowej „Kresowiana” 1997, 1999, 2001, pierwsze miejsce w Międzywojewódzkim Festiwalu Szparagowe żniwa Trzciel 2001, Nagroda Specjalna Wojewody Gorzowskiego za tytuł laureata PARA 1998, Wyróżnienie w III Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Rodzinnej Tczew 2000.
    • Kapela ludowa „Małe Cisy” – założona w 2001, instruktor Edmund Zioła, skład 10 osób (uczniowie szkoły podstawowej i gimnazjum w Boleszkowicach); najważniejsze osiągnięcia: laureat VI Festiwalu Współczesnej Kultury Ludowej w Kamieniu Pomorskim, X Ogólnopolskich Spotkań Grup Śpiewaczych „Ziemia i Pieśń” w SzprotawaSzprotawie, Wojewódzkiego Przeglądu Folkloru w Lipianach, Międzywojewódzkiego Festiwalu Folkloru w Międzyrzeczu, Powiatowego Przeglądu Folkloru w Boleszkowicach.
    • Zespół taneczny „Kleks” – założony w 1999, instruktor Beata Stankiewicz. Wyróżnienia na Powiatowym Przeglądzie Grup Tanecznych w Dębnie PARA 2003 i regionalnym Festiwalu Kolęd i Pastorałek w Dębnie.
    • Grupa taneczna „Kama” – założona w 2001 przez uczennice, działa przy Publicznym Gimnazjum w Boleszkowicach, instruktor Renata Kędzia, skład 5 osób.
    • Zespół instrumentalno-wokalny „Kłams” – założony w 2003, skład 5 osób.
  • Zespół Dzielnicowych, podlega pod Komisariat Policji w Dębnie
  • Koło Gospodyń Wiejskich, założone w 1980
  • Ochotnicza straż pożarna, założona w 1946
  • Urząd Pocztowy
  • Ośrodek Zdrowia
  • Ośrodek Pomocy Społecznej
  • Polski Związek Wędkarski, założony w 1970
  • Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych
  • Związek Koła Terenowego Sybiraków, założony w 08.1999
  • Klub Sportowy Chrobry/Dąb II Boleszkowice – powstał w wyniku fuzji klubu „Chrobry” Boleszkowice z Dębem II Dębno w 2001, barwy: niebiesko-czerwone; trzy drużyny piłki nożnej: seniorzy, juniorzy i trampkarze (ok. 60 zawodników).

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa, działa od 1945
  • Gimnazjum Publiczne, założone w 1999
  • Przedszkole Gminne, założone w 1948

Kontynuacja nauki w szkołach ponadgimnazjalnych może być realizowana w okolicznych gminach – Dębno, Mieszkowice, Kostrzyn nad Odrą.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą mszę św. kapłan polski odprawił w 11.1945 Wierni byli obsługiwani przez księdza z Mieszkowic. Kościół parafialny w Boleszkowicach został poświęcony 13.06.1946 i przekazany w administrację Salezjanom z Dębna. Oficjalnie parafię erygowano 01.06.1951 Do 1990 parafia w Boleszkowicach obsługiwała kościoły w Troszynie i Sitnie. Po ustanowieniu 26.08.1990 parafii w Troszynie przeszły one pod duszpasterską opiekę tamtejszych proboszczów.

Proboszczowie:

  • 1951-1959 – ks. Witold Golak
  • 1959-1966 – ks. K. Pietrzyk
  • 1966-1969 – ks. T. Malawski
  • 1969-1976 – ks. M. Brzozowski
  • 1976-1981 – ks. T. Trzeszczkowski
  • 1981-1987 – ks. M. Leśniak (budowa plebanii)
  • 1987-1988 – ks. M. Chojnacki
  • 1988-1997 – ks. S. Smuniewski (budowa plebanii, generalny remont dachu kościoła)
  • 1997-VI.1998 – ks. F. Warniewski (remont kościoła – wykonano posadzkę pomiędzy ławkami i pod chórem)
  • Od VI.1998 – ks. Jan Terlikowski.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Antoniego Padewskiego
Cmentarz Żydowski
Boleszkowice cmentarz zydowski 1.jpg
  • Kościół parafialny pw. św. Antoniego Padewskiego – budowa zakończona w 1858; neogotycki kościół orientowany na rzucie krzyża łacińskiego, z 5-boczną apsydą i transeptem. Z pierwotnej części gotyckiej zachowały się partie murów ściany zachodniej i jej portal. Elewacje ozdobione są ostrołukowymi blendami oraz położonymi centralnie oknami z maswerkami. Wieża bogato ozdobna, hełm wieloboczny (podczas remontu 1997-1998 zdjęto łupek i pokryto blachą), zegar z 2001. Trzy żeliwne dzwony bez napisów z początku XX wieku. Wnętrza: drewniany, polichromowany ołtarz (z czasów napoleońskich), prospekt organowy, empory; pozostały wystrój z lat 1975/78; na prawej ścianie płd. tablica marmurowa z historią kościoła i fundatorami. W latach 1865-1870 kościół otrzymał organy usytuowane na chórze, następnie modernizowane i przebudowane. Wpisany do rejestru zabytków pod nr 488[37].
  • kaplica cmentarna – niewielki obiekt murowany wzniesiony na początku XX w.
  • cmentarz poewangelicki – zlokalizowany na płn. od Boleszkowic, przy drodze do Sitna; nieczynny
  • cmentarz żydowski
  • pomnik – poświęcony osadnikom przybyłym do Boleszkowic po 1945
  • młyn motorowy – murowany obiekt wzniesiony w latach 30 XX w.
  • relikty tradycyjnego budownictwa szachulcowego (ryglowego) – zachowane w formie szczątkowej, m.in. przy ul. Świerczewskiego 3, ul. Poznańskiej 12, ul. Wąskiej 2, Poniatowskiego 5
  • zespół budynków stacyjnych z przełomu XIX/XX w.
  • kopiec ziemny w miejscu zamku – po zamku nie zachowały się żadne ślady, miejsce to wskazuje jedynie niewielki kopiec w polu, z dala od głównych dróg dojazdowych

Przypisy

  1. Nazwy miejscowe Polski: historia – pochodzenie – zmiany. Kazimierz Rymut (red.). T. I. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1996, s. 271. ISBN 83-85579-29-X.
  2. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 62. ISBN 83-909122-1-X.
  3. Monitor Polski Nr 33, poz. 390.
  4. Zbigniew Wielgosz: Pogranicze wielkopolsko-zachodniopomorskie we wczesnym średniowieczu: krajobraz naturalny i struktury osadnicze. Poznań: Instytut Historii UAM, 2006, s. 109. ISBN 83-89407-17-5.
  5. Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH „Zapol” Dmochowski Sobczyk, 2005, s. 20. ISBN 83-60140-35-9.
  6. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: Towarzystwo Przyjaciół Archiwum i Pamiątek Przeszłości, 1999, s. 8-9. ISBN 83-909122-1-X.
  7. Adolph Friedrich Johann Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. XX. F.H. Morin, 1861, s. 183-184.
  8. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 48. ISBN 83-909122-1-X.
  9. Niektórzy historycy odczytują miejscowość jako Golescouiz, identyfikując ją z Golicami.
  10. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 63-65. ISBN 83-909122-1-X.
  11. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 62 (przypis). ISBN 83-909122-1-X.
  12. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 95. ISBN 978-83-932245-1-7.
  13. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 103. ISBN 978-83-932245-1-7.
  14. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 102, 104. ISBN 978-83-932245-1-7.
  15. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 61. ISBN 83-909122-1-X.
  16. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 61-62. ISBN 83-909122-1-X.
  17. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 105-106. ISBN 978-83-932245-1-7.
  18. Märkische Forschungen. T. 10. Ernst & Korn, 1867, s. 354.
  19. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 59. ISBN 83-909122-1-X.
  20. Edward Rymar: Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne. Gorzów Wlkp.: 1999, s. 57, 59. ISBN 83-909122-1-X.
  21. 21,0 21,1 Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 107. ISBN 978-83-932245-1-7.
  22. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 109. ISBN 978-83-932245-1-7.
  23. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 110. ISBN 978-83-932245-1-7.
  24. Edward Rymar: Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna: Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", 2012, s. 111. ISBN 978-83-932245-1-7.
  25. Tadeusz Białecki: Herby miast Pomorza Zachodniego. Szczecin: Wydawnictwo Polskie Pismo i Książka, 1991, s. 24. ISBN 8385360018, 9788385360018.
  26. Powiat kostrzyński rozwiązano w 1836, lecz na skutek protestów junkrów król Fryderyk Wilhelm III zawiesił rozporządzenie i dopiero w 1839 ostatecznie rozwiązał powiat, pozostawiając w Kostrzynie ekspozyturę Landratury w Chojnie, która stanowiła organ zwierzchni dla południowej części powiatu chojeńskiego. Kostrzyn nad Odrą. Dzieje dawne i nowe. Jerzy Marczewski (red.). Poznań: Instytut Zachodni, 1991, s. 252. ISBN 8385003584.
  27. Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Instytut Zachodniopomorski, 1969, s. 155-156.
  28. 28,0 28,1 Kreis Königsberg/Neumark. Erinnerungen an einen ostbrandenburgischen Landkreis. Berlin/Bonn: Westkreuz-Verlag GmbH, 1996, s. 196. ISBN 3-929592-13-4.
  29. Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Instytut Zachodniopomorski, 1969, s. 158.
  30. Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Instytut Zachodniopomorski, 1969, s. 499.
  31. Kazimierz Piwarski: Odbudowa ziem odzyskanych, 1945-1955. Instytut Zachodni, 1957, s. 216.
  32. Wstęp do inwentarza zespołu Zarząd Miejski i Miejska Rada Narodowa w Boleszkowicach 1945 – 1950.
  33. 14.10.1945 według: Wstęp do inwentarza zespołu Zarząd Miejski i Miejska Rada Narodowa w Boleszkowicach 1945 – 1950 oraz Archiwum Państwowe w Szczecinie.; 15.08.1945 według: Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod redakcją T.Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski, s. 490.
  34. 28.10.1946 według: Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod redakcją T.Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski, s. 491.
  35. Wstęp do inwentarza zespołu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Boleszkowicach 1950 – 1971.
  36. Deutsche Verwaltungsgeschichte.
  37. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Boleszkowice w Internecie – Serwis Gminy Boleszkowice.
  2. Kosacki J., Kucharski B., „Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik”, Warszawa 2001, Sport i Turystyka MUZA SA, ISBN 83-7200-583-4
  3. Rymar E., Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa. Szkice historyczne, Gorzów Wlkp. 1999, Biblioteczka Nadwarciańskiego Rocznika Historyczno-Archiwalnego Nr 8, ISBN 83-909122-1-X, s. 55-65
  4. Tygodnik Katolicki Niedziela, edycja szczecińska 06/2003.
  5. Z dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod red. T. Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski