Eero Mäntyranta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Eero Mäntyranta
Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1964
Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1964
Data i miejsce urodzenia 20 listopada 1937
Finlandia Turtola, Finlandia
Data i miejsce śmierci 30 grudnia 2013
Finlandia Oulu, Finlandia
Klub Pellon Ponsi
Wzrost 170 cm
Waga 65 kg
Dorobek medalowy
Inne nagrody

Eero Antero Mäntyranta (ur. 20 listopada 1937 w Turtoli, zm. 30 grudnia 2013 w Oulu) – fiński biegacz narciarski, siedmiokrotny medalista olimpijski oraz pięciokrotny medalista mistrzostw świata. Jeden z najbardziej utytułowanych fińskich sportowców.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Jego olimpijskim debiutem były igrzyska w Squaw Valley w 1960 r. Wspólnie z Toimi Alatalo, Väinö Huhtalą i Veikko Hakulinenem zdobył tam zloty medal w sztafecie 4x10 km. Zajął także 6 miejsce w biegu na 15 km stylem klasycznym. Cztery lata później, podczas igrzysk olimpijskich w Innsbrucku zdobył aż trzy medale. Zwyciężył zarówno w biegu na 30 jak i na 15 km techniką klasyczną. Ponadto razem z Väinö Huhtalą, Arto Tiainenem i Kalevim Laurilą wywalczył srebrny medal w sztafecie. Sukces osiągnięty na tych igrzyskach przyniósł mu przydomek "Mister Seefeld" (nawiązanie do nazwy miejscowości w której rozegrano konkurencje narciarstwa klasycznego oraz biatlon). Kolejne trzy medale zdobył na igrzyskach olimpijskich w Grenoble w 1968 r. Zajął drugie miejsce w biegu na 15 km, ulegając jedynie Haraldowi Grønningenowi z Norwegii. Wspólnie z Kalevim Oikarainenem, Hannu Taipale i Kalevim Laurilą wywalczył brązowy medal w sztafecie, a indywidualnie był trzeci także w biegu na 30 km. Startował ponadto na igrzyskach olimpijskich w Sapporo w 1972 r., gdzie w swoim najlepszym starcie, w biegu na 30 km zajął 19 miejsce. Na kolejnych igrzyskach już nie startował.

W 1962 r. wystartował na mistrzostwach świata w Zakopanem. Zdobył złoty medal w biegu na 30 km stylem klasycznym. Ponadto wspólnie z Väinö Huhtalą, Kalevim Laurilą i Penttim Pesonenem wywalczył srebrny medal w sztafecie. Cztery lata później, na mistrzostwach świata w Oslo zdobył trzy medale, po jednym każdego koloru. Na dystansie 30 km obronił tytuł mistrza świata wywalczony w Zakopanem. Ponadto razem z Kalevim Oikarainenem, Hannu Taipale i Kalevim Laurilą zdobył srebrno w sztafecie, a indywidualnie także brązowy medal w biegu na 50 km.

Mäntyranta trzykrotnie wygrywał bieg na 15 km podczas Holmenkollen Ski Festival (w 1962, 1964 i 1968). Na tym samym dystansie zwyciężał także w Lahti w latach 1964 i 1972. Był także pięciokrotnie mistrzem Finlandii, a dwukrotnie zdobywał srebrne i brązowe medale. W 1964 i 1966 r. został wybrany sportowcem roku w Finlandii.

W 1964 roku uhonorowany został medalem Holmenkollen wraz z dwoma skoczkami narciarskimi Veikko Kankkonenem z Finlandii i Halvorem Næsem z Norwegii oraz Georgiem Thomą, dwuboistą z RFN. Fińskie ministerstwo edukacji uhonorowało Mäntyrantę w 2000 roku nagrodą Pro Urheilu. W Pello znajduje się też muzeum sportowca.

Doping[edytuj | edytuj kod]

Eero Mäntyranta był pierwszym fińskim sportowcem któremu dowiedziono stosowanie nielegalnych metod dopingu. Na mistrzostwach Finlandii w 1972 roku wykryto w jego organizmie amfetaminę, ale sprawę zatuszowano. Po igrzyskach olimpijskich w Sapporo fakt został upubliczniony, ale Mäntyranta nie przyznał się. Później potwierdził, że stosował hormony, które w latach jego kariery sportowej nie były jeszcze zabronione. Dopiero w 1993 roku badania genetyczne wykazały, że Fin, tak jak inni członkowie jego rodziny, posiada mutację w genie kodującym białko receptora erytropoetyny zwiększającą odpowiedź organizmu na erytropoetynę[1].

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Igrzyska olimpijskie Olympic rings with white rims.svg[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Strata Zwycięzca
2. 23 lutego 1960 Stany Zjednoczone Squaw Valley 15 km stylem klasycznym 51:55.5 min +45.1 s Norwegia Håkon Brusveen
1.Gold medal.svg 25 lutego 1960 Stany Zjednoczone Squaw Valley Sztafeta 4x10 km[2] 2:18:45.6 h - -
1.Gold medal.svg 30 stycznia 1964 Austria Innsbruck 30 km stylem klasycznym 1:30:50.7 h - -
1.Gold medal.svg 2 lutego 1964 Austria Innsbruck 15 km stylem klasycznym 50:54.1 min - -
9. 5 lutego 1964 Austria Innsbruck 50 km stylem klasycznym 2:43:52.6 h +3:54.5 min Szwecja Sixten Jernberg
2.Silver medal.svg 8 lutego 1964 Austria Innsbruck Sztafeta 4x10 km[3] 2:18:34.6 h +7.8 s  Szwecja
3.Bronze medal.svg 7 lutego 1968 Francja Grenoble 30 km stylem klasycznym 1:35:39.2 h +1:16.1 min Włochy Franco Nones
2.Silver medal.svg 10 lutego 1968 Francja Grenoble 15 km stylem klasycznym 47:54.2 min +1.9 s Norwegia Harald Grønningen
3.Bronze medal.svg 14 lutego 1968 Francja Grenoble Sztafeta 4x10 km[4] 2:08:33.5 h +2:23.2 min  Norwegia
15. 17 lutego 1968 Francja Grenoble 50 km stylem klasycznym 2:28:45.8 h +4:08.0 min Norwegia Ole Ellefsæter
19. 4 lutego 1972 Japonia Sapporo 30 km stylem klasycznym 1:36:31.15 h +5:09.36 min Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wiaczesław Wiedienin
DNF 10 lutego 1972 Japonia Sapporo 50 km stylem klasycznym 2:43:14.75 h - Norwegia Pål Tyldum

Mistrzostwa świata[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Strata Zwycięzca
1.Gold medal with cup.svg 18 lutego 1962 Polska Zakopane 30 km stylem klasycznym 1:52:39.4 h - -
5. 20 lutego 1962 Polska Zakopane 15 km stylem klasycznym 55:22.8 min +1:01.6 min Szwecja Assar Rönnlund
2.Silver medal with cup.svg 22 lutego 1962 Polska Zakopane Sztafeta 4x10 km[5] 2:24:39.8 h +44.5 s  Szwecja
1.Gold medal with cup.svg 17 lutego 1966 Norwegia Oslo 30 km stylem klasycznym 1:37:26.7 h - -
6. 20 lutego 1966 Norwegia Oslo 15 km stylem klasycznym 47:56.2 min +33.6 s Norwegia Gjermund Eggen
2.Silver medal with cup.svg 23 lutego 1966 Norwegia Oslo Sztafeta 4x10 km[6] 2:14:27.9 h +1:12.1 min  Norwegia
3.Bronze medal with cup.svg 26 lutego 1966 Norwegia Oslo 50 km stylem klasycznym 3:03:04.7 h +49.6 s Norwegia Gjermund Eggen

Przypisy

  1. de la Chapelle A, Traskelin AL, Juvonen E. Truncated erythropoietin receptor causes dominantly inherited benign human erythrocytosis. „Proc Natl Acad Sci USA”. 90 (10), s. 4495-9, 1993. PMID 8506290. 
  2. Skład drużyny: Toimi Alatalo, Eero Mäntyranta, Väinö Huhtala, Veikko Hakulinen
  3. Skład drużyny: Väinö Huhtala, Arto Tiainen, Kalevi Laurila, Eero Mäntyranta
  4. Skład drużyny: Kalevi Oikarainen, Hannu Taipale, Kalevi Laurila, Eero Mäntyranta
  5. Skład drużyny: Väinö Huhtala, Kalevi Laurila, Pentti Pesonen, Eero Mäntyränta
  6. Skład drużyny: Kalevi Oikarainen, Hannu Taipale, Kalevi Laurila, Eero Mäntyränta

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]