Jelena Walerjewna Trubicyna-Välbe (ros. Елена Валерьевна Трубицына-Вяльбе, ur. 20 kwietnia 1968 r. w Magadanie) – rosyjska biegaczka narciarska reprezentująca ZSRR, Wspólnotę Niepodległych Państw oraz Rosję. Jest siedmiokrotną medalistką olimpijską, siedemnastokrotną medalistką mistrzostw świata i pięciokrotną zdobywczynią Pucharu Świata.
W Pucharze Świata w biegach narciarskich zadebiutowała w sezonie 1986/1987. Już w swoim pierwszym starcie zdobyła punkty Pucharu Świata. W sezonie tym nie stanęła na podium, ale zgromadzona ilość punktów pozwoliła jej zająć 23 miejsce w klasyfikacji generalnej. Po roku przerwy w startach powróciła do rywalizacji w sezonie 1988/1989. W ciągu całego sezonu prezentowała się bardzo dobrze siedmiokrotnie stając na podium, w tym 5 razy zwyciężając. Wyniki te pozwoliły jej zdobyć swoją pierwszą kryształową kulę. W każdym kolejnym sezonie startów, aż do końca kariery zajmowała miejsca na podium, zawsze wygrywając przynajmniej raz. Łącznie wygrała 45 biegów, a 81 razy stawała na podium. Najlepsze wyniki osiągała w sezonach 1988/1989, 1990/1991, 1991/1992 i 1994/1995 kiedy to triumfowała w klasyfikacji generalnej. Także w sezonie 1996/1997 zwyciężyła w klasyfikacji generalnej zdobywając jednocześnie małą kryształową kulę w klasyfikacji biegów długodystansowych i zajmując drugie miejsce w klasyfikacji sprintu. W sezonach 1989/1990, 1992/1993 i 1995/1996 zajmowała drugie miejsce w klasyfikacji generalnej, a w sezonie 1993/1994 była trzecia. W 1992 r. przeniosła się z rosyjskiego klubu Profsojuzy Magadan do norweskiego Bjerke Nannestadt.
Igrzyska olimpijskie w Albertville w 1992 r. były jej olimpijskim debiutem. Były to zarazem najlepsze igrzyska w jej karierze, zdobyła tam bowiem aż 5 medali. Wraz z Raisą Smetaniną, Larisą Łazutiną i Lubow Jegorową wywalczyła złoty medal w sztafecie 4x5 km. Ponadto w indywidualnych startach zdobywała brązowe medale na dystansach 5 i 15 km techniką klasyczną, 30 km techniką dowolną oraz w biegu pościgowym. Na igrzyskach olimpijskich w Lillehammer indywidualnie nie wypadła już tak dobrze. W swoich najlepszych startach, na 15 km techniką dowolną i 30 km techniką klasyczną zajmowała 6 miejsce. Mimo to wspólnie z koleżankami sięgnęła po złoto w sztafecie. Cztery lata później, na igrzyskach olimpijskich w Nagano zdobyła razem z Niną Gawriluk, Olgą Daniłową i Larisą Łazutiną swój trzeci z rzędu złoty medal w sztafecie. Jej najlepszym indywidualnym wynikiem an tych igrzyskach było 5 miejsce w biegu na 30 km techniką dowolną. Na późniejszych igrzyskach już nie startowała.
W 1989 r. zadebiutowała na mistrzostwach świata biorąc udział w mistrzostwach w Lahti. Zdobyła tam złote medale na dystansach 10 i 30 km techniką dowolną oraz srebrny w sztafecie. Jeszcze lepsze wyniki osiągnęła na mistrzostwach świata w Val di Fiemme, gdzie zdobyła złote medale w sztafecie, biegu na 15 km techniką klasyczną i biegu na 10 km techniką dowolną, a w biegu na 30 km stylem dowolnym zdobyła srebrny medal ulegając jedynie swej rodaczce Lubow Jegorowej. Z mistrzostw świata w Falun przywiozła złote medale w sztafecie oraz w biegu na 15 km techniką klasyczną. Pomimo wywalczenia dwóch złotych medali były to najgorsze mistrzostwa w jej karierze, na wszystkich pozostałych zdobywała przynajmniej trzy. Podczas mistrzostw świata w Thunder Bay zdobyła złote medale w sztafecie, w której biegły też Daniłowa, Łazutina i Gawriluk, oraz w biegu na 30 km stylem dowolnym. Ponadto w biegu na 15 km techniką klasyczną lepsza okazała się tylko Łazutina, więc Välbe zdobyła srebrny medal. Największym osiągnięciem Välbe pozostaje jednak zdobycie aż pięciu złotych medali na mistrzostwach świata w Trondheim. Tym samym triumfowała we wszystkich konkurencjach biegów kobiet na tej imprezie. W biegu pościgowym pierwsze miejsce zajęła ex aequo z Włoszką Stefania Belmondo. Na kolejnych mistrzostwach już nie startowała.
Zdobyła także 6 medali (w tym 2 złote) mistrzostw świata juniorów, a w 1989 r. była mistrzynią ZSRR na dystansach 10 km i 30 km.
Odznaczenia [edytuj]
W ankiecie ISK na najlepsze sportsmenki świata 1991 roku zajęła 8. miejsce. W 1992 r. jako pierwsza reprezentantka Rosji uhonorowana została medalem Holmenkollen. W 1989 r. otrzymała tytuł Zasłużonego Mistrza Sportu ZSRR, a w 1992 r. rosyjską wersję tego odznaczenia – Zasłużonego Mistrza Sportu. Ponadto w 1994 r. odznaczona została Orderem Zasług dla Ojczyzny III klasy za "za zasługi dla państwa i wybitne osiągnięcia w sporcie"[1]. Otrzymała także Order Przyjaźni Narodów 22 kwietnia 1994 r. za "za wysokie osiągnięcia w sporcie na XVII Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w 1994 r."[2].
Po zakończeniu kariery Välbe była wiceprezesem Rosyjskiej Federacji Narciarskiej w latach 2004-2006. W 2006 r. została głównym trenerem rosyjskiej reprezentacji olimpijskiej na igrzyska w Turynie. Od 2010 r. jest prezesem Rosyjskiej Federacji Narciarskiej.
Jej mężem był estoński biegacz narciarski Urmas Välbe, z którym się jednak rozwiodła. Po igrzyskach w Nagano w 1998 r. postanowiła zakończyć karierę. Obecnie mieszka w Moskwie. Jelena łącznie w seniorskich imprezach zdobyła aż 24 medale, w tym 17 złotych. Biorąc jeszcze pod uwagę sukcesy w Pucharze świata pozostaje ona do dziś jedną z najbardziej utytułowanych biegaczek narciarskich w historii.
Osiągnięcia [edytuj]
Puchar Świata [edytuj]
Miejsca w klasyfikacji generalnej [edytuj]
Zwycięstwa w zawodach [edytuj]
| Nr |
Dzień |
Rok |
Miejscowość |
Konkurencja |
Czas biegu |
| 1. |
14 grudnia |
1988 |
Campra |
15 km stylem dowolnym |
– |
| 2. |
7 stycznia |
1989 |
Kawgołowo |
15 km stylem klasycznym |
– |
| 3. |
19 lutego |
1989 |
Lahti |
10 km stylem dowolnym |
– |
| 4. |
25 lutego |
1989 |
Lahti |
30 km stylem dowolnym |
– |
| 5. |
11 marca |
1989 |
Falun |
15 km stylem dowolnym |
– |
| 6. |
20 lutego |
1990 |
Val di Fiemme |
10 km stylem dowolnym |
– |
| 7. |
2 marca |
1990 |
Lahti |
5 km stylem dowolnym |
– |
| 8. |
15 grudnia |
1990 |
Davos |
15 km stylem klasycznym |
– |
| 9. |
20 grudnia |
1990 |
Les Saisies |
5+10 km pościgowy |
– |
| 10. |
5 stycznia |
1991 |
Mińsk |
30 km stylem klasycznym |
– |
| 11. |
8 lutego |
1991 |
Val di Fiemme |
15 km stylem klasycznym |
44:58.5 min |
| 12. |
10 lutego |
1991 |
Val di Fiemme |
10 km stylem dowolnym |
28:25.9 min |
| 13. |
2 marca |
1991 |
Lahti |
15 km stylem dowolnym |
– |
| 14. |
9 marca |
1991 |
Falun |
15 km stylem dowolnym |
– |
| 15. |
16 marca |
1991 |
Oslo |
5 km stylem dowolnym |
– |
| 16. |
7 grudnia |
1991 |
Silver Star |
5 km stylem klasycznym |
– |
| 17. |
14 grudnia |
1991 |
Thunder Bay |
5 km stylem dowolnym |
16:50.5 min |
| 18. |
4 stycznia |
1992 |
Kawgołowo |
15 km stylem klasycznym |
43:58.2 min |
| 19. |
1 marca |
1992 |
Vang |
15 km stylem dowolnym |
41:16.9 min |
| 20. |
9 stycznia |
1993 |
Ulrichen |
10 km stylem klasycznym |
28:43.4 min |
| 21. |
19 lutego |
1993 |
Falun |
15 km stylem klasycznym |
44:49.1 min |
| 22. |
9 stycznia |
1993 |
Ulrichen |
10 km stylem klasycznym |
28:43.4 min |
| 23. |
19 lutego |
1993 |
Štrbské Pleso |
10 km stylem klasycznym |
29:21.7 min |
| 24. |
11 grudnia |
1993 |
Santa Caterina |
5 km stylem klasycznym |
14:40.2 min |
| 25. |
18 grudnia |
1993 |
Davos |
10 km stylem dowolnym |
26:11.5 min |
| 26. |
27 listopada |
1994 |
Kiruna |
5 km stylem klasycznym |
15:08.1 min |
| 27. |
14 grudnia |
1994 |
Tauplitzalm |
10 km stylem klasycznym |
31:09.2 min |
| 28. |
17 grudnia |
1994 |
Sappada |
15 km stylem dowolnym |
40:43.1 min |
| 29. |
20 grudnia |
1994 |
Sappada |
5 km stylem dowolnym |
13:55.1 min |
| 30. |
7 stycznia |
1995 |
Östersund |
30 km stylem dowolnym |
1:21:44.6 h |
| 31. |
14 stycznia |
1995 |
Nové Město |
15 km stylem klasycznym |
42:51.7 min |
| 32. |
5 lutego |
1995 |
Falun |
10 km stylem dowolnym |
53:39.7 min |
| 33. |
18 marca |
1995 |
Thunder Bay |
30 km stylem dowolnym |
1:16:27.3 h |
| 34. |
25 marca |
1995 |
Sapporo |
15 km stylem dowolnym |
45:09.4 min |
| 35. |
9 grudnia |
1995 |
Davos |
5 km stylem dowolnym |
12:32.7 min |
| 36. |
13 grudnia |
1995 |
Brusson |
10 km stylem dowolnym |
41:47.8 min |
| 37. |
13 stycznia |
1996 |
Nové Město |
10 km stylem klasycznym |
32:53.1 min |
| 38. |
4 lutego |
1996 |
Reit im Winkl |
Sprint stylem dowolnym |
– |
| 39. |
23 listopada |
1996 |
Kiruna |
5 km stylem dowolnym |
14:31.4 min |
| 40. |
5 stycznia |
1997 |
Kawgołowo |
15 stylem dowolnym |
47:32.6 min |
| 41. |
21 lutego |
1997 |
Trondheim |
15 km stylem dowolnym |
36:28.2 min |
| 42. |
23 lutego |
1997 |
Trondheim |
5 stylem klasycznym |
13:32.7 min |
| 43. |
24 lutego |
1997 |
Trondheim |
5+10 km pościgowy |
39:13.5 min |
| 44. |
1 marca |
1997 |
Trondheim |
30 stylem klasycznym |
1:23:04.9 h |
| 45. |
8 marca |
1997 |
Falun |
5 km stylem dowolnym |
12:07.5 min |
| 46. |
20 grudnia |
1997 |
Davos |
15 stylem klasycznym |
44:01.3 min |
Miejsca na podium [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
Przypisy
- ↑ Dekret prezydencki z dnia 16 kwietnia 1997 r. N 376 w sprawie nadania Orderu Zasług III stopnia Jelenie Välbe (ros.)
- ↑ Dekret prezydencki dnia 22 kwietnia 1994 N 808 w sprawie przyznania odznaczeń państwowcy Federacji Rosyjskiej dla zawodników, trenerów, pracowników Kultury Fizycznej i Sportu Federacji Rosyjskiej uczestniczących w Zimowe Igrzyskach Olimpijskich 1994" (ros.)
- ↑ Skład drużyny: Jelena Välbe, Raisa Smetanina, Larisa Łazutina, Lubow Jegorowa
- ↑ 4,0 4,1 Skład drużyny: Jelena Välbe, Larisa Łazutina, Nina Gawriluk, Lubow Jegorowa
- ↑ Skład drużyny: Nina Gawriluk, Olga Daniłowa, Jelena Välbe, Larisa Łazutina
- ↑ Skład drużyny: Julia Szamszurina, Raisa Smietanina, Tamara Tichonowa, Jelena Välbe
- ↑ Skład drużyny: Lubow Jegorowa, Raisa Smietanina, Tamara Tichonowa, Jelena Välbe
- ↑ Skład drużyny: Olga Daniłowa, Larisa Łazutina, Jelena Välbe, Nina Gawriluk
- ↑ Skład drużyny: Olga Daniłowa, Larisa Łazutina, Nina Gawriluk, Jelena Välbe
|
Mistrzynie olimpijskie w biegach narciarskich (Sztafeta) |
|
1956: Finlandia (Polkunen, Hietamies, Rantanen) 1960: Szwecja (Johansson, Strandberg, Edström) 1964: ZSRR (Kołczina, Meksziło, Bojarskich) 1968: Norwegia (Aufles, Enger Damon, Mørdre Lammedal) 1972: ZSRR (Muchaczewa, Oliunina, Kułakowa) 1976: ZSRR (Fiodorowa, Amosowa, Smietanina, Kułakowa) 1980: NRD (Rostock, Anding, Schmidt, Petzold) 1984: Norwegia (Nybråten, Jahren, Pettersen, Aunli) 1988: ZSRR (Nagiejkina, Gawriluk, Tichonowa, Riezcowa) 1992: WNP (Välbe, Smietanina, Łazutina, Jegorowa) 1994: Rosja (Välbe, Łazutina, Gawriluk, Jegorowa) 1998: Rosja (Gawriluk, Daniłowa, Välbe, Łazutina) 2002: Niemcy (Henkel, Bauer, Nystad, Sachenbacher) 2006: Rosja (Baranowa, Kurkina, Czepałowa, Miedwiediewa) 2010: Norwegia (Skofterud, Johaug, Størmer Steira, Bjørgen)
|
 |
|
|
Mistrzynie świata w biegach narciarskich (20 km/30 km) |
|
|
|
|
|
Mistrzynie świata w biegach narciarskich (Bieg łączony/pościgowy) |
|
|
|
|
|
Mistrzynie świata w biegach narciarskich (Sztafeta) |
|
1954: (Kozyriewa, Maslennikowa, Cariowa) • 1958: (Jeroszyna, Kołczina, Kozyriewa) • 1962: (Kozyriewa, Gusakowa, Kołczina) • 1966: (Bojarskich, Aczkina, Kołczina) • 1970: (Fiodorowa, Kułakowa, Oliunina) • 1974: (Fiodorowa, Roczewa, Smietanina, Kułakowa) • 1978: (Impiö, Hämäläinen, Riihivuori, Takalo) •
1982: (Bøe, Nybråten, Aunli, Pettersen) • 1985: (Tichonowa, Smietanina, Wasilczenko, Romanowa) • 1987: (Ordina, Gawriluk, Łazutina, Riezcowa) • 1989: (Määttä, Kirvesniemi, Savolainen, Matikainen) • 1991: (Jegorowa, Smietanina, Tichonowa, Välbe) • 1993: (Välbe, Łazutina, Gawriluk, Jegorowa) • 1995: (Daniłowa, Välbe, Łazutina, Gawriluk) • 1997: (Daniłowa, Łazutina, Gawriluk, Välbe) • 1999: (Daniłowa, Łazutina, Riezcowa, Gawriluk) • 2001: (Daniłowa, Łazutina, Czepałowa, Gawriluk) • 2003: (Henkel, Bauer, Künzel, Sachenbacher) • 2005: (Skofterud, Pedersen, Størmer Steira, Bjørgen) • 2007: (Kuitunen, Saarinen, Roponen, Manninen) •
2009: (Muranen, Kuitunen, Roponen, Saarinen) • 2011: (Skofterud, Johaug, Størmer Steira, Bjørgen)
|
|
|
Wyróżnieni Medalem Holmenkollen |
|
1895: Viktor Thorn • 1897: Asbjørn Nilssen • 1899: Paul Braaten, Robert Pehrson • 1901: Aksel Refstad • 1903: Karl Hovelsen • 1904: Harald Smith • 1905: Jonas Holmen • 1907: Per Bakken • 1908: Einar Kristiansen • 1909: Thorvald Hansen • 1910: Lauritz Bergendahl • 1911: Otto Tangen, Knut Holst • 1912: Olav Bjaaland • 1914: Johan Kristoffersen • 1915: Sverre Østbye • 1916: Lars Høgvold • 1918: Hans Horn, Jørgen Hansen • 1919: Thorleif Haug, Otto Aasen • 1923: Thoralf Strømstad • 1924: Harald Økern, Johan Grøttumsbråten • 1925: Einar Landvik • 1926: Jacob Tullin Thams • 1927: Hagbart Haakonsen, Einar Lindboe • 1928: Torjus Hemmestveit, Mikkjel Hemmestveit • 1931: Hans Vinjarengen, Ole Stenen • 1934: Oddbjørn Hagen • 1935: Arne Rustadstuen • 1937: Olaf Hoffsbakken, Birger Ruud, Martin Peder Vangli • 1938: Reidar Andersen, Johan R. Henriksen • 1939: Sven Selånger, Lars Bergendahl, Trygve Brodahl • 1940: Oscar Gjøslien, Annar Ryen • 1947: Elling Rønes • 1948: Asbjørn Ruud • 1949: Sigmund Ruud • 1950: Olav Økern • 1951: Simon Slåttvik • 1952: Stein Eriksen, Torbjørn Falkanger, Heikki Hasu, Nils Karlsson • 1953: Magnar Estenstad • 1954: Martin Stokken • 1955: Haakon VII Norweski, Hallgeir Brenden, Veikko Hakulinen, Sverre Stenersen • 1956: Borghild Niskin, Arnfinn Bergmann, Arne Hoel • 1957: Eero Kolehmainen • 1958: Inger Bjørnbakken, Håkon Brusveen • 1959: Gunder Gundersen • 1960: Helmut Recknagel, Sixten Jernberg, Sverre Stensheim, Tormod Knutsen • 1961: Harald Grønningen • 1962: Toralf Engan • 1963: Alewtina Kołczina, Pawieł Kołczin, Astrid Sandvik, Torbjørn Yggeseth • 1964: Veikko Kankkonen, Eero Mäntyranta, Georg Thoma, Halvor Næs • 1965: Arto Tiainen, Bengt Eriksson, Arne Larsen • 1967: Toini Gustafsson, Ole Ellefsæter • 1968: Olaf V Norweski, Assar Rönnlund, Gjermund Eggen, Bjørn Wirkola • 1969: Odd Martinsen • 1970: Pål Tyldum • 1971: Marjatta Kajosmaa, Berit Mørdre Lammedal, Reidar Hjermstad • 1972: Rauno Miettinen, Magne Myrmo • 1973: Einar Bergsland, Ingolf Mork, Franz Keller • 1974: Juha Mieto • 1975: Gerhard Grimmer, Oddvar Brå, Ivar Formo • 1976: Ulrich Wehling • 1977: Helena Takalo, Hilkka Kuntola, Walter Steiner • 1979: Ingemar Stenmark, Erik Håker, Raisa Smietanina • 1980: Thomas Wassberg • 1981: Johan Sætre • 1983: Berit Aunli, Tom Sandberg • 1984: Lars Erik Eriksen, Jacob Vaage, Armin Kogler • 1985: Anette Bøe, Per Bergerud, Gunde Svan • 1986: Brit Pettersen • 1987: Matti Nykänen, Hermann Weinbuch • 1989: Marja-Liisa Kirvesniemi • 1991: Vegard Ulvang, Trond Einar Elden, Ernst Vettori, Jens Weißflog • 1992: Jelena Välbe • 1993: Emil Kvanlid • 1994: Lubow Jegorowa, Władimir Smirnow, Espen Bredesen • 1995: Kenji Ogiwara • 1996: Manuela Di Centa • 1997: Bjarte Engen Vik, Stefania Belmondo, Bjørn Dæhlie • 1998: Fred Børre Lundberg, Łarisa Łazutina, Aleksiej Prokurorow, Harri Kirvesniemi • 1999: Kazuyoshi Funaki • 2001: Adam Małysz, Bente Skari, Thomas Alsgaard • 2003: Felix Gottwald, Ronny Ackermann • 2004: Julija Czepałowa • 2005: Andrus Veerpalu • 2007: Simon Ammann, Frode Estil, Odd-Bjørn Hjelmeset, Harald V Norweski, Sonja (królowa Norwegii) • 2010: Marit Bjørgen • 2011: Janne Ahonen, Ole Einar Bjørndalen, Michael Greis, Andrea Henkel • 2012: Magdalena Neuner, Emil Hegle Svendsen • 2013: Tora Berger, Martin Fourcade, Therese Johaug
|
|