Aktynowce
 |
||
| l.a. | nazwa | symbol |
|---|---|---|
| 89 | Aktyn | Ac |
| 90 | Tor | Th |
| 91 | Protaktyn | Pa |
| 92 | Uran | U |
| 93 | Neptun | Np |
| 94 | Pluton | Pu |
| 95 | Ameryk | Am |
| 96 | Kiur | Cm |
| 97 | Berkel | Bk |
| 98 | Kaliforn | Cf |
| 99 | Einstein | Es |
| 100 | Ferm | Fm |
| 101 | Mendelew | Md |
| 102 | Nobel | No |
| 103 | Lorens | Lr |
Aktynowce – grupa pierwiastków chemicznych wydzielona z układu okresowego.
Grupa ta liczy 15 metali: aktyn[1], tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel, lorens[2][3].
Metale te są dość aktywne chemicznie o zróżnicowanym, w odróżnieniu od lantanowców, stopniu utleniania od +3 pierwiastków o jądrze większym od kiuru do +6 dla uranu.
Wszystkie aktynowce są promieniotwórcze. Praktycznie tylko tor, protaktyn i uran występują w skorupie ziemskiej, ponieważ ich okres połowicznego rozpadu jest rzędu wieku Ziemi. Śladowe ilości neptunu i plutonu można znaleźć w rudach uranu. Są one prawdopodobnie produktem oddziaływania szybkich neutronów pochodzących z promieniowania kosmicznego na jądra uranu.
Aktynowce położone w układzie okresowym za uranem tzw. transuranowce (zwane również uranowcami[4]), praktycznie nie występują w przyrodzie i muszą być otrzymywane w drodze sztucznych przemian jądrowych.
Wśród aktynowców wyróżnia się również cisuranowce[5], czyli aktynowce o liczbie atomowej mniejszej niż 92. Natomiast grupa transuranowców o liczbie większej od 95 bywa nazywana kiurowcami[5] dla podkreślenia ich podobnych właściwości chemicznych.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wg IUPAC aktyn zalicza się do aktynowców, w podręcznikach spotyka się jednak często przypisanie aktynu do skandowców, a nie aktynowców, np. J.D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1997, s. 410. ISBN 83-01-12352-4. lub Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 1008. ISBN 83-01-13654-5.
- ↑ Nomenclature of Inorganic Chemistry: Second Edition – Definitive Rules 1970. „Pure Appl. Chem.”. 28 (1), s. 1–110, 1971. doi:10.1351/pac197128010001.
- ↑ Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 („Red Book”). The Royal Society of Chemistry, 2005, s. 51.
- ↑ Słownik wyrazów obcych PWN. [dostęp 2009-11-22].
- ↑ 5,0 5,1 Chemia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1990, seria: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. ISBN 83-204-0697-8.
