Andrzej Olechowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Andrzej Olechowski
Andrzej Olechowski candidate 2010.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 września 1947
Kraków
Minister finansów
Okres urzędowania od 26 lutego 1992
do 5 czerwca 1992
Poprzednik Karol Lutkowski
Następca Jerzy Osiatyński
Minister spraw zagranicznych
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Wspierania Reform
Okres urzędowania od 26 października 1993
do 6 marca 1995
Poprzednik Krzysztof Skubiszewski
Następca Władysław Bartoszewski
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Andrzej Marian Olechowski (ur. 9 września 1947 w Krakowie) – polski polityk i ekonomista. Minister finansów w 1992 oraz minister spraw zagranicznych w latach 1993–1995. Kandydat na Prezydenta RP w 2000 i w 2010, jeden z założycieli Platformy Obywatelskiej.

Wykształcenie i działalność do 1989[edytuj | edytuj kod]

W młodości był kierownikiem artystycznym zespołu Trzy Korony, dziennikarzem radiowym i prezenterem muzycznym programu III Polskiego Radia[1].

Ukończył studia ekonomiczne w Szkole Głównej Planowania i Statystyki (obecnie SGH) w Warszawie, w 1979 uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych[2] na podstawie rozprawy Niestabilność eksportu i jej rozmiary – badanie dla krajów europejskich w latach 1960–1974[3].

Andrzej Olechowski, Bronisław Geremek, Włodzimierz Cimoszewicz i Lech Wałęsa

W 1973 rozpoczął pracę w sekretariacie Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) w Genewie. W latach 1978–1982 kierował Zakładem Analiz i Prognoz w Instytucie Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego. W latach 1982–1984 ponownie pracował w UNCTAD, zaś w latach 1985–1987 był pracownikiem Banku Światowego. W okresie pracy w instytucjach międzynarodowych współpracował z wywiadem (Departament I MSW). Był kontaktem operacyjnym Gromosława Czempińskiego[4].

W 1987 powrócił do pracy w Polsce, objął funkcję dyrektora departamentu w Ministerstwie Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. W 1989 brał udział w obradach Okrągłego Stołu po stronie rządowej w zespole ds. gospodarki i polityki społecznej. W latach 1989–1991 pełnił funkcję pierwszego zastępcy prezesa Narodowego Banku Polskiego[1].

Działalność polityczna w III RP[edytuj | edytuj kod]

Lata 1991–1998[edytuj | edytuj kod]

Od 1991 do 1992 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. 28 lutego 1992 został mianowany na ministra finansów w rządzie Jana Olszewskiego, mając poparcie Lecha Wałęsy. 7 maja 1992 złożył dymisję, która została przyjęta przez Sejm 5 czerwca 1992, tuż przed udzieleniem całemu gabinetowi wotum nieufności.

Pełnił następnie funkcję doradcy prezydenta ds. ekonomicznych. W 1993 stanął na czele tworzonego z inicjatywy prezydenta Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform i został kandydatem tego ugrupowania na premiera. Nie wystartował jednocześnie osobiście w wyborach parlamentarnych w 1993, po których BBWR znalazł się w opozycji do koalicji SLD-PSL. Jednocześnie Andrzej Olechowski został członkiem rządu Waldemara Pawlaka jako minister spraw zagranicznych, dzięki przepisom Małej Konstytucji z 1992, która gwarantowała prezydentowi wpływ na obsadę tzw. resortów prezydenckich (w tym MSZ). 27 października 1994 złożył dymisję, co było efektem ujawnienia przez ministra sprawiedliwości Włodzimierza Cimoszewicza w ramach prowadzonej przez niego akcji „czyste ręce” listy urzędników państwowych zasiadających w radach nadzorczych spółek[1] (Andrzej Olechowski pełnił jednocześnie funkcję przewodniczącego rady nadzorczej Banku Handlowego). Rezygnacja nie została przyjęta, ponowił ją 13 stycznia 1995, jednak funkcję pełnił do końca urzędowania rządu Waldemara Pawlaka, tj. do początku marca 1995.

W tym samym czasie zerwał z BBWR, w kwietniu 1995 razem z Czesławem Bieleckim współtworzył Ruch Stu. Został przewodniczącym rady politycznej tego ugrupowania, ze wszystkich funkcji w tej partii zrezygnował w 1997 w związku z akcesem Ruchu Stu do AWS i brakiem współpracy z SKL[5]. W kampanii przed wyborami parlamentarnymi w tymże roku poparł Unię Wolności.

Od 1994 do 1998 był też przewodniczącym Rady Gminy Warszawa-Wilanów.

Lata 2000–2007[edytuj | edytuj kod]

W 2000 powrócił do działalności politycznej. Jako kandydat niezależny wystartował w wyborach prezydenckich. W pierwszej turze zajął drugie miejsce z poparciem 17,3% wyborców (3 044 141 głosów)[6]. Przegrał z Aleksandrem Kwaśniewskim, który uzyskał już w pierwszej turze reelekcję.

Po wyborach pojawiły się propozycje stworzenia wokół jego osoby nowego centroprawicowego ugrupowania liberalnego z udziałem m.in. Unii Wolności. Ostatecznie w styczniu 2001 powołano do życia ruch polityczny pod nazwą Platforma Obywatelska, na czele którego obok Andrzeja Olechowskiego stanęli Maciej Płażyński z AWS i Donald Tusk z UW. Do nowej formacji przyłączali się stopniowo kolejni politycy obu tych formacji. Andrzej Olechowski nie zdecydował się na start w wyborach do Sejmu bądź Senatu.

27 października 2002 wziął udział z ramienia PO w wyborach na stanowisko prezydenta Warszawy. Uzyskał 13,47% głosów, został wyprzedzony przez Lecha Kaczyńskiego (PiS) i Marka Balickiego (SLD-UP) i nie wszedł do drugiej tury wyborów[7]. W 2004 został przewodniczącym rady programowej PO, później krytykował postawę Jana Rokity w sprawie obrony traktatu nicejskiego. 17 maja 2007 z jego inicjatywy odbyła się konferencja na Uniwersytecie Warszawskim poświęcona europejskim standardom demokratycznym[8].

Działalność od 2009[edytuj | edytuj kod]

2 lipca 2009 ogłosił decyzję o wystąpieniu z Platformy Obywatelskiej. Osiem dni później został przewodniczącym rady programowej Stronnictwa Demokratycznego, nie przystępując jednak formalnie do tej partii.

21 grudnia 2009 zadeklarował zamiar startu w wyborach prezydenckich w 2010 jako kandydat niezależny. Poparcie dla niego zapowiedzieli m.in. działacze SD[9]. 10 maja 2010 został zarejestrowany jako kandydat przez PKW.

W pierwszej turze uzyskał 242 439 głosów (1,44%), zajmując 6. miejsce spośród 10 kandydatów[10]. Przed drugą turą głosowania oficjalnie poparł kandydaturę Bronisława Komorowskiego[11].

Działalność gospodarcza i społeczna[edytuj | edytuj kod]

Obejmował liczne stanowiska w radach nadzorczych spółek Skarbu Państwa i firmach prywatnych. Był udziałowcem Banku Inicjatyw Gospodarczych, współpracował z Business Centre Club. Od czerwca 2012 po raz kolejny sprawuje funkcję przewodniczącego rady nadzorczej Banku Handlowego (wcześniej pełnił ją już w latach 1991–1996 i 1998–2000). Pełnił także różne funkcje w komitetach doradczych firm zagranicznych.

Zasiadał we władzach instytucji społecznych, takich jak Międzynarodowe Centrum Rozwoju Demokracji, Instytut Studiów Wschodnich, Klub Wschodni, Fundacja im. Stefana Batorego, Instytut Spraw Publicznych, Komisja Trójstronna[12], brał też udział w spotkaniach Grupy Bilderberg[13]. Wykładał m.in. na Uniwersytecie Jagiellońskim, Akademii Teologii Katolickiej oraz Collegium Civitas. Członek Collegium Invisibile[14]. Jest autorem publikacji z zakresu gospodarki i polityki zagranicznej.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2000 został laureatem Nagrody Kisiela. W tym samym roku otrzymał też tytuł „Człowieka Roku” przyznawany przez tygodnik „Wprost”.

Odznaczenia państwowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Andrzej Olechowski w serwisie „Ludzie Wprost”. [dostęp 7 marca 2010].
  2. Andrzej Olechowski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 7 marca 2010].
  3. Edukacyjna lustracja kandydatów. gazeta.pl, 31 maja 2010. [dostęp 3 czerwca 2010].
  4. Sławomir Cenckiewicz: Czempiński – życie nieznanego tenora. rp.pl, 16 lipca 2009. [dostęp 7 marca 2010].
  5. Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2000, s. 101–103. ISBN 8322920512.
  6. Dz. U. z 2000 r. Nr 85, poz. 952
  7. Serwis PKW – Wybory 2002. [dostęp 7 marca 2010].
  8. Kwaśniewski: nie powstaje nowa partia, powstaje uczciwa debata. wp.pl, 17 maja 2007. [dostęp 7 marca 2010].
  9. Twarze Olechowskiego – kandydat przedstawił swoich pełnomocników. wyborcza.pl z 5 lutego 2010. [dostęp 7 marca 2010].
  10. Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 21 czerwca 2010].
  11. Olechowski poprze w II turze Komorowskiego. wyborcza.pl, 24 czerwca 2010. [dostęp 24 czerwca 2010].
  12. Membership (ang.). trilateral.org. [dostęp 22 czerwca 2010].
  13. Olechowski dla Salon24.pl: umowa z Rosją nas uzależnia. salon24.pl, 14 czerwca 2010. [dostęp 2 lipca 2010].
  14. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].
  15. M.P. z 2011 r. Nr 78, poz. 780

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]