Karol XV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol XV i IV
Z Bożej łaski król Szwecji, Norwegii, Gotów i Wenedów
CarlXVSweden-R.JPG
król Szwecji i Norwegii
Okres panowania od 8 lipca 1859
do 18 września 1872
Poprzednik Oskar I
Następca Oskar II
Dane biograficzne
Dynastia Bernadotte
Urodziny 3 maja 1826
Śmierć 18 września 1872
Ojciec Oskar I
Matka Józefina de Beauharnais
Żona Ludwika Orańska
Rodzeństwo Oskar II
Dzieci Luiza Bernadotte,
Karol Oskar Bernadotte
Odznaczenia
Order Królewski Serafinów (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Miecza (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Wazów (Szwecja) Królewski Order Karola XIII (Szwecja) Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania)
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Karol XV, właśc. Karol Ludwik Eugeniusz (ur. 3 maja 1826 w Sztokholmie, zm. 18 września 1872 w Malmö) – król Szwecji i Norwegii (jako Karol IV) w latach 1859–1872 z dynastii Bernadotte.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina królewska, 1857

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1826 roku w sztokholmskim Zamku Królewskim jako najstarszy syn króla Szwecji i Norwegii Oskara I i Józefiny de Beauharnais. Jego młodszym bratem był również późniejszy król Szwecji i Norwegii Oskar II Bernadotte. Przy urodzeniu otrzymał od ojca tytuł księcia Skanii.

Po wstąpieniu swojego ojca na tron w 1844 roku został oficjalnie ogłoszony następcą tronu. 11 lutego 1846 roku powołano go na honorowego członka Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk. Od połowy lat 50. XIX wieku zaczął zastępować chorego ojca w rządzeniu państwem, najpierw zostając w 1856 roku wicekrólem Norwegii, a od 25 września 1857 roku regentem. Poprzez znoszenie ceł i budowę linii kolejowych przyczynił się wówczas do pogłębienia unii personalnej z Norwegią.

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Oficjalny portret Karola XV

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

8 lipca 1859 roku po śmierci Oskara I przejął władzę jako król Szwecji i Norwegii. Mimo, że należał do konserwatystów zgodził się na przeprowadzenie wielu doniosłych reform, w większości wprowadzonych w życie przez liberalny rząd Luisa de Geer. Najważniejszą z nich była reforma konstytucyjna z 1866 roku, znosząca przedstawicielstwo czterech stanów i wprowadzająca dwuizbowy parlament – Riksdag. Za jego panowania stopniowo likwidowano również ograniczenia ekonomiczne, takie jak m.in. zniesienie organizacji cechowej w rzemiośle. Zreformowany został kodeks karny i samorząd lokalny, poszerzono ramy tolerancji religijnej i wolności prasy.

Polityka zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Niepowodzenia spotkały Karola XV w polityce zagranicznej. Należał do oponentów Otto von Bismarcka oraz opowiadał się za ideą panskandynawizmu, próbując wskrzesić unię kalmarską. Obiecał udzielić wsparcia królowi Danii, Fryderykowi VII, jednak po wybuchu wojny duńsko-pruskiej w 1864 roku rząd szwedzki odmówił wypełnienia tych zobowiązań.

Życie prywatne i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Jeden z obrazów namalowanych przez Karola XV

Karol XV był bardzo popularny wśród społeczeństwa. Należał do mecenasów sztuki i artystów, a jednocześnie zajmował się w wolnych chwilach pisaniem i malowaniem. Często zdarzało mu się ignorować zasady etykiety dworskiej, lubił otaczać się prostymi ludźmi; dążąc do popularności godził się na reformy ograniczające uprawnienia monarchy.

Zmarł w 1872 roku w Malmö w wieku 46 lat i tradycyjnie został pochowany w kościele Riddarholmen w Sztokholmie, a tron przejął jego młodszy brat – Oskar II.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

19 czerwca 1851 poślubił Ludwikę (1828–1871), księżniczkę holenderską, wnuczkę Wilhelma I i jego pierwszej żony – Wilhelminy Pruskiej. Para miała dwoje dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

Jan Bernadotte
(1683–1760)
∞1707
Maria du Pucheu
(1686–1773)

Jan Saint Vincent
(1692–1762)
∞1719
Maria d'Abbadie de Sireix
(1694–1752)

Józef Clary
(1693–1748)
∞1724
Franciszka Agnes Ammoric
(1705–1776)

Józef Ignacy Somis
(–1750)
∞1739
Katarzyna Róża Soucheiron
(1696–1776)

Franciszek de Beauharnais
(1714–1800)
∞1751
Maria Anna Pyvart de Chastulle
(1722–1766)

Józef Gaspard de Tascher
(1735–1790)
∞1761
Maria des Vergers de Sanois
(1736–1807)

Fryderyk Michał Wittelsbach
(1724–1767)
∞1746
Maria Franciszka Wittelsbach
(1724–1794)

Jerzy Wilhelm Hessen-Darmstadt
(1722–1782)
∞1748
Maria Leiningen-Dagsburg-Falkenburg
(1729–1818)

Pradziadkowie

Jan Hernyk Bernadotte
(1711–1780)
∞1754
Joanna de Saint Vincent
(1728–1809)

Franciszek Clary
(1725–1794)
∞1759
Franciszka Somis
(1737–1815)

Aleksander de Beauharnais
(1760–1794)
∞1779
Maria Józefina Tascher
(1763–1814)

król Bawarii
Maksymilian I Józef Wittelsbach
(1756–1825)
∞1785
Augusta Hessen-Darmstadt
(1765–1796)

Dziadkowie

król Szwecji i Norwegii
Karol XIV Jan
(1763–1844)
∞1797
Désirée Clary
(1777–1860)

Eugeniusz de Beauharnais
(1781–1824)
∞1806
Augusta Amalia Wittelsbach
(1788–1851)

Rodzice

król Szwecji i Norwegii
Oskar I Bernadotte
(1799–1859)
∞1823
Józefina de Beauharnais
(1807–1876)

Karol XV Bernadotte (1826–1872), król Szwecji i Norwegii

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Oskar I
Greater coat of arms of Sweden.svg Król Szwecji
1859–1872
Greater coat of arms of Sweden.svg Następca
Oskar II
Poprzednik
Oskar I
Coat of arms of Norway.svg Król Norwegii
1859–1872
Coat of arms of Norway.svg Następca
Oskar II