Karol XV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karol XV
Z Bożej łaski król Szwecji, Norwegii, Gotów i Wenedów
CarlXVSweden-R.JPG
król Szwecji i Norwegii
Okres panowania od 8 lipca 1859
do 18 września 1872
Poprzednik Oskar I
Następca Oskar II
Dane biograficzne
Dynastia Bernadotte
Urodziny 3 maja 1826
Śmierć 18 września 1872
Ojciec Oskar I
Matka Józefina de Beauharnais
Żona Ludwika Orańska
Rodzeństwo Oskar II
Dzieci Luiza Bernadotte,
Karol Oskar Bernadotte
Odznaczenia
Królewski Order Serafinów (Szwecja) Order Słonia (Dania)
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Karol XV Bernadotte (ur. 3 maja 1826 w Sztokholmie, zm. 18 września 1872 w Malmö) – król Szwecji i Norwegii (jako Karol IV) w latach 1859–1872 z dynastii Bernadotte.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina królewska, 1857

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1826 roku w sztokholmskim Zamku Królewskim jako najstarszy syn króla Szwecji i Norwegii Oskara I i Józefiny de Beauharnais. Jego młodszym bratem był również późniejszy król Szwecji i Norwegii Oskar II Bernadotte. Przy urodzeniu otrzymał od ojca tytuł księcia Skanii.

Po wstąpieniu swojego ojca na tron w 1844 roku został oficjalnie ogłoszony następcą tronu. 11 lutego 1846 roku powołano go na honorowego członka Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk. Od połowy lat 50. XIX wieku zaczął zastępować chorego ojca w rządzeniu państwem, najpierw zostając w 1856 roku wicekrólem Norwegii, a od 25 września 1857 roku regentem. Poprzez znoszenie ceł i budowę linii kolejowych przyczynił się wówczas do pogłębienia unii personalnej z Norwegią.

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Oficjalny portret Karola XV

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

8 lipca 1859 roku po śmierci Oskara I przejął władzę jako król Szwecji i Norwegii. Mimo, że należał do konserwatystów zgodził się na przeprowadzenie wielu doniosłych reform, w większości wprowadzonych w życie przez liberalny rząd Luisa de Geer. Najważniejszą z nich była reforma konstytucyjna z 1866 roku, znosząca przedstawicielstwo czterech stanów i wprowadzająca dwuizbowy parlament - Riksdag. Za jego panowania stopniowo likwidowano również ograniczenia ekonomiczne, takie jak m.in. zniesienie organizacji cechowej w rzemiośle. Zreformowany został kodeks karny i samorząd lokalny, poszerzono ramy tolerancji religijnej i wolności prasy.

Polityka zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Niepowodzenia spotkały Karola XV w polityce zagranicznej. Należał do oponentów Otto von Bismarcka oraz opowiadał się za ideą panskandynawizmu, próbując wskrzesić unię kalmarską. Obiecał udzielić wsparcia królowi Danii, Fryderykowi VII, jednak po wybuchu wojny duńsko-pruskiej w 1864 roku rząd szwedzki odmówił wypełnienia tych zobowiązań.

Życie prywatne i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Jeden z obrazów namalowanych przez Karola XV

Karol XV był bardzo popularny wśród społeczeństwa. Należał do mecenasów sztuki i artystów, a jednocześnie zajmował się w wolnych chwilach pisaniem i malowaniem. Często zdarzało mu się ignorować zasady etykiety dworskiej, lubił otaczać się prostymi ludźmi; dążąc do popularności godził się na reformy ograniczające uprawnienia monarchy.

Zmarł w 1872 roku w Malmö w wieku 46 lat i tradycyjnie został pochowany w kościele Riddarholmen w Sztokholmie, a tron przejął jego młodszy brat - Oskar II.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

19 czerwca 1851 poślubił Ludwikę (1828–1871), księżniczkę holenderską, wnuczkę Wilhelma I i jego pierwszej żony – Wilhelminy Pruskiej. Para miała dwoje dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

Jan Bernadotte
(1683–1760)
∞1707
Maria du Pucheu
(1686–1773)

Jan Saint Vincent
(1692–1762)
∞1719
Maria d'Abbadie de Sireix
(1694–1752)

Jozef Clary
(1693–1748)
∞1724
Franciszka Agnes Ammoric
(1705–1776)

Józef Ignacy Somis
(–1750)
∞1739
Katarzyna Róża Soucheiron
(1696–1776)

Franciszek de Beauharnais
(1714–1800)
∞1751
Marie Anne Pyvart de Chastulle
(1722–1766)

Joseph Gaspard de Tascher
(1735–1790)
∞1761
Maria des Vergers de Sanois
(1736–1807)

Fryderyk Michał Wittelsbach
(1724–1767)
∞1746
Maria Franciszka Wittelsbach
(1724–1794)

Jerzy Wilhelm Hessen-Darmstadt
(1722–1782)
∞1748
Maria Leiningen-Dagsburg-Falkenburg
(1729–1818)

Pradziadkowie

Jan Hernyk Bernadotte
(1711–1780)
∞1754
Joanna de Saint Vincent
(1728–1809)

Franciszek Clary
(1725–1794)
∞1759
Franciszka Somis
(1737–1815)

Aleksander de Beauharnais
(1760–1794)
∞1779
Maria Józefina Tascher
(1763–1814)

król Bawarii
Maksymilian I Józef Wittelsbach
(1756–1825)
∞1785
Augusta Hessen-Darmstadt
(1765–1796)

Dziadkowie

król Szwecji i Norwegii
Karol XIV Jan
(1763–1844)
∞1797
Désirée Clary
(1777–1860)

Eugeniusz de Beauharnais
(1781–1824)
∞1806
Augusta Amalia Wittelsbach
(1788–1851)

Rodzice

król Szwecji i Norwegii
Oskar I Bernadotte
(1799–1859)
∞1823
Józefina de Beauharnais
(1807–1876)

Karol XV Bernadotte (1826–1872), król Szwecji i Norwegii

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Oskar I
Greater coat of arms of Sweden.svg Król Szwecji
1859–1872
Greater coat of arms of Sweden.svg Następca
Oskar II
Poprzednik
Oskar I
Coat of arms of Norway.svg Król Norwegii
1859–1872
Coat of arms of Norway.svg Następca
Oskar II