Louis Armstrong

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Louis Armstrong
Louis Armstrong restored (color version).jpg
Imię i nazwisko Louis Daniel Armstrong
Pseudonim Satchmo
Data i miejsce urodzenia 4 sierpnia 1901
Nowy Orlean
Data i miejsce śmierci 6 lipca 1971
Nowy Jork
Instrument trąbka, kornet, wokal
Gatunek jazz
Zawód muzyk,wokalista
Aktywność ok. 19141971
Powiązania Hot Five, Ramona, What a Wonderful World
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Louis Armstrong w 1953 r.

Louis Daniel Armstrong (pseudonim artystyczny Satchmo lub Pops) (ur. 4 sierpnia 1901 w Nowym Orleanie[1], zm. 6 lipca 1971 w Nowym Jorku[2]) – amerykański trębacz i wokalista jazzowy. Wyróżniał się stylem gry na trąbce i wokalistyką jazzową, do której wprowadził śpiew scatem.

W 1990 Louis Armstrong został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame[3].

Jego imieniem nazwany został stadion w kompleksie tenisowym USTA National Tennis Center.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Armstrong urodził się w biednej rodzinie w Nowym Orleanie w stanie Luizjana. Właściwie nigdy nie miał ojca (był on robotnikiem w fabryce terpentyny), a jego matka i siostra były prostytutkami. Zaniedbany wychowawczo włóczył się po ulicach, skąd trafił do zakładu poprawczego. Na początku uczył się grać na kornecie (podobny do trąbki instrument popularny wśród nowoorleańskich muzyków) w grupie New Orleans Home for Colored Waifs od Bunka Johnsona, Buddy'ego Petita i Joe "King" Olivera.

W 1922 Armstrong przeprowadził się do Chicago, gdzie został zaproszony przez Joe "King" Olivera do gry w Creole Jazz Band. Armstrong dokonał tu swoich pierwszych nagrań, grając drugi kornet w grupie Olivera.

Następnie prowadził własne zespoły Hot Five i Hot Seven. W latach trzydziestych nagrywał z big bandami Fletchera Hendersona oraz własnym.

Louis Armstrong i jego żydowscy rodzice[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Karnowskich (Karnovsky) pochodziła z Kowna na dzisiejszej Litwie i jak wielu Żydów pod koniec XIX wieku wyjechali za lepszym życiem do Ameryki. Osiedlili się w Nowym Orleanie, gdzie prowadzili drobny biznes - wozili węgiel, wywozili śmieci...

Pobożni Karnowscy, którzy słabo mówili po angielsku (mówili w jidysz), nie byli zamożni, ale też nie przymierali głodem. Światowej sławy muzyk i być może największy jazzman w historii Louis Armstrong urodził się w 1901 r. również w Nowym Orleanie. Jego ojciec był robotnikiem i dość szybko porzucił matkę Louisa, która urodziła go mając zaledwie 16 lat. Jego matka została niebawem prostytutką. Louis też trafił na ulicę, gdzie zarabiał na swoje utrzymanie. I tak poznał Karnowskich, którzy dawali mu dorabiać w swoim interesie. Louis jeździł z przyczepką i handlował węglem na ulicy razem z dziećmi Karnowskich. Jego pierwszym instrumentem był gwizdek, którym oznajmiał  w dzielnicy, że przyjechał handlowy wózek Karnowskich. Z czasem chłopak tak się zżył z ich rodziną, że znalazł w Karnowskich niemal rodziców, a oni traktowali go jak członka rodziny - zapraszali go na szabaty i pozwalali spać w ich domu. Dostał od nich pomoc materialną, ale i miłość. Louis nasiąkał w młodości nie tylko nowoorleańskimi brzmieniami tamtych czasów, ale i religijną muzyką polskiego czy litewskiego sztetla, która wpłynęła na jego twórczość. 

Karnowscy kochali muzykę, więc kiedy odkryli, że mały Louis przejawia takie skłonności, to kupili mu jego pierwszy instrument. Był to kornet - instrument podobny do trąbki. Z czasem

Louis Armstrong i Grace Kelly w 1956 roku.

Louis opanował nie tylko grę na tym kultowym instrumencie, ale również język jidysz - i to perfekcyjnie. Karnowscy zarazili go też miłością do gefilte fisz (ale nie na słodko!), macy i czulentu. Na swoich drzwiach już jako dorosły umieścił też mezuzę.

Armstrong miał naszyjnik z Gwiazdą Dawida oraz hebrajskim słowem CHAJ (które oznacza życie) i nosił go na swojej szyi aż do śmierci. Zawsze powtarzał, że "ta żydowska rodzina nauczyła mnie jak żyć - prawdziwego życia i determinacji".Armstrong dostrzegał też antysemityzm.

- Miałem tylko 7 lat, ale potrafiłem z łatwością zobaczyć jak bezbożnie była traktowana przez "Białych Ludzi" ta biedna żydowska rodzina dla której pracowałem - napisał. Muzyk z wielką sympatią odnosił się też do Izraela...W 1969 roku, a 2 lata przed śmiercią, Louis Armstrong opisał Karnowskich we wspomnieniu zatytułowanym “Louis Armstrong, the Jewish Family in New Orleans, La., the Year of 1907”.

Co go to tego skłoniło? Armstrong trafił na parę lat przed śmiercią do szpitala Beth Israel w Nowym Jorku, gdzie lekarz śpiewał choremu dziecku tę samą kołysankę w języku jidysz, którą śpiewała mu jego przyszywana żydowska mama. Wtedy się rozpłakał.[4]


Po II wojnie światowej prowadził mniejsze zespoły pod nazwą All Stars.

W latach 60. odbył tournée artystyczne, podczas którego odwiedził kilka państw afrykańskich. Wówczas doszło do jego krótkiego spotkania z polskim reportażystą, Ryszardem Kapuścińskim.

Występował często w duecie z Ellą Fitzgerald.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Grób Louisa Armstronga

Armstrong zmarł na atak serca we śnie 6 lipca 1971 r. na miesiąc przed 70. urodzinami[5] i 11 miesięcy po słynnym koncercie w Waldorf-Astoria's Empire Room[6]. W chwili śmierci przebywał w Queens, w Nowym Jorku[7]. Został pochowany na cmentarzu we Flushing w Queens w Nowym Jorku[8].

W ostatniej drodze wśród honorowo niosących trumnę byli między innymi: Bing Crosby, Ella Fitzgerald, Dizzy Gillespie, Pearl Bailey, Count Basie, Harry James, Frank Sinatra, Ed Sullivan, Earl Wilson, Alan King, Johnny Carson i David Frost[9]. Peggy Lee zaśpiewała The Lord's Prayer podczas gdy Al Hibbler zaśpiewał Nobody Knows the Trouble I've Seen, a ostatnią mowę wygłosił wieloletni przyjaciel Armstronga Fred Robbins[10].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Postać Louisa Armstronga przedstawił polski rysownik Janusz Christa w 8 odcinkowym komiksie Opowieść o Armstrongu opublikowanym w czasopiśmie "Jazz" z 1957 roku[11].

Przypisy

  1. Floyd Levin, Benny Carter: Classic Jazz: A Personal View of the Music and the Musicians. University of California Press, s. 218. ISBN 978-0520234635.
  2. Jos Willems: All of me: the complete discography of Louis Armstrong. The Scarecrow Press, Inc., s. 437. ISBN 978-0810857056.
  3. Rock 'n' Roll Hall of Fame Inductees 1986–2013 (ang.). digitaldreamdoor.com. [dostęp 2012-12-23].
  4. http://www.commentarymagazine.com/article/satchmo-and-the-jews/
  5. Meckna, Michael; Satchmo, The Louis Armstrong Encyclopedia, Greenwood Press, Connecticut & London, 2004.
  6. Laurence Bergreen, Louis Armstrong: An Extravagant Life, 1997, s. 491, ISBN 0-553-06768-0
  7. Albin Krebs: Louis Armstrong, Jazz Trumpeter and Singer, Dies (ang.). nytimes.com, 1971-07-07. [dostęp 2012-12-23].  Cytat: Louis Armstrong, the celebrated jazz trumpeter and singer, died in his sleep yesterday morning at his home in the Corona section of Queens.
  8. Louis Armstrong w bazie Find a Grave (ang.)
  9. James Lincoln: Louis Armstrong. Pan. ISBN 0-330-28607-2.
  10. Louis Armstrong Dies: 1971 Year in Review. 28 grudnia 1971. [dostęp 17 sierpnia 2009].
  11. Opowieść o Armstrongu, czasopismo "Jazz" z 1957 roku, numery 3-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]