Philippe Pétain

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Philippe Pétain
Philippe Pétain (en civil, autour de 1930).jpg
Data i miejsce urodzenia 24 kwietnia 1856
Cauchy-à-la-Tour
Data i miejsce śmierci 23 lipca 1951
Port-Joinville, Île d'Yeu
Szef Państwa Francuskiego
Przynależność polityczna bezpartyjny
Okres urzędowania od 11 lipca 1940
do 20 sierpnia 1944
Poprzednik Albert Lebrun
Następca Charles de Gaulle (tymczasowo)
Premier Republiki Francuskiej
Przynależność polityczna bezpartyjny
Okres urzędowania od 16 czerwca 1940
do 11 lipca 1940
Poprzednik Paul Reynaud
Następca Pierre Laval
Francuski książę Andory
Okres urzędowania od 1940
do 1944
Odznaczenia
Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Order Orła Białego (Polska) Order św. Michała i Jerzego (Wielka Brytania)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Spotkanie Philippe'a Pétaina z Adolfem Hitlerem w Montoire-sur-le-Loir 24 października 1940 roku

Henri Philippe Pétain, wym. [petɛ̃] (ur. 24 kwietnia 1856 w Cauchy-à-la-Tour, zm. 23 lipca 1951 w Port-Joinville na wyspie Île d'Yeu) – marszałek Francji, polityk francuski, szef rządu Vichy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył akademię wojskową w Saint-Cyr. W chwili wybuchu I wojny światowej był pułkownikiem.

W czasie I wojny światowej w roku 1914 dowodził jako generał brygady korpusem pod Arras.

Odznaczył się w bitwie nad Marną (5-9 września 1914 roku), gdzie dowodził dywizją.

W roku 1915 objął dowództwo Francuskiej Armii Północnej i Południowo-Wschodniej. Podczas I wojny światowej wsławił się bohaterską obroną Verdun, trwającą od lutego do grudnia 1916 roku, zwłaszcza odbiciem fortu Vaux, za co został oficerem Wielkiej Legii Honorowej i dowódcą grupy środkowej. Od tego momentu rozpoczęła się rozwijać jego błyskawiczna kariera. 15 maja 1917, po nieudanym natarciu generała R.G. Nivelle'a nad Aisne został Wodzem Naczelnym armii francuskiej. W lipcu 1917 autor ofensywnych działań armii francuskiej w lesie Houthulst. W październiku 1917 podjął udany atak na pozycje niemieckie wokół fortu La Malmaison. Sprawował dowództwo na froncie zachodnim do zakończenia wojny. 21 listopada 1918 mianowany marszałkiem Francji.

Po I wojnie światowej został wykładowcą w wyższej szkole wojskowej w Ecole Superieure de Guerre. Od tego czasu pełnił urząd marszałka Francji. W 1920 roku został przewodniczącym Rady Wojennej. W 1925 został odznaczony estońskim Krzyżem Wolności I klasy. W latach 1925-1926 tłumił powstanie przeciw Francuzom w Maroku. Od 1926 do 1931 był wiceprzewodniczącym Najwyższej Rady Wojennej i głównym inspektorem armii. Od roku 1934 sprawował funkcję ministra wojny. Jego defensywna koncepcja obrony w znacznej mierze przyczyniła się do stworzenia linii Maginota.

2 marca 1939 został mianowany ambasadorem Francji w Madrycie, 20 marca złożył listy uwierzytelniające gen. Francisco Franco w Burgos. Nominacja Pétaina była uznaniem przez rząd Francji militarnego rezultatu hiszpańskiej wojny domowej.

Na początku września 1939 Pétain próbował bezskutecznie ostrzec przedstawicieli polskich władz państwowych o istniejących planach internowania rządu RP w Królestwie Rumunii, zainicjowanych przez grupę polityków francuskich (Leon Noël).

Podczas II wojny światowej najpierw wicepremier w rządzie Paula Reynauda (od 17 maja 1940), następnie premier Francji (od 16 czerwca 1940). Zgromadzenie Narodowe przekazało mu pełnię władzy, widząc w nim męża opatrznościowego, który ocali substancję narodową. Władze Vichy objęły sukcesję po III Republice. 22 czerwca 1940 roku zawarł separatystyczne zawieszenie broni z Niemcami. 10 lipca 1940 Zgromadzenie Narodowe (połączone izby francuskiego parlamentu) z pominięciem Prezydenta Republiki Alberta Lebruna uchwaliło przekazanie mu nadzwyczajnych pełnomocnictw. Na podstawie tych pełnomocnictw Pétain ogłosił się Szefem Państwa Francuskiego. Siedzibą centralnej administracji Francji zostało uzdrowisko Vichy (rząd Vichy), do którego przejechał 10 lipca 1940. Był szefem tego rządu do 1944 roku, choć de facto od końca 1942 roku (niemiecka okupacja terytorium Vichy po inwazji aliantów w Afryce Północnej) był już tylko marionetką w ręku Niemców.

Podczas wojny prowadził politykę kolaboracji z okupantem, nie wciągając jednak kraju bezpośrednio do działań wojennych. Po inwazji aliantów w Normandii zgłosił w sierpniu 1944 wysłannikowi generała Charles'a de Gaulle'a gotowość przekazania władzy. Został przez Niemców internowany, wywieziony do Niemiec i osadzony w zamku Sigmaringen w Badenii-Wirtembergii. Odmówił wykonywania obowiązków głowy państwa, pozostając w areszcie domowym.

W kwietniu 1945 powrócił dobrowolnie ze Szwajcarii do wolnej już Francji, gdzie oddał się w ręce władz francuskich. Chciał procesu sądowego w swojej sprawie. Rozprawa przed paryskim Trybunałem Stanu rozpoczęła się 23 lipca 1945. W skład sądu wchodzili francuscy parlamentarzyści, którzy 5 lat wcześniej przekazali władzę w jego ręce oraz sędziowie i uczestnicy ruchu oporu. Przed procesem został zdegradowany. Rozprawie przewodniczył Paul Mongibeaux. Postawione zarzuty to: zaakceptowanie porażki militarnej w 1940, przekroczenie uprawnień przyznanych przez Zgromadzenie Narodowe, polityka kolaboracji z III Rzeszą, dostarczanie siły roboczej i surowców dla przemysłu wojennego Niemiec (akt oskarżenia nie wspominał o odpowiedzialności za wywiezienie z Francji do obozów koncentracyjnych ponad 75 tys. Żydów). Prokurator Mornet nie wahał się używać określenia "zdrada narodowa". Żądał dla Pétaina kary śmierci mówiąc, że nawet tak znamienite nazwisko nie może chronić zdrajcy. Proces toczył się z udziałem i innych oskarżonych. Występowali w nim m.in. Pierre Laval – b. premier rządu Vichy, Joseph Darnand – szef prohitlerowskiej milicji. W sądzie zeznawali: Paul Reynaud – były premier i gen. Maxime Weygand (znany z polskiego "cudu nad Wisłą"). Pétain był w sali sądowej w mundurze ze wszystkimi odznaczeniami bojowymi bez stopnia wojskowego. W ręku trzymał marszałkowską buławę i marszałkowskie kepi. W rozprawie zabrał głos tylko raz, wygłaszając oświadczenie do Trybunału – w którym zawarł słowa: "na waszą ocenę odpowiada Bóg i potomność", "niech mnie osądzi Francja".

15 sierpnia 1945 o godzinie czwartej rano Pétain poznał wyrok specjalnego Trybunału Stanu, powołanego dekretem przywódcy Wolnych Francuzów gen. Charles'a de Gaulle'a. Trybunał Stanu podtrzymał argumenty oskarżenia i skazał Philippe'a Pétaina na karę śmierci przez rozstrzelanie, jednocześnie apelując do de Gaulle'a o odstąpienie od wykonania kary śmierci ze względu na wiek. Z powodu podeszłego wieku Pétaina (89 lat) i jego zasług dla Francji w I wojnie światowej generał de Gaulle ostatecznie zamienił mu karę na dożywotnie więzienie na wyspie Île d'Yeu, u zachodniego wybrzeża Francji – Bretanii.

Znaczenie rządów marszałka Pétaina[edytuj | edytuj kod]

Za rządów Pétaina zlikwidowano wszystkie wolności polityczne, a antyklerykalizm Republiki zamieniono na system przychylny Kościołowi. W miejsce Republiki Francuskiej powstało Państwo Francuskie. Zmieniono znacznie system wartości, zamiast wolność, równość i braterstwopraca, rodzina i ojczyzna. Zmieniono też hymn francuski – Marsyliankę na słowa gotowości Maréchal, nous voilà ! – które w tłumaczeniu oznaczają Oto jesteśmy marszałku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Albert Lebrun
Armoiries république française.svg Prezydent Francji
od 1940 do 1944
Armoiries république française.svg Następca
Charles de Gaulle
Poprzednik
Albert Lebrun
Coat of arms of Andorra.svg Francuski książę Andory
od 1940 do 1944
Coat of arms of Andorra.svg Następca
Charles de Gaulle