Alexander Van der Bellen

Alexander Van der Bellen
	; Alexander Van der Bellen (2021)
Data i miejsce urodzenia	18 stycznia 1944 ; Wiedeń
	Prezydent Austrii
Okres	od 26 stycznia 2017
Pierwsza dama	Doris Schmidauer
Poprzednik	Heinz Fischer
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Alexander Van der Bellen (ur. 18 stycznia 1944 w Wiedniu^[1]) – austriacki polityk i ekonomista, posiadający również obywatelstwo estońskie^[2]. Profesor Uniwersytetu Wiedeńskiego, poseł do Rady Narodowej, w latach 1997–2008 lider Zielonych – Zielonej Alternatywy, prezydent Austrii od 2017.

Życiorys

Jego rodzice mieszkali w Estonii. Opuścili ją w 1941, gdy doszło do radzieckiej okupacji tego kraju^[2].

W 1962 zdał egzamin maturalny w Akademisches Gymnasium w Innsbrucku. W 1966 został absolwentem ekonomii na Universität Innsbruck, a w 1970 uzyskał stopień doktora z ekonomii^[1]. Habilitował się w 1975 w zakresie nauk o finansach^[3]. W połowie lat 70. wstąpił do loży masońskiej w Innsbrucku. Publicznie tłumaczył, że zrezygnował z tej działalności po dziesięciu latach^[4]^[5]

Pracował jako nauczyciel akademicki m.in. w macierzystej uczelni, a także w berlińskim instytucie naukowym Wissenschaftszentrum Berlin^[1]. W 1980 objął stanowisko profesora na Uniwersytecie Wiedeńskim, od 1990 do 1994 był dziekanem wydziału nauk społecznych i ekonomicznych. W 2009 przeszedł na emeryturę akademicką^[3].

Zaangażował się w działalność polityczną w ramach austriackich Zielonych. Od 1994 do 2012 sprawował mandat posła do Rady Narodowej, od 1999 do 2008 przewodniczył klubowi poselskiemu swojego ugrupowania. W 1997 objął stanowisko rzecznika federalnego Zielonych – Zielonej Alternatywy, stając się tym samym liderem tej partii^[1]. Ustąpił z tej funkcji w 2008 po słabszym wyniku Zielonych w wyborach parlamentarnych^[6], po czym został zastąpiony przez Evę Glawischnig. W 2012 zrezygnował z zasiadania w Radzie Narodowej, obejmując mandat radnego miejskiego w Wiedniu^[1].

W 2016 wystartował jako kandydat niezależny w wyborach prezydenckich. Poparcia udzieliło mu jego macierzyste ugrupowanie^[7], które finansowo wsparło jego kampanię wyborczą^[8]. W pierwszej turze głosowania z 24 kwietnia 2016 zajął drugie miejsce z wynikiem około 21,3% głosów, przechodząc do drugiej tury wyborów^[9]. W drugiej turze głosowania z 23 maja 2016 pokonał Norberta Hofera z wynikiem 50,3% głosów^[10]. Planowane objęcie urzędu miało się odbyć 8 lipca 2016, jednak 1 lipca 2016 Trybunał Konstytucyjny nakazał powtórzenie drugiej tury wyborów^[11]. W powtórce drugiej tury głosowania z 4 grudnia 2016 Alexander Van der Bellen zdobył 53,8% głosów, tym samym wygrywając wybory^[12]. Zaprzysiężenie na urząd prezydenta odbyło się 26 stycznia 2017^[13]^[14].

W maju 2022 oficjalnie ogłosił, że będzie ubiegał się o reelekcję w wyborach prezydenckich zaplanowanych na ten sam rok^[15]. Został wybrany na drugą kadencję już w pierwszej turze głosowania z 9 października 2022, otrzymując 56,7% głosów^[16].

Życie prywatne

Jego pierwsze małżeństwo z Brigitte Hüttner zakończyło się rozwodem. Jego drugą żoną w 2015 została Doris Schmidauer. Z pierwszego małżeństwa ma dwóch synów^[17].

Odznaczenia

Wielka Gwiazda Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii (ex officio, 2017)^[18]
Wielka Złota Odznaka Honorowa z Gwiazdą Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii^[1] (2004)
Order Podwójnego Białego Krzyża I klasy (Słowacja, 2017)^[19]
Wielka Gwiazda Orderu Zasługi Księstwa Liechtenstein (2018)^[20]
Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (2019)^[21]
Wielki Łańcuch Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia, 2019)^[22]
Wielki Krzyż z łańcuchem Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia, 2021)^[23]
Krzyż Wielki Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia, 2022)^[24]
Order za Wybitne Zasługi (Słowenia, 2022)^[25]
Order Lwa Białego I klasy (Czechy, 2023)^[26]

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Dr. Alexander Van der Bellen. parlament.gv.at. [dostęp 2024-01-17]. (niem.).
↑ ^a ^b Warum sich Estland und Russland für Alexander Van der Bellen interessieren. wirtschaftsblatt.at, 24 maja 2016. [dostęp 2016-06-24]. (niem.).
↑ ^a ^b Univ.-Prof. Dr. Alexander Van der Bellen. univie.ac.at. [dostęp 2015-12-25]. (niem.).
↑ Jerzy Haszczyński: Alexander Van der Bellen wygrał wybory prezydenckie w Austrii. rp.pl, 23 maja 2016. [dostęp 2016-12-09].
↑ Präsidentschaft: Van der Bellen, Ex-Freimaurer. diepresse.com, 10 maja 2016. [dostęp 2016-12-09]. (niem.).
↑ Nur eine Stimme gegen Glawischnig. orf.at. [dostęp 2015-12-25]. (niem.).
↑ Maria Sterkl: Van der Bellen: Ein nichtgrüner Grüner, der Präsident werden will. derstandard.at, 8 stycznia 2016. [dostęp 2016-05-30]. (niem.).
↑ Von wem die Kandidaten ihr Geld bekommen. diepresse.com, 17 kwietnia 2016. [dostęp 2016-12-09]. (niem.).
↑ Bundespräsidentenwahl 2016 – vorläufiges Gesamtergebnis inklusive Briefwahlstimmen. bmi.gv.at. [dostęp 2016-05-01]. (niem.).
↑ Bundespräsidentenwahl 2016: 2. Wahlgang. bmi.gv.at. [dostęp 2016-05-23]. (niem.).
↑ Philip Oltermann: Austrian presidential election result overturned and must be held again. theguardian.com, 1 lipca 2016. [dostęp 2016-07-01]. (ang.).
↑ Bundespräsidentenwahl 2016: 2. Wahlgang. bmi.gv.at. [dostęp 2021-05-19]. (niem.).
↑ Autriche. Van der Bellen président: un soulagement face au populisme. courrierinternational.com, 4 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-04]. (fr.).
↑ Austria: Alexander Van der Bellen zaprzysiężony na prezydenta Austrii. interia.pl, 26 stycznia 2017. [dostęp 2017-01-26].
↑ Austria: Prezydent Van der Bellen będzie się ubiegać o drugą kadencję. wnp.pl, 22 maja 2022. [dostęp 2022-06-26].
↑ Reihung mit Briefwahlstimmen nun fix. orf.at, 10 października 2022. [dostęp 2022-10-10]. (niem.).
↑ Maria Jelenko-Benedikt: Bundespräsident Alexander Van der Bellen bei Sturz verletzt. meinbezirk.at, 7 listopada 2020. [dostęp 2025-06-04]. (niem.).
↑ Statut der bundesstaatlichen Auszeichnungen. verwaltung.steiermark.at, 18 kwietnia 2003. [dostęp 2024-01-17]. (niem.).
↑ Vyznamenania. prezident.sk. [dostęp 2024-02-12]. (słow.).
↑ Van der Bellen besucht erstmals Liechtenstein. orf.at, 20 marca 2018. [dostęp 2024-01-16]. (niem.).
↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana decorato di Gran Cordone. quirinale.it, 27 czerwca 2019. [dostęp 2024-10-17]. (wł.).
↑ Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas. presidencia.pt. [dostęp 2020-09-14]. (port.).
↑ Bearers of Decorations – Alexander Van der Bellen – Maarjamaa Risti ketiklassi teenetemärk. president.ee. [dostęp 2024-11-21]. (ang.).
↑ Koningspaar deelt onderscheidingen uit onder genot van forel. vorsten.nl, 28 czerwca 2022. [dostęp 2024-11-25]. (niderl.).
↑ Odlikovanja. predsednica-slo.si. [dostęp 2024-04-25]. (słoweń.).
↑ Seznam vyznamenaných. hrad.cz. [dostęp 2023-08-11]. (cz.).

[bio-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Dr. Alexander Van der Bellen. parlament.gv.at. [dostęp 2024-01-17]. (niem.).

[ob-2] Warum sich Estland und Russland für Alexander Van der Bellen interessieren. wirtschaftsblatt.at, 24 maja 2016. [dostęp 2016-06-24]. (niem.).

[bio1-3] Univ.-Prof. Dr. Alexander Van der Bellen. univie.ac.at. [dostęp 2015-12-25]. (niem.).

[4] Jerzy Haszczyński: Alexander Van der Bellen wygrał wybory prezydenckie w Austrii. rp.pl, 23 maja 2016. [dostęp 2016-12-09].

[5] Präsidentschaft: Van der Bellen, Ex-Freimaurer. diepresse.com, 10 maja 2016. [dostęp 2016-12-09]. (niem.).

[6] Nur eine Stimme gegen Glawischnig. orf.at. [dostęp 2015-12-25]. (niem.).

[7] Maria Sterkl: Van der Bellen: Ein nichtgrüner Grüner, der Präsident werden will. derstandard.at, 8 stycznia 2016. [dostęp 2016-05-30]. (niem.).

[8] Von wem die Kandidaten ihr Geld bekommen. diepresse.com, 17 kwietnia 2016. [dostęp 2016-12-09]. (niem.).

[9] Bundespräsidentenwahl 2016 – vorläufiges Gesamtergebnis inklusive Briefwahlstimmen. bmi.gv.at. [dostęp 2016-05-01]. (niem.).

[10] Bundespräsidentenwahl 2016: 2. Wahlgang. bmi.gv.at. [dostęp 2016-05-23]. (niem.).

[11] Philip Oltermann: Austrian presidential election result overturned and must be held again. theguardian.com, 1 lipca 2016. [dostęp 2016-07-01]. (ang.).

[12] Bundespräsidentenwahl 2016: 2. Wahlgang. bmi.gv.at. [dostęp 2021-05-19]. (niem.).

[13] Autriche. Van der Bellen président: un soulagement face au populisme. courrierinternational.com, 4 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-04]. (fr.).

[14] Austria: Alexander Van der Bellen zaprzysiężony na prezydenta Austrii. interia.pl, 26 stycznia 2017. [dostęp 2017-01-26].

[15] Austria: Prezydent Van der Bellen będzie się ubiegać o drugą kadencję. wnp.pl, 22 maja 2022. [dostęp 2022-06-26].

[16] Reihung mit Briefwahlstimmen nun fix. orf.at, 10 października 2022. [dostęp 2022-10-10]. (niem.).

[17] Maria Jelenko-Benedikt: Bundespräsident Alexander Van der Bellen bei Sturz verletzt. meinbezirk.at, 7 listopada 2020. [dostęp 2025-06-04]. (niem.).

[18] Statut der bundesstaatlichen Auszeichnungen. verwaltung.steiermark.at, 18 kwietnia 2003. [dostęp 2024-01-17]. (niem.).

[19] Vyznamenania. prezident.sk. [dostęp 2024-02-12]. (słow.).

[20] Van der Bellen besucht erstmals Liechtenstein. orf.at, 20 marca 2018. [dostęp 2024-01-16]. (niem.).

[21] Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana decorato di Gran Cordone. quirinale.it, 27 czerwca 2019. [dostęp 2024-10-17]. (wł.).

[22] Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas. presidencia.pt. [dostęp 2020-09-14]. (port.).

[23] Bearers of Decorations – Alexander Van der Bellen – Maarjamaa Risti ketiklassi teenetemärk. president.ee. [dostęp 2024-11-21]. (ang.).

[24] Koningspaar deelt onderscheidingen uit onder genot van forel. vorsten.nl, 28 czerwca 2022. [dostęp 2024-11-25]. (niderl.).

[25] Odlikovanja. predsednica-slo.si. [dostęp 2024-04-25]. (słoweń.).

[26] Seznam vyznamenaných. hrad.cz. [dostęp 2023-08-11]. (cz.).

[a-27] Prezydent pełni równocześnie funkcję szefa rządu.

[b-28] Republika Kosowa jest uznawana przez 109 ze 193 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 państw członkowskich UE oraz 28 z 32 państw członkowskich NATO (stan na 2025).

[29] Kolegialny organ pełniący funkcję głowy państwa i szefa rządu.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[A]

[B]

[C]

Republika Austriacka	Karl Seitz (1919–1920) Michael Hainisch (1920–1928) Wilhelm Miklas (1928–1938)
Republika Austrii	Karl Renner (1945–1950) Theodor Körner (1951–1957) Adolf Schärf (1957–1965) Franz Jonas (1965–1974) Rudolf Kirchschläger (1974–1986) Kurt Waldheim (1986–1992) Thomas Klestil (1992–2004) Heinz Fischer (2004–2016) Alexander Van der Bellen (od 2017)
Pełniący obowiązki	Leopold Figl (1950–1951) Julius Raab (1957) Bruno Kreisky (1974) Andreas Khol, Barbara Prammer, Thomas Prinzhorn (2004) Doris Bures, Karlheinz Kopf, Norbert Hofer (2016−2017)

Przywódcy państw	Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Czarnogóra Cypr^[A] Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Liechtenstein Litwa Luksemburg Łotwa Kosowo^[B] Macedonia Północna Malta Mołdawia Monako Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia San Marino Serbia Słowacja Słowenia Szwajcaria^[C] Szwecja Turcja^[A] Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy
Przywódcy państw nieuznawanych	Cypr Północny Naddniestrze
Premierzy rządów	Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Czarnogóra Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Kosowo Liechtenstein Litwa Luksemburg Łotwa Macedonia Północna Malta Mołdawia Monako Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia Serbia Słowacja Słowenia Szwecja Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy
Premierzy rządów państw nieuznawanych	Cypr Północny Naddniestrze