Harald V

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Harald V
Jego Królewska Mość król Norwegii
Ilustracja
Wizerunek herbu
Faksymile
Alt for Norge
Wszystko dla Norwegii
Król Norwegii
Okres

od 17 stycznia 1991

Poprzednik

Olaf V

Dane biograficzne
Dynastia

Glücksburgowie

Data i miejsce urodzenia

21 lutego 1937
Skaugum

Ojciec

Olaf V

Matka

Marta Bernadotte

Żona

Sonja Haraldsen

Dzieci

Marta Ludwika
Haakon Magnus

Odznaczenia
Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Zasługi Medal Św. Olafa (Norwegia) Medal pamiątkowy 100-lecia Domu Królewskiego (Norwegia) Medal pamiątkowy Króla Hakona VII (Norwegia) Medal jubileuszu Króla Haakona VII(Norwegia) Medal 100. rocznicy urodzin Króla Haakona VII (Norwegia) Medal pamiątkowy 30 stycznia 1991 z okazji pogrzebu Króla Olafa V (Norwegia) Medal pamiątkowy 25. rocznicy koronacji Króla Olafa V (Norwegia) Medal pamiątkowy 100. rocznicy urodzin Króla Olafa V (Norwegia) Medal Norweskich Sił Zbrojnych (Forsvarsmedaljen) Hærens vernedyktighetsmedalje (Norwegia) Wojskowa Odznaka Honorowa (Krigsdeltagerforbundets hederstegn) Medal Zasługi Marynarki Wojennej (Norwegia) Klasa Specjalna Odznaki Honorowej za Zasługi Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Order Stara Płanina (Bułgaria) Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Złotego Runa (Hiszpania) Łańcuch Orderu Karola III (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Domowego Orańskiego (Holandia) Order Złotej Arki (Holandia) Łańcuch z Gwiazdą Krzyża Wielkiego Orderu Sokoła (Islandia) Order Chryzantemy (Japonia) Order Al-Husajna ibn Alego (Jordania) Order Jugosłowiańskiej Wielkiej Gwiazdy (Jugosławia) Wielki Krzyż ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Lwa Złotego (Nassau) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Adolfa de Nassau Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Order Orła Białego Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Avis (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (republ.) Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Wielka Wstęga Orderu Chula Chom Klao (Tajlandia) Krzyż Wielki z Łańcuchem Orderu Węgierskiego Zasługi (cywilny) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Królewski Łańcuch Wiktorii (Wielka Brytania) UK Royal Victorian Order ribbon.svg Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001) Order za Wybitne Zasługi (Słowenia) Złoty Order Olimpijski
Norweska rodzina królewska
Coat of Arms of Norway.svg
Królowa Sonja – małżonka Haralda V

Harald V (ur. 21 lutego 1937 w Skaugum) – król Norwegii od 17 stycznia 1991 roku. Jest pierwszym władcą norweskim urodzonym na norweskiej ziemi od 567 lat[1].

W 1968 roku ożenił się z Sonją Haraldsen. Ma z nią dwoje dzieci – Martę Ludwikę (ur. 1971) i Haakona Magnusa (ur. 1973).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Narodziny i chrzest[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 21 lutego 1937 roku w Skaugum, niedaleko Oslo, jako syn następcy norweskiego tronu, Olafa Glücksburga (przyszłego króla Olafa V), oraz jego żony, Marty Bernadotte[2]. Otrzymał imię Harald. Nosiło je wcześniej czterech norweskich władców – Harald I Pięknowłosy, Harald II Szara Opończa, Harald III Srogi oraz Harald IV Gille.

Jego chrzest odbył się 31 marca 1937 roku w kaplicy Pałacu Królewskiego w Oslo[3]. rodzicami chrzestnymi zostali: jego dziadek i babcia ze strony ojca, Haakon VII (król Norwegii) i Maud Koburg (królowa Norwegii), dziadek i babcia ze strony matki, Karol Bernadotte (książę Västergötlandu) i Ingeborga Glücksburg (księżna Västergötlandu), a także: Leopold III Koburg (król Belgów), Jerzy VI (król Wielkiej Brytanii), Maria Teck (królowa Wielkiej Brytanii) i Ingryda Bernadotte (żona następcy tronu Danii)[3][4].

Miał dwie starsze siostry – Ragnhildę (1930-2012) i Astrydę (ur. 1932). Mimo że Harald był najmłodszym z rodzeństwa, zajął drugie miejsce w linii sukcesji do norweskiego tronu, za swoim ojcem. Ówcześnie bowiem nie dopuszczano kobiet do dziedziczenia tronu[4].

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo Haralda w Norwegii upływało spokojnie aż do II wojny światowej. Gdy wojska niemieckie zaatakowały Norwegię 9 kwietnia 1940, Marta Bernadotte uciekła z Haraldem i jego siostrami do Szwecji[4], a następnie Stanów Zjednoczonych, gdzie przeczekała okres wojny.

Ukończył Oslo Katedralskole w 1955 i rozpoczął studia na Uniwersytecie w Oslo w tym samym roku. Uczęszczał również do Norweskiej Szkoły Oficerów Kawalerii w Trandum i zapisał się do Norweskiej Akademii Wojskowej, którą ukończył w 1959 roku[4].

Następca tronu[edytuj | edytuj kod]

21 września 1957 roku ojciec Haralda zasiadł na norweskim tronie jako Olaf V, a sam Harald został księciem koronnym (następcą tronu)[4].

Po odbyciu obowiązkowej służby wojskowej rozpoczął studia w Oksfordzie. Tam w latach 1960-1962 uczęszczał na wykłady z nauk społecznych, historii i ekonomii w Balliol College.

Trzykrotnie (w 1964, 1968 i 1972) startował jako żeglarz[5] na igrzyskach olimpijskich[6].

Król Norwegii[edytuj | edytuj kod]

Olaf V zmarł na zawał serca 17 stycznia 1991 roku[4]. W tej sytuacji Harald, jako następca tronu, wstąpił na norweski tron i postanowił kontynuować dewizę swojego ojca i dziadka – „Alt for Norge” (pol. „Wszystko dla Norwegii”)[7][8].

W 1992 roku ustanowił Kong Olav Vs kreftforskningspris – nagrodę badawczą przyznawaną corocznie przez Norweskie Towarzystwo Onkologiczne badaczowi, który wyróżnił się swoim zaangażowaniem naukowym w walce z rakiem. Jest to najwyższa nagroda przyznawana przez Norweskie Towarzystwo Onkologiczne[9][10].

Miał raka pęcherza moczowego w 2003 roku i zwężenie aorty w 2005 roku[4].

Poparcie Norwegów dla monarchii sięga ok. 80%[11][12]. Powszechnie uważa się, że król bardzo dobrze wykonuje swoje obowiązki i jest bardzo lubiany. Trond Norén Isaksen, norweski historyk, szukając przyczyny tego stanu rzeczy, powiedział: „Myślę, że empatia, jaką okazuje ludziom, jest ważnym powodem, dla którego jest tak popularny. Ludzie troszczą się o niego. Widać to, gdy był chory. Było wielu, którzy martwili się o to, jak sobie radzi. To nie jest oczywista sprawa”[13]. Na początku 2022 roku podjęto jednak próbę uczynienia z Norwegii republiki. Inicjatorką obalenia monarchii była Anette Trettebergstuen, która zaledwie rok wcześniej przysięgała wierność królowi, obejmując stanowisko ministra kultury i równości płci[14]. Ostatecznie parlament w głosowaniu opowiedział się za utrzymaniem monarchii. Wydarzenie to było jednak przedmiotem debaty publicznej – miały miejsce również różnego rodzaju manifestacje poparcia dla rodziny królewskiej. Sama Anette Trettebergstuen tłumaczyła po przegranym głosowaniu: „Kocham norweską rodzinę królewską i uważam, że wspaniale jest spotykać się z królem i księciem koronnym”[15]. Wielu członków parlamentu wyraziło swoje poparcie dla monarchii i negatywnie oceniło próbę jej obalenia. Poparcie dla rodziny królewskiej w wyniku tego wydarzenia umocniło się i nadal – według przeprowadzonych później sondaży – wynosiło 84%[16].

Małżeństwo i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

W 1959 roku związał się z krawcową, Sonją Haraldsen. Z racji tego, że nie pochodziła ona z arystokratycznej rodziny i nie miała dobrego wykształcenia, początkowo nie traktowano poważnie tej relacji. Uważano, że żona Haralda – ponieważ zostanie w przyszłości królową Norwegii – powinna pochodzić z królewskiego rodu. Odpowiednimi kandydatkami wydawały się księżniczki z rodzin panujących: m.in. z Zofia Glücksburg, Irena Orańska-Nassau, Małgorzata Bernadotte, Aleksandra Windsor, Irena Glücksburg, Małgorzata Orańska-Nassau czy Brygida Bernadotte[17].

W 1968 roku Harald miał powiedzieć swojemu ojcu, że jeśli kiedykolwiek się ożeni, to jedynie z Sonją. Olaf V, który przez prawie dekadę nie chciał dopuścić do ślubu syna ze zwykłą krawcową, ostatecznie uległ i wyraził zgodę na ślub Haralda z Sonją[18][19][20]. Z okazji zaręczyn Harald podarował narzeczonej pierścionek należący wcześniej do jego matki[17]. Ślub następcy tronu z Sonją Haraldsen miał miejsce 29 sierpnia 1968 roku w katedrze w Oslo[21].

Para ma dwoje dzieci:

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Tytulatura[edytuj | edytuj kod]

21 lutego 1937 – 21 września 1957: Jego Królewska Wysokość książę Harald

21 września 1957 – 17 stycznia 1991: Jego Królewska Wysokość książę koronny Norwegii

Od 17 stycznia 1991: Jego Królewska Mość król Norwegii

Odznaczenia[24][edytuj | edytuj kod]

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

król Danii
Chrystian IX
(1818-1906)
∞1842
Luiza z Hesji-Kassel
(1817-1898)

król Szwecji
Karol XV
(1826-1872)
∞1851
Ludwika Orańska
(1828-1871)

Albert von Sachsen-Coburg und Gotha
(1819-1861)
∞1840
królowa Wielkiej Brytanii
Wiktoria Hanowerska
(1819-1901)

król Danii
Chrystian IX
(1818-1906)
∞1842
Luiza z Hesji-Kassel
(1817-1898)

król Szwecji
Oskar I
(1799-1859)
∞1823
Józefina de Beauharnais
(1807-1876)

Wilhelm I Nassau
(1792-1839)
∞1829
Paulina Fryderyka Wirtemberska
(1810-1856)

król Danii
Chrystian IX
(1818-1906)
∞1842
Luiza z Hesji-Kassel
(1817-1898)

król Szwecji
Karol XV
(1826-1872)
∞1851
Ludwika Orańska
(1828-1871)

Pradziadkowie

król Danii
Fryderyk VIII
(1843-1912)
∞1869
Luiza Bernadotte
(1851-1926)

król Wielkiej Brytanii
Edward VII
(1841-1910)
∞1863
Aleksandra Duńska
(1844-1925)

król Szwecji
Oskar II
(1829-1907)
∞1857
Zofia Wilhelmina Nassau
(1836-1913)

król Danii
Fryderyk VIII
(1843-1912)
∞1869
Luiza Bernadotte
(1851-1926)

Dziadkowie

król Norwegii
Haakon VII
(1872-1957)
∞1896
Maud Koburg
(1869-1938)

Karol Bernadotte
(1861-1951)
∞1897
Ingeborga Glücksburg
(1878-1958)

Rodzice

król Norwegii Olaf V Glücksburg (1903-1991)
∞1929
Marta Bernadotte (1901-1954)

Harald V (ur. 21 lutego 1937), król Norwegii

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Who is King Harald?, Royal Central, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  2. The farmhouse that became the setting for the start of a very important royal story, Royal Central, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  3. a b Susan, Norwegian Royal Christenings, Unofficial Royalty, 19 stycznia 2019 [dostęp 2022-03-12] (ang.).
  4. a b c d e f g King Harald V of Norway to celebrate 25 years on the throne, Royal Central, 11 stycznia 2016 [dostęp 2022-03-12] (ang.).
  5. Jon Gelius, Kong Harald ble livvaktens redning i seilbåten, NRK, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (norw. bokmål).
  6. A look at Scandinavia’s royal Olympians, Royal Central, 1 sierpnia 2021 [dostęp 2022-02-20] (ang.).
  7. ‘Alt for Norge’: the motto that unites three kings, Royal Central, 15 stycznia 2021 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  8. Tekst: Roger Øversveen og Anette Graarud Arnesen Foto: NTB, Det, Bjørn Glorvigen, Kong Harald fyller 85 år i dag, www.klikk.no [dostęp 2022-03-04] (norw.).
  9. King Harald handed out King Olav V Cancer Research Award, Royal Central, 19 października 2021 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  10. King Harald hands out the King Olav V Cancer Research Prize 2019, Royal Central, 10 kwietnia 2019 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  11. Large majority of all young Norwegians support the monarchy, Royal Central, 20 stycznia 2022 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  12. 80% of Norwegians support the monarchy, Royal Central, 19 lutego 2017 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  13. Oda Ertesvåg, Kong Harald fyller 85 år: Medfølende, beskjeden og morsom, Nye Troms, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (norw.).
  14. Espen Teigen, Anette Trettebergstuen sverget troskap til Kongen — ber om at kongehuset fjernes, Nettavisen, 1 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-11] (norw.).
  15. Norway’s parliament votes over the abolishment of the monarchy, Royal Central, 8 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-11] (ang.).
  16. Record high support for the Norwegian monarchy, Royal Central, 9 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-11] (ang.).
  17. a b Gabriela, Blue Blood: Love Story: Harald & Sonja, Blue Blood, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-05].
  18. Pochodziła z ludu, męża poznała dzięki znajomym. Kim jest Sonja, królowa Norwegii?, Viva.pl [dostęp 2022-03-05] (pol.).
  19. Kim jest Harald V? Poznaj "ludzkiego" króla Norwegii, plejadapl, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-05] (pol.).
  20. Erin McDowell, 12 of the longest-lasting royal marriages in history, Insider [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  21. Royal Wedding Rewind: King Harald and Queen Sonja of Norway, Royal Central, 29 sierpnia 2021 [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  22. SCAR Composite Gazetteer, data.aad.gov.au [dostęp 2022-03-04].
  23. Maren Simonsen, Med kong Harald som hovedperson, BOK365.no, 24 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (norw. bokmål).
  24. Odznaczenia na stronie rodziny królewskiej (no) [dostęp 12 lipca 2011]
  25. a b Hans Majestæt Kong Harald (duń.). borger.dk. [dostęp 2015-05-27].
  26. M.P. z 1995 r. nr 24, poz. 291
  27. Sylwia Smółkowska, Norweska rodzina królewska - Kierunek Norwegia, 24 października 2019 [dostęp 2022-02-25] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]