Andrzej Nowak (historyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Nowak
Ilustracja
Andrzej Nowak (2009)
Data i miejsce urodzenia 12 listopada 1960
Kraków
Zawód historyk
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Witold Nowak (ur. 12 listopada 1960 w Krakowie)[1] − polski historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, profesor zwyczajny w Instytucie Historii PAN (kierownik Zakładu Historii Europy Wschodniej na UJ), były redaktor naczelny dwumiesięcznika „Arcana”. Od 2016 członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1982 ukończył studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ (seminarium prof. Władysława Serczyka). Od stycznia 1983 związany jest z Instytutem Historii PAN w Warszawie (Zakład Historii Europy XIX i XX wieku), gdzie przygotowywał rozprawę doktorską (obronioną w 1990, promotor: prof. Wiktoria Śliwowska). W latach 1987-91 był bibliotekarzem w Bibliotece Jagiellońskiej. Od 1991 jest zatrudniony na etacie w Instytucie Historii PAN w Warszawie, gdzie przygotował rozprawę pt. Polityka wschodnia Józefa Piłsudskiego 1918-1920, która wraz z dorobkiem naukowym była podstawą nadania mu w 2002 stopnia naukowego doktora habilitowanego. W Instytucie Historii PAN kieruje od 2002 Pracownią Dziejów ZSRR i Europy Wschodniej[2]. Obecnie jest kierownikiem Zakładu Historii Europy Wschodniej i Studiów nad Imperiami XIX i XX wieku w IH PAN.

W 2011 otrzymał tytuł naukowy profesora[3].

Był nauczycielem akademickim Wyższej Szkoły Biznesu NLU w Nowym Sączu. Wykładał historię Polski i Rosji m.in. na uniwersytetach amerykańskich (Rice, Columbia, Harvard), angielskich (Cambridge, University College of London) a także na Uniwersytecie w Dublinie, Uniwersytecie Masaryka w Brnie, Uniwersytecie Tokijskim, Uniwersytecie Warszawskim, w Collegium Civitas oraz na uczelniach kanadyjskich (University of Toronto, Simon Fraser University, McGill University, Uniwersytet Alberty).

Zajmuje się głównie historią polityczną i myślą polityczną Europy Wschodniej XIX-XX wieku. Jest znawcą historii stosunków polsko-rosyjskich. Był opiekunem pracy magisterskiej Pawła Zyzaka „Lech Wałęsa. Idea i historia” obronionej w czerwcu 2008.

Jest członkiem Rady Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, a także Polsko-Rosyjskiej Komisji Historycznej PAN-RAN; Komisji Środkowoeuropejskiej oraz Wschodnioeuropejskiej PAU; kolegium redakcyjnego „Kwartalnika Historycznego” i „Dziejów Najnowszych”. W latach 2006-2010 był członkiem Rady Archiwalnej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych; członkiem Rady Muzeum Historii Polski, a także wiceprezesem Rady Historyków Narodowego Banku Polskiego (2007-2010).

W 2015 był członkiem jury Konkursu „Książka Historyczna Roku”[4]. Postanowieniem prezydenta Andrzeja Dudy z 27 czerwca 2016 został powołany w skład Kolegium Instytutu Pamięci NarodowejKomisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu[5].

Od 7 lutego 2018 członek Rady przy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku[6].

Działalność medialna i publiczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1980 roku zaangażowany w działalność publicystyczną. Najpierw, w latach 1980. w ramach tzw. drugiego obiegu, poświęconą głównie stosunkom Polski z jej wschodnimi sąsiadami (współpracował m.in. z „Arka”, „Miesięcznikiem Małopolskim”, „Alternatywami”, „Tumultem”). Od 1988 do 1991 sekretarz redakcji, a w latach 1991-1994 redaktor naczelny wywodzącego się z „podziemia” dwumiesięcznika „Arka”; od 1994 do 2012 roku redaktor naczelny dwumiesięcznika kulturalno-politycznego „Arcana” (do końca 2012 roku – 108 numerów)[7]. W latach 1989-1991 dziennikarz w dziale międzynarodowym dziennika „Czas Krakowski”; ukończył kurs dziennikarstwa międzynarodowego w agencji Reutera w Londynie w 1990 r. Od 1989 roku publikuje artykuły, wywiady i komentarze na łamach m.in. „Rzeczpospolitej”, „Dziennika” i jego dodatku „Europa”, „Naszego Dziennika”, „Gazety Polskiej”, „Gościa Niedzielnego”, „Tygodnika Solidarność”, „Wprost”, „Niedzieli”, „Znaku”, „Życia”. Prezes Rady Nadzorczej Spółki Polskie Radio Kraków S.A (1993-1995); członek Rady Programowej Polskiego Radia S.A. w Warszawie od 1997 do 2001 r. Jako ekspert do spraw polityki wschodniej zapraszany często do programów telewizyjnych.

W grudniu 2012 został publicystą tygodnika "W Sieci". Publikuje także w miesięczniku "Wpis - Wiara, Patriotyzm i Sztuka"[8]. Zasiadł w Radzie Fundacji Reduta Dobrego Imienia – Polska Liga przeciw Zniesławieniom[9]. Wszedł w skład Komitetu Obrony Dobrego Imienia Polski i Polaków[10].

W październiku 2015 został członkiem Narodowej Rady Rozwoju powołanej przez prezydenta Andrzeja Dudę[11].

Od lutego 2016 współprowadzi cotygodniowy program "Historia żywa" na antenie Pierwszego Programu Polskiego Radia[12].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

W latach 1980–1981 członek NZS i delegat do Konwentu NZS UJ; od końca 1981 do 1987 współorganizator podziemnego „Wolnego Uniwersytetu Jagiellońskiego” (wykłady dla grup robotniczych) i współpracownik Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego (zorganizowanego przez ks. Kazimierza Jancarza w Mistrzejowicach); w latach 1988-1991 działacz NSZZ „Solidarność” na UJ (w 1990-91 członek Komisji Zakładowej UJ); uczestnik I i II Międzynarodowej Konferencji Praw Człowieka w Mistrzejowicach (1989) i w Leningradzie (1990). Członek Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich 2005 roku. Był wielokrotnym uczestnikiem organizowanych przez prezydenta Kaczyńskiego seminariów w Lucieniu. W wyborach 2010 roku był członkiem Honorowego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego. Ma poglądy konserwatywne.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jest synem nauczycielki – Jadwigi, oraz inżyniera metalurga – Antoniego. Ma żonę i dwójkę dzieci.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

W dorobku publikacyjnym A. Nowaka znajdują się m.in.[13]:

  • Między carem a rewolucją. Studium politycznej wyobraźni i postaw Wielkiej Emigracji wobec Rosji 1831-1849, Wydawnictwo Instytut Historii PAN i Warszawska Oficyna Wydawnictwo Gryf, Warszawa 1994.
  • Jak rozbić rosyjskie imperium? Idee polskiej polityki wschodniej 1733-1921, Warszawska Oficyna Wydawnictwo Gryf, Warszawa 1995.
  • Polska i „trzy” Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego (do kwietnia 1920 roku), Wydawnictwo Arcana, Kraków 2001.
  • Kronika Polski, pod red. A. Nowaka, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 1997. (wyd. 2 w 2001 r. i wyd. 3 w 2005 r.)
  • Polacy, Rosjanie i biesy. Studia i szkice historyczne z XIX i XX wieku, Wydawnictwo Arcana, Kraków 1999.
  • Od imperium do imperium. Spojrzenia na historię Europy Wschodniej, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2004.
  • Powrót do Polski, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2005.
  • Poland. Landscape, Art, History, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2005.
  • Jan Paweł II – biografia ilustrowana, Wydawnictwo R. Kluszczyński, Kraków 2001.
  • Ab Imperio. Nowe spojrzenia na historię Europy Wschodniej, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2004.
  • Powrót do Polski. Szkice o patriotyzmie po “końcu historii”, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2005.
  • Karol Wojtyła – Jan Paweł II. Kronika życia i pontyfikatu, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2005. (wyd. również w jęz. ang. pt.: John Paul II 1920-2005 Illustrated Biography)
  • Historie politycznych tradycji, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2007.
  • Historie politycznych tradycji. Piłsudski, Putin i inni, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2007.
  • History and Geopolitics. A Contest for Eastern Europe, Wydawnictwo Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2008.
  • Polska i trzy Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2008.
  • Ofiary, imperia i historycy (od XVIII do XXI wieku), Wydawnictwo Arcana, Kraków 2009.
  • Jan Paweł II 1920-2005. Ilustrowana biografia, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2010.
  • Ojczyzna Ocalona. Wojna sowiecko-polska 1919-1920, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2010.
  • Imperium a ti druzi. Rusko, Polsko a moderni dĕjiny východni Evropy, wydawnictwo CDK, Brno 2010.
  • Od Polski do post-polityki. Intelektualna historia zapaści RP, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2010.
  • Hołd Katyński (esej: Pamięć Katynia: łańcuch niewidzialny), Wydawn. Biały Kruk, Kraków 2010.
  • Hołd Katyński II (esej: Sens polskiej pamięci), Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2011.
  • Czas walki z Bogiem. Kościół na straży wolności Polaków, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2011.
  • Krzyż polski. Patriotyzm i męczeństwo (esej: Wolność krzyżami się mierzy), Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2011.
  • Imperiological Studies. A Polish Perspective, Wydawnictwo Societas Vistulana, Kraków 2011.
  • Strachy i Lachy. Przemiany polskiej pamięci, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2012.
  • Dzieje Polski. Skąd nasz ród, t.1, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2014.
  • Uległość czy niepodległość, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2014.
  • Wygaszanie Polski 1989-2015, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2015.
  • Pierwsza zdrada Zachodu. 1920 - zapomniany appeasement, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015.
  • Dzieje Polski. Od rozbicia do nowej Polski, t.2, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2015.
  • Historia i Polityka, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2016.
  • Polskość jest przywilejem, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2016, ​ISBN 978-83-7553-219-7​.
  • Niepodległa! 1864-1924. Jak Polacy odzyskali Ojczyznę, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2018, ​ISBN 978-83-7553-242-5​.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2016)[14].
  • Nagroda Fundacji Polcul – za działalność publicystyczną w II obiegu: 1989.
  • Nagrody Klio – za najlepszą książkę historyczną: za rok 1995 (za Jak rozbić rosyjskie imperium) oraz za rok 2001 (za Polska i trzy Rosje…)
  • Nagroda „Przeglądu Wschodniego”: za najlepszą książkę z dziejów Europy Wschodniej: 1995
  • Nagroda im. Jerzego Łojka, za prace poświęcone tradycjom walki niepodległościowej: 1999[15]
  • Nagrody Rektora UJ za wybitne osiągnięcia naukowe: 2009, 2010, 2011
  • Nagroda (naukowa) im. Włodzimierza Pietrzaka – za badania nad dziejami Europy Wschodniej: 2011
  • Wacław Jędrzejewicz History Medal – przyznana przez Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku: 2011
  • Nagroda programu Mistrz Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w roku 2011[16]
  • Nagroda im. Jerzego Giedroycia - przyznawana od 2001 roku za działalność w imię polskiej racji stanu: 2012, objęta patronatem prezydenta Bronisława Komorowskiego[17]
  • Laureat nagrody „Strażnik pamięci” tygodnika „Do Rzeczy” w kategorii „Twórca” za rok 2014.
  • Nagroda "Książka Roku 2014" przyznawana przez Magazyn Literacki "Książki" za "Dzieje Polski. Skąd nasz ród. Tom 1".[18]
  • Społeczna Nagroda im. Piotra Skórzyńskiego – medal Opoka Ducha, przyznany w roku 2015.
  • Nagroda literacka im. Józefa Mackiewicza przyznana w roku 2015 za książkę „Dzieje Polski”, t. 1: Skąd nasz ród.
  • Nagroda Historyczna im. Kazimierza Moczarskiego w roku 2016 za książkę Pierwsza zdrada Zachodu. 1920 - zapomniany appeasement, Wydawnictwo Literackie, Kraków[19].
  • Feniks – doroczna nagroda Stowarzyszenia Wydawców Katolickich w roku 2018[20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. CV Andrzeja Nowaka.
  2. Nowak: Bez polskiego, romantycznego ducha, Polska umiera cz. I. portal.arcana.pl, 213 grudnia 2010.
  3. Prezydent wręczył nominacje profesorskie prezydent.pl, 24 lutego 2011 [dostęp 2015-01-23]
  4. Książka historyczna roku po raz ósmy!. ksiazkahistorycznaroku.pl. [dostęp 15 listopada 2015].
  5. M.P. z 2016 r. poz. 679.
  6. Minister Kultury powołał członków Rady Muzeum. muzeum1939.pl. [dostęp 2018-02-09].
  7. Adam Zechenter i Jakub Maciejewski: Rozmowa z prof. Andrzejem Nowakiem, ustępującym redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Arcana”. arcana.pl, 5 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-15].
  8. Miesięcznik WPIS - Prof. Andrzej Nowak: Świat dzielono bardzo niesprawiedliwie..
  9. Rada Fundacji. reduta-dobrego-imienia.pl. [dostęp 2015-10-27].
  10. Lista członków Komitetu Obrony Dobrego Imienia Polski i Polaków. bibula.com. [dostęp 25 grudnia 2017].
  11. Prezydent powołał Narodową Radę Rozwoju. www.prezydent.pl. [dostęp 16-10-2015].
  12. "Historia żywa" w Radiowej Jedynce
  13. Nowak, Andrzej (1960- ). Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2016-07-07].
  14. Odznaczenia państwowe dla zasłużonych pracownikom i twórców związanych z krakowskim wydawnictwem „Arcana”. prezydent.pl, 2016-06-08. [dostęp 2016-07-28].
  15. Nagroda im. Jerzego Łojka (1999). pbl.ibl.poznan.pl. [dostęp 2017-07-04].
  16. 12 października 2012: 9 mistrzów nagrodzonych przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. naukawpolsce.pap.pl. [dostęp 2016-07-07].
  17. Bronisław Komorowski: List z okazji wręczenia Nagrody im. Jerzego Giedroycia. prezydent.pl, 12 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-15].
  18. Dzieje Polski prof. Andrzeja Nowaka książką roku 2014! [dostęp 2016-01-16].
  19. Nagroda Historyczna im. Kazimierza Moczarskiego za najlepszą książkę historyczną roku. wyborcza.pl, 10 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-10].
  20. Wyróżnienie dla wybitnego historyka! Prof. Andrzej Nowak został laureatem Nagrody Głównej FENIKS 2018. wpolityce.pl, 2018-04-12. [dostęp 2018-04-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jolanta Workowska, Strażnicy kamienia, „Forum Akademickie”, nr 37 (1/2006);
  • Ewa Łosińska, Zwyczajny konserwatysta, „Dziennik Polski”, 8 V 2009;
  • Bartłomiej Kuraś, Małgorzata Skowrońska, Historia jednej magisterki, „Gazeta Wyborcza”, 8 V 2009;
  • Nie należę do „salonu”. Z prof. Andrzejem Nowakiem rozmawia Mariusz Bober, „Nasz Dziennik”, 12-13 IX 2009;
  • Elżbieta Morawiec, Kim pan jest, profesorze, „Gazeta Polska”, 20 I 2010;
  • Ewa Łosińska, Krakowska przystań konserwatyzmu, „Rzeczpospolita”, 27-28 II 2010;
  • Mateusz Wyrwich, Próbuję coś mówić od siebie. Sylwetka: prof. Andrzej Nowak, „Niedziela”, 3 X 2010

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]