Zagórzanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strój górali zagórzańskich

Zagórzanie (górale zagórzańscy) – góralska grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca część Beskidu Wyspowego i północną stronę Gorców. Stolicą regionu zagórzańskiego jest miasto Mszana Dolna. Zagórzanie posiadają własny folklor, bogatą tradycję, strój oraz gwarę.

Mapa terenów zamieszkałych przez Zagórzan

Zasięg terytorialny[edytuj | edytuj kod]

Zagórzanie zamieszkują północną stronę Gorców i w część sąsiadującego z nimi Beskidu Wyspowego. Od południa graniczą z Podhalanami, od północnego wschodu z Lachami Limanowskimi, od południowego wschodu z Góralami Białymi, natomiast na północnym zachodzie z Kliszczakami.

Ważniejsze miejscowości zagórzańskie[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze góry na terenie zagórzan[edytuj | edytuj kod]

Strój ludowy[edytuj | edytuj kod]

Strój męski składał się z tzw. hazuki, uszytej z sukna samodziałowego czarnego lub brązowego, sukiennych białych spodni oraz krótkiego białego serdaka ze skór owczych bez rękawów, wkładanego na koszulę i pod hazukę. Spodnie miały dwa przypory, zdobione parzenicą w kolorze czerwonym i niebieskim. Na nogi wkładano kierpce przytrzymywane skórzanymi rzemieniami. Gdy wychodzili na zewnątrz ubierali na siebie kożuchy z owczej skóry (kubraki) aby ochronić się przed zimnem. Głowę okrywał filcowy kłobuk[1].

Kobiety nosiły białe spódnice zdobione wzorami. Plecy okrywała tzw. łoktuszka, a głowę mężatek czepiec. Zamożne gospodynie miały spódnice i zapaski z wełny i jedwabiu. Na nogi wkładały kierpce, zaś od święta buty z miękkimi cholewami[1].

Folklor[edytuj | edytuj kod]

Folklor zagórzański zachował się stosunkowo słabo do dzisiejszych czasów, ulegając wpływom z sąsiedniego Podhala czy też Lachów.

Tradycyjna muzyka zagórzańska ma wiele wspólnego z muzyką wszystkich górali karpackich ( min. obecność tzw. skali góralskiej ). Od zawsze wykonywana była w składzie: skrzypce-prym, skrzypce-sekund oraz basy .W nielicznych już tradycyjnych melodiach zagórzańskich dominują molowe, wysokie brzmienia. Zachowały się jeszcze żywiołowe melodie pasterskie. Tradycyjna muzyka tego regionu, najbardziej autentyczna i prawdziwa, po dzień dzisiejszy grywana jest przez starszych mieszkańców regionu.

W zapomnienie odeszły tradycyjne instrumenty pasterskie, takie jak: fujarki, piszczałki i dudy. Podobnie w szczątkowym stanie zachowały się tańce pasterskie i solowe. Lepiej zachowały się tańce „od Lachów” takie jak np. polki. Na terenie zagórzan czasami tańczone były tańce zapożyczone z Podhala (cyfrowany, zbójnicki).

Zagórzańskie zespoły folklorystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Regionalny „Kasinianie – Zagórzanie”[2]
  • Zagórzański Zespół Folklorystyczny „Dolina Mszanki”[3]
  • Zespół Folklorystyczny „Porębiański Ród”[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Marian Długosz, Zagórzanie, wrotamalopolski.pl, 3 września 2004 [dostęp 2013-11-10] [zarchiwizowane z adresu 2013-11-10].
  2. Elżbieta Ciężadlik, Zespół Regionalny „Kasinianie – Zagórzanie” z Kasiny Wielkiej, mszana.pl [dostęp 2018-10-12].
  3. Zagórzański Zespół Folklorystyczny „Dolina Mszanki”, dolinamszanki.pl [dostęp 2018-10-12].
  4. Zespół Folklorystyczny „Porębiański Ród”, porebianskirod.cba.pl [dostęp 2018-10-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]