Gorzów Śląski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Gorzów Śląski
Fragment wschodniej pierzei rynku
Fragment wschodniej pierzei rynku
Herb Flaga
Herb Gorzowa Śląskiego Flaga Gorzowa Śląskiego
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat oleski
Gmina Gorzów Śląski
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1294
Burmistrz Artur Joachim Tomala
Powierzchnia 18,68 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

ok. 2300
139,5 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 34
Kod pocztowy 46-310
Tablice rejestracyjne OOL
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Gorzów Śląski
Gorzów Śląski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gorzów Śląski
Gorzów Śląski
Ziemia 51°01′42″N 18°25′28″E/51,028333 18,424444
TERC
(TERYT)
5162308024
Urząd miejski
ul. Wojska Polskiego 15
46-310 Gorzów Śląski
Strona internetowa

Gorzów Śląski (pol. hist. Gorzowo, niem. Landsberg[1]) – miasto w województwie opolskim, w powiecie oleskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gorzów Śląski, nad Prosną. Historycznie leży na Górnym Śląsku[2].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego.

Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 2571 mieszkańców[3]. Miasto zamieszkuje mniejszość niemiecka.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w północno-wschodniej części województwa opolskiego, w powiecie oleskim, na pograniczu z województwem łódzkim. Od północy graniczy z gminami łódzkimi Łubnice i Skomlin, od południa z gminą Olesno, od wschodu z gminami: Praszka, Rudniki, Radłów, a od strony zachodniej z gminami: Kluczbork i Byczyna[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Niemiecka nazwa Landsberg oraz polska Gorzowo wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[5].

W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295-1305 miejscowość zanotowana jest jako Landisberg. Kronika wymienia również jako osobne miejscowości obecne części lub dzielnice, które zostały w procesach urbanizacyjnych wchłonięte przez miasto: Lesznicz obecnie Leśnik, Gorczow obecne Szczotki, Zarziche, oraz Wenczkowicze obecne Więckowice[6][7].

Pierwsze wzmianki pochodzą z 1241; 1294 jako „Landesberch stat unde hus”. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 roku miasto wymienione jest pod nazwą Gorzowa[8]. W 1750 roku polska nazwa „Gorzowo” oraz niemiecka Landsberg wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[9].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod nazwą niemiecką Landsberg oraz polską Gorzow[10]. Statystyczny opis Prus z roku 1837 notuje "Landsberg (poln. Gorzow)"[11]. Polską nazwę Gorzów oraz niemiecką Landsberg w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[12].

Topograficzny podręcznik Górnego Śląska z 1865 roku notuje miejscowość pod trzema nazwami polską Gorzów, niemiecką Landsberg oraz łacińską Landsbergia[13]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX wymienia dwie nazwy miejscowości – Landsberg oraz Gorzów[14].

Zlatynizowana polska nazwa miejscowości umieszczona była kiedyś w herbie miejskim: "Auf alten Stadtwappen findet man die Inschrift: civitatis gorzoviensis"[15].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Topograficzny podręcznik Górnego Śląska z 1865 roku notuje, że w mieście używanymi przez mieszkańców językami jest polski oraz niemiecki - "Es wird polnisch und deutsch gesprochen"[16]. W plebiscycie górnośląskim, 20 marca 1921, 90,5% głosujących opowiedziało się za pozostaniem miasta w granicach Niemiec, zaś 9,5% za przyłączeniem do Polski. 20 stycznia 1945 miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie, a wcielone do Polski.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Gorzowa Śląskiego w 2014 roku [17].


Piramida wieku Gorzow Slaski.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Budynek poczty

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[18]:

  • dwór, ul. Złota 1, z poł. XVIII w.
  • nadleśnictwo, ul. Byczyńska 9, d. Zawadzkiego
  • zajazd, ul. Byczyńska 12, d. Zawadzkiego 10
  • domy, Rynek 1, 2, 9, 10, 11, 18,19, nie istnieją

inne zabytki:

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przebieg projektowanej obwodnicy
Wspólny odcinek dróg krajowych 42 i 45

Przez Gorzów Śląski przebiega wspólny odcinek dwóch dróg krajowych oraz jedna droga wojewódzka:

Na lata 2013-14 planowano budowę obwodnicy Gorzowa Śl. w ciągu drogi krajowej 45/42, jednak prace przerwano na etapie studium techniczno- ekonomiczno- środowiskowego, przekładając realizację na okres późniejszy.

Przez Gorzów Śląski prowadziła linia kolejowa Praszka – Olesno.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje drobny przemysł, największe[potrzebne źródło] zakłady to: ARMAGOR, ASTAL Spółka z o.o., MetalTech Sp. z o.o. Działa tu młodzieżowy zespół taneczny „Szafir”, a także rośnie jeden z największych polskich okazów (4 m wysokości) kłokoczki południowej.

Przypisy

  1. http://www.verwaltungsgeschichte.de/rosenberg.html
  2. http://region-dolny-slask.blogspot.com/2013/02/historyczne-granice-dolnego-slaska.html
  3. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118.
  4. Miasto i Gmina Gorzów Śląski. 2012-06-12. [dostęp 2012-06-15].
  5. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  6. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  7. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  8. Matthäusa Meriana,”Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae”, Frankfurt am Main 1650.
  9. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  10. Johann Knie 1830 ↓, s. 955.
  11. L. Freiherrn 1837 ↓, s. 138.
  12. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.29.
  13. Felix Triest 1830 ↓, s. 229.
  14. Parchwice w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego” Tom VII, s. 862.
  15. Felix Triest 1865 ↓, s. 229.
  16. Felix Triest 1830 ↓, s. 230.
  17. http://www.polskawliczbach.pl/Gorzow_Slaski, w oparciu o dane GUS.
  18. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 30.12.2012]. s. 81.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.
  3. L. Freiherrn: Der Preußische Staat in allen seinen Beziehungen (...) Dritter Band. Berlin: Verlag von'August Hirschwald, 1837.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]