Macierz ortogonalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Macierz ortogonalnamacierz kwadratowa o elementach będących liczbami rzeczywistymi spełniająca równość:

gdzie oznacza macierz jednostkową wymiaru oznacza macierz transponowaną względem

Uogólnieniem pojęcia na macierze zespolonemacierze unitarne, tzn. macierz ortogonalna jest macierzą unitarną o wyrazach rzeczywistych[1].

Macierze ortogonalne wymiaru n × n reprezentują np. przekształcenia ortogonalne (np. obroty, odbicia) n-wymiarowej przestrzeni euklidesowej[2].

Warunki równoważne ortogonalności macierzy[edytuj | edytuj kod]

Niech Następujące warunki są równoważne:

  1. jest macierzą ortogonalną[3]
  2. kolumny macierzy traktowane jako wektory przestrzeni tworzą bazę ortonormalną[4]
  3. wiersze macierzy traktowane jako wektory przestrzeni tworzą bazę ortonormalną[4]
  4. kolumny macierzy traktowane jako wektory przestrzeni tworzą układ ortonormalny[5]
  5. wiersze macierzy traktowane jako wektory przestrzeni tworzą układ ortonormalny[6]
  6. gdzie oznacza macierz jednostkową wymiaru a oznacza macierz transponowaną względem [7][8]
  7. gdzie oznacza macierz jednostkową wymiaru a oznacza macierz transponowaną względem [9]
  8. dla każdej bazy ortonormalnej przestrzeni układ jest bazą ortonormalną przestrzeni [10]
  9. macierz A jest odwracalna i gdzie oznacza macierz odwrotną do macierzy a oznacza macierz transponowaną względem [11][12]
  10. gdzie jest deltą Kroneckera[13]
  11. gdzie jest deltą Kroneckera[14]
  12. [15]
  13. [16]

Własności macierzy ortogonalnych[edytuj | edytuj kod]

  • Wyznacznik macierzy ortogonalnej jest równy 1 lub –1[17].
  • Jeśli są macierzami ortogonalnymi tego samego rzędu, to ich iloczyn też jest macierzą ortogonalną[18].
  • Macierz odwrotna do macierzy jest jej macierzą transponowaną, tj. Macierz ta też jest ortogonalna.
  • Macierz jednostkowa jest ortogonalna.

Grupy O(n) oraz SO(n)[edytuj | edytuj kod]

Grupa ortogonalna stopnia n[edytuj | edytuj kod]

Z własności zbioru macierzy ortogonalnych stopnia n wynika, że zbiór ten tworzy grupę z mnożeniem macierzy jako działaniem grupowym[19][20], grupę tę nazywa się grupą ortogonalną stopnia n i oznacza się symbolem lub [21]. Grupa ta jest podgrupą ogólnej grupy liniowej [21][22].

Specjalna grupa ortogonalna[edytuj | edytuj kod]

Specjalna grupa ortogonalna (lub grupa unimodularna ) – to grupa macierzy ortogonalnych stopnia n, których wyznacznik jest równy jeden[21][23]. Grupa ta jest podgrupą grupy ortogonalnej [21][23].

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Poniżej podano przykłady macierzy ortogonalnych. Łatwo można to sprawdzić, wykonując obliczenia iloczynów skalarnych kolumn (traktowanych jako wektory), że są one wzajemnie ortogonalne; to samo dotyczy wierszy.

  • Macierz jednostkowa dowolnego rzędu jest macierzą ortogonalną[24], np.
  • [25][26]
  • [25][27]
  • [28][29][30][31][32]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. QR Algorithm for the Computation of the Eigenvalues, Maciej Kluczny, Mateusz Kramarczyk, AGH University of Science and Technology, 2006; Macierz unitarna.
  2. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Definicja 10.9.
  3. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Twierdzenie 10.14 (a).
  4. a b Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Wniosek 9.
  5. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Twierdzenie 10.14 (b).
  6. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Twierdzenie 10.14 (f).
  7. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Twierdzenie 10.14 (c).
  8. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Definicja 7.1.
  9. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Twierdzenie 10.14 (e).
  10. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 16 d).
  11. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 198, Twierdzenie 10.14 (d).
  12. macierz ortogonalna, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-03-12].
  13. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s. 216, Definicja 11.14, wzór (11.15).
  14. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s. 216, Definicja 11.14, wzór (11.16).
  15. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 16 b).
  16. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 16 c).
  17. Włodzimierz Waliszewski i in., Encyklopedia szkolna. Matematyka, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1988, ISBN 83-02-02551-8, s. 136.
  18. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 13 b).
  19. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 199, Wniosek 10.15.
  20. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s. 220, Twierdzenie 11.26.
  21. a b c d Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s. 220.
  22. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 199, Wniosek 10.15 – dowód.
  23. a b Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 199–200, Definicja 10.10.
  24. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 13 c).
  25. a b Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 200.
  26. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 14 (7.12).
  27. Bazy ortonormalne i macierze ortogonalne Stwierdzenie 14 (7.13).
  28. Andrzej Sołtysiak, Algebra liniowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1999, ISBN 83-232-1018-7; s. 201, Twierdzenie 10.16.
  29. N.W. Jefimow, E.R. Rozendorn, Algebra liniowa wraz z geometrią wielowymiarową, PWN, Warszawa 1976.
  30. Jacek Komorowski, Od liczb zespolonych, do tensorów, spinorów, algebr Liego i kwadryk, PWN, Warszawa 1978, s. 145, Twierdzenie VIII.2.12.
  31. A.I. Kostrykin, J.I. Manin, Algebra liniowa i geometria, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993.
  32. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s. 221.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]