Trąby powietrzne w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tornado superkomórkowe z widoczną chmurą stropową
Skutki przejścia tornada nad Rusinowicami w sierpniu 2008

Wiatry o dużej prędkości wiążą się z kilkoma sytuacjami meteorologicznymi:

  • działalnością cykloniczną wynikającą z przechodzeniem głębokich niżów wtórnych przez południowy Bałtyk, powstałych z zafalowań na froncie, zazwyczaj polarnym, w rejonie Wysp Brytyjskich,
  • utworzeniem się w rejonach górskich zaburzeń w ogólnej cyrkulacji atmosfery spowodowanych barierą orograficzną gór i stworzenie dogodnej sytuacji dynamicznej do powstania ciepłego, suchego, silnego i porywistego wiatru spadającego z gór – wiatru halnego,
  • silnych zjawisk atmosferycznych w rejonie silnej konwekcji (burz) wraz ze znaczącymi uskokami wiatru[1][2].

Charakterystycznym dla trąb powietrznych w Polsce jest wąski pas zniszczeń, odpowiadający w przybliżeniu rozmiarom poprzecznym wiru, zazwyczaj około 200–250 m, częstość występowania trąb powietrznych w ciągu roku w Polsce waha się od 8 do 14. Najczęściej występują w okresie od maja do sierpnia w godzinach 17:00–20:00 czasu lokalnego[3].

Kalendarium[edytuj]

Wybrane przykłady trąb powietrznych w Polsce[1]:

Do 1999[edytuj]

  • 10 sierpnia 1819 roku trąba powietrzna pojawiła się w okolicach Mazewa, gdzie uszkodziła kilka budynków, wyrwała z korzeniami drzewa owocowe i uniosła wóz[4].
  • 20 lipca 1931 w okolicach Lublina trąba powietrzna zniszczyła budynki o kilkudziesięciocentymetrowych murach, a nawet wywracała załadowane wagony towarowe (wagony o mniejszej wadze niż dzisiejsze, ponieważ były drewniane). Ówcześni naukowcy oszacowali jej prędkość na 110–145 m/s czyli o o sile F5 w skali Fujity, jednak po analizie zdjęć z tamtego okresu widać wyraźnie, że siła wiatru była dużo mniejsza niż sądzono[5]. Trąba zabiła 6 osób i ponad sto raniła. Wyrządzone straty szacowano na 2 miliony ówczesnych złotych[6].
  • 20 sierpnia 1946 w okolicach Kłodzka miał miejsce kolejny atak trąby powietrznej, skutkiem czego zniszczone zostały budynki w kilku wsiach. Trąba spowodowała także poważne szkody w drzewostanie pobliskich lasów.
  • 25 sierpnia 1956 trąba powietrzna, która wystąpiła w okolicach Szczecina, zniszczyła żelbetowe latarnie oraz spowodowała wywrócenie się licznych pojazdów, w tym załadowanych cegłami ciężarówek.
  • W dniach 15–16 maja 1958 w okolicach Rawy Mazowieckiej i Nowego Miasta trąby powietrzne dokonały poważnych zniszczeń na obszarze kilkunastu kilometrów kwadratowych. Straty obejmowały m.in. zerwane dachy, uszkodzenia ścian domów oraz zniszczenia w drzewostanie.
  • Trąba powietrzna, która wystąpiła 20 maja 1960 w części województw rzeszowskiego i lubelskiego spowodowała bardzo poważne straty w zabudowaniach, komunikacji i leśnictwie. Zniszczeniu uległo wiele linii energetycznych, trakcyjnych i telefonicznych, wiatr spowodował także powalenie licznych drzew na drogi, co sparaliżowało transport. Straty w drzewostanie wystąpiły na obszarze setek hektarów.
  • 16 czerwca 1987 roku trąba powietrzna przeszła przez osiedle Dojlidy na przedmieściach Białegostoku, powodując uszkodzenia 106 budynków i raniąc kilkanaście osób[7].

2000–2007[edytuj]

  • 19 sierpnia 2000 roku silna trąba powietrzna przeszła przez miejscowości Rasztów i Stary Kraszew, zrywając dachy, przewracając ściany szczytowe i raniąc kilka osób[8]. Siłę trąby oceniono na F3[9].
  • Silna trąba powietrzna wystąpiła 20 sierpnia 2006 między godziną 15:00 a 16:00 w powiecie kraśnickim na Lubelszczyźnie. Uszkodzonych zostało około 150 budynków. Trąba rozpoczęła się w Kraśniku, przeszło potem nad Zakrzówek i inne miejscowości. W samym Kraśniku nawałnica powaliła kilkadziesiąt drzew i zerwała dachy domów. Kilka kilometrów na północny wschód od miasta poważnie ucierpiało kilka wiosek, w tym Majdan-Grabina, Sulów, Zakrzówek, Studzianki-Kolonia i Józefin. Silna trąba powietrzna przeszła również przez sąsiednie powiaty. Największe straty odnotowano w powiatach lubelskim oraz krasnostawskim.
  • Gwałtowna burza połączona z porywistym wiatrem przeszła w nocy z 23 na 24 sierpnia 2007 nad woj. małopolskim. Na północny wschód od Krakowa, w gminie Koniusza, trąba powietrzna zostawiła kilkukilometrowy pas zniszczeń. Najbardziej ucierpiała miejscowość Niegardów. Wiatr zrywał dachy, niszczył stodoły, łamał drzewa. Obok zniszczonych zabudowań znajdowały się budynki prawie nietknięte przez wiatr, co jest charakterystyczne dla trąby powietrznej.

2008–2009[edytuj]

  • Silna trąba powietrzna przeszła 16 kwietnia 2008 około godziny 16:20 nad miejscowościami Dolna Grupa i Ciemniki koło Grudziądza (woj. kujawsko-pomorskie). Żywioł poważnie uszkodził 6 domów w Ciemnikach, 1 dom w Dolnej Grupie, pozbawiając dachu nad głową 22 osoby. Trąba przemieszczała się nietypowo, ze wschodu na zachód, podczas gdy zdecydowana większość występujących w Europie trąb powietrznych przemieszcza się z południowego zachodu na północny wschód.
  • Silna trąba powietrzna przeszła 18 maja 2008 około godziny 17:00 nad wsią Bolęcin koło Trzebini (woj. małopolskie). Wichura powaliła ok. 70 drzew, zerwała lub uszkodziła 6 dachów w Bolęcinie (3 dachy ze zniszczeniami 50%, reszta drobne uszkodzenia) i 1 w Młoszowej (budynek gospodarczy) oraz przewody elektryczne. Trąba powietrzna osiągnęła pierwszą kategorię w skali siły tego typu zjawiska, co oznacza wiatr o prędkości od 115 do 180 km/h. Obserwacje radarowe ujawniają, że przemieszczała się na północny wschód.
  • Trąba powietrzna pojawiła się 23 maja 2008, 10 km na zachód od Nysy, około godziny 18:00 (+/− 15 min). Lej dotknął ziemi na kilkanaście sekund, ale nie wyrządził prawdopodobnie żadnych szkód. Świadkowie twierdzą, że po zaniknięciu tornada, pojawiło się drugie, nie udało się go jednak uwiecznić.
  • We wsi Tobołowo, położonej 20 km na południowy wschód od Suwałk, 21 czerwca 2008 około godziny 12:00 przeszła trąba powietrzna. Trąba powietrzna zerwała dach z dwóch budynków gospodarczych, zniszczyła dwa samochody i wyrwała kilka drzew. Naukowcy i łowcy burz stwierdzili, że to było tornado o sile F2 w skali Fujity.
  • Ten sam front burzowy, który dzień wcześniej, 16 sierpnia 2008 spustoszył województwa śląskie, opolskie i łódzkie, dał o sobie znać w postaci sinych burz z trąbami powietrznymi o sile F1 do F2 w miejscowościach Gołasze-Puszcza, Tybory-Wólka w powiecie wysokomazowieckim, w okolicach Węgrowa oraz w gminie Sterdyń we wschodniej części woj. mazowieckiego. Burzom prócz trąb powietrznych towarzyszyły opady gradu. W godzinach wieczornych w południowych częściach Warmii i Mazur przeszły ogromne burze, które kierowały się na północ powodując niewielkie szkody.
  • W Ustce 29 sierpnia 2008 ok. godziny 19:35 pojawiła się niewielka trąba powietrzna, a raczej trąba wodna o sile F0 w skali Fujity. Nie spowodowała strat, lecz parę minut po pojawieniu się spadła duża ilość deszczu i niewielkiego gradu[11].
  • 20 czerwca 2009 w Kuniowie (województwo opolskie), pojawił się charakterystyczny lej o skali F0, który nie dotknął ziemi, lecz był bardzo widoczny.
  • 30 czerwca 2009 między godz. 18:57 a 19:00 nad Poznaniem zarejestrowana została trąba powietrzna, która nie spowodowała zniszczeń[16].
  • 23 lipca 2009 ok. godz. 17:30 w powiecie jaworskim przeszła trąba. Uszkodziła kilka budynków w tym krytą pływalnię „Słowianka”. Zostało uszkodzonych kilka samochodów oraz kilkanaście powalonych drzew[17].
  • Trąba powietrzna przeszła 3 września 2009 nad miejscowością Malachin w powiecie chojnickim. Zerwała dachy z budynków, uszkodziła dachy dwóch stodół i trzech budynków gospodarczych. Na szczęście nikomu nic się nie stało[18].

2010–2011[edytuj]

  • Trąba powietrzna połączona z intensywnym deszczem przeszła 7 maja 2010 późnym popołudniem nad miastem Sępopol. Wichura powaliła setki drzew w mieście, uszkodziła dachy wielu budynków, a towarzyszące jej intensywne opady spowodowały zalania piwnic i garaży w większości budynków.
  • Trąba pojawiła się 25 maja 2010 nad Sochaczewem w okolicy Trojanowa. Uszkodziła kilka obiektów gospodarczych. Nie było więcej zniszczeń. Ta sama trąba przeszła także nad okolicami Kutna – w Bedlnie zerwało dach z remizy strażackiej[20].
  • Trąba powietrzna przeszła 10 czerwca 2010 w Gryfinie połamała drzewa i zniszczyła samochody najbardziej ucierpiała ul. Łużycka[21].
Zanikający lej koło Skaryszewa 12 czerwca 2010
  • Trąba pojawiła się 12 czerwca 2010 pod Skaryszewem koło Radomia. Nie zaobserwowano większych szkód. Głównie nawałnica łamała gałęzie, towarzyszyły jej opady gradu.
  • 27 sierpnia 2010 roku silne trąby powietrzne przeszły nad województwami łódzkim, mazowieckim i lubelskim.W Woli Rębkowskiej wiatr zerwał dachy i poważnie uszkodził 20 domów. Zerwane zostały linie energetyczne. Na Lubelszczyźnie największe szkody wiatr wyrządził na terenie miejscowości Swaty i Brzeziny pod Rykami. Powalone drzewa uszkodziły sieć trakcyjną linii kolejowej WarszawaDęblin. W województwie łódzkim trąba powietrzna zerwała i uszkodziła kilka dachów na budynkach w miejscowościach Regnów Nowy, Annosław i Podskarbice Królewskie. Około godziny 15 na terenie Wielkopolski, powiat słupecki, gmina Lądek, trąba zniszczyła kilka dachów na budynkach mieszkalnych. Dodatkowo trąba połamała drzewa i słupy energetyczne.
  • 30 czerwca 2011 roku w Bydgoszczy na osiedlu Szwederowo przeszła trąba powietrzna. Zniszczyła pobliskie garaże i przystanki autobusowe[23].

2012[edytuj]

  • 14 lipca 2012 nad północną częścią Polski pojawiły się trąby powietrzne. Według specjalistów mogły one osiągnąć siłę F2 (są szkody nawet po F3/T6) w skali Fujity. Straż pożarna odnotowała ponad 450 interwencji. Trąba pojawiła się najpierw w powiecie starogardzkim, gdzie całkowicie lub częściowo pozrywała dachy z przynajmniej kilku domów lub budynków gospodarczych. W miejscowości Wycinki zginął mężczyzna przygnieciony domkiem letniskowym, a cztery inne osoby zostały ranne. Znad powiatu starogardzkiego trąba przeniosła się na teren powiatów kwidzyńskiego i sztumskiego. Najmocniej trąba uderzyła w północno-zachodniej części gminy Osie w powiecie świeckim. Trąba uderzyła również w powiecie tucholskim, gdzie zniszczyła m.in. 520 ha lasu. W ocenie ratowników w województwie kujawsko-pomorskim trąba uderzyła na długości 7–8 kilometrów i szerokości ok. 300 metrów. Bilans strat to ponad 100 uszkodzonych budynków, zniszczone linie elektryczne i powalone drzewa w pasie przejścia trąby. 1 osoba zginęła, a 11 zostało rannych[25][26].

Przypisy

  1. a b „Trąby powietrzne w Polsce”.
  2. "Mateusz Taszarek i Leszek Kolendowicz, 2013: Sounding-derived parameters associated with tornado occurrence in Poland and Universal Tornadic Index. Atm. Res., 134, 186–197. doi: doi:10.1016/j.atmosres.2013.07.016"
  3. „Mateusz Taszarek i Harold E. Brooks, 2015: Tornado Climatology of Poland. Mon. Wea. Rev., 143, 702–717. doi: http://dx.doi.org/10.1175/MWR-D-14-00185.1”
  4. http://curioza.blogspot.com/2011/10/1819-traba-powietrzna-w-mazewie.html
  5. Tornado w lublinie.
  6. Trąba w Lublinie
  7. Biblia Curiosa: 1987 - Trąba powietrzna w Białymstoku
  8. Trąba powietrzna pod Warszawą – Polska Lokalna w Interia.pl
  9. Polscy Łowcy Burz
  10. Trąba powietrzna nad Mazurami
  11. Trąba powietrzna nad Ustką (filmy, zdjęcia internautów).
  12. Sprzątanie po wichurach Strach przed kolejnymi.
  13. Trąba powietrzna doszczętnie zniszczyła stodołę w Kalinowie Kolonia.
  14. Trąba powietrzna i powódź na Podkarpaciu.
  15. Trąba powietrzna nad Jabłonką.
  16. Trąba powietrzna przeszła nad Poznaniem
  17. Galeria - Huragan w Jaworze 23.07.2009 r.. jawor.pl.
  18. Anna Klaman: Przez Malachin i Stare Prusy przeszła trąba. Zniszczenia ogromne. Gazeta Pomorska, 2009-09-04. [dostęp 29 października 2009].
  19. Trwa zabezpieczanie mienia po trąbie powietrznej. 2010-05-01. [dostęp 2010-05-19].
  20. Lublin.com: Trąba powietrzna w okolicach Kutna. [dostęp 2010-06-10].
  21. Przez Gryfino przeszła trąba powietrzna. (pol.)
  22. Trąba nad Wielkopolską. kontakt24.tvn.pl, 2011-05-22. [dostęp 2011-05-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-09)].
  23. Trąba powietrzna nad Bydgoszczą. (pol.)
  24. Gazeta.pl: Trąby powietrzne w Łódzkiem i na Mazowszu. „Szkody są bardzo duże”. Na miejscu jest Donald Tusk. [dostęp 2011-07-14].
  25. TVN24: Trąby powietrzne przeszły nad Polską. [dostęp 2012-07-14].
  26. PAP: Niespotykana skala zniszczeń. Wstępny bilans strat. [dostęp 2012-07-15].

Bibliografia[edytuj]