Zespół jelita drażliwego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zespół drażliwego jelita
colon irritabile
ICD-10 K58
Zespół drażliwego jelita
K58.0 Zespół pobudliwego jelita z biegunką
K58.9 Zespół pobudliwego jelita bez biegunki
DiseasesDB 30638
MedlinePlus 000246
MeSH D043183

Zespół jelita drażliwego, zespół jelita nadwrażliwego (łac. colon irritabile; ang. Irritable Bowel Syndrome, w skrócie IBS) – przewlekła (trwająca przez co najmniej trzy miesiące) idiopatyczna choroba przewodu pokarmowego o charakterze czynnościowym charakteryzująca się bólami brzucha i zaburzeniami rytmu wypróżnień, nieuwarunkowana zmianami organicznymi lub biochemicznymi.

Zespół ten został dokładnie opisany przez Oslera w 1892 roku i był przez niego nazwany jako mucous colitis.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Gastroenterolodzy zgodnie stwierdzają, że zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego należą do najczęstszych schorzeń w ich specjalności (do 50% zgłaszających się na leczenie). IBS występuje u ok. 10–20% dorosłych ludzi, 2/3 z tej liczby to kobiety. Ocenia się, że w Polsce IBS dotyczy około 13% dorosłej populacji. Choroba zaczyna się przeważnie w wieku 30–40 lat.

Duża liczba pacjentów mimo dokuczliwości objawów wywołanych czynnościowymi zaburzeniami przewodu pokarmowego nie zgłasza się do lekarza (tylko 10-25% osób szuka pomocy u lekarza).[potrzebne źródło]

Patofizjologia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna przyczyna nie jest znana. Czynniki patofizjologiczne, które mogą mieć wpływ na wystąpienie choroby to:

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Sytuacje stresowe wyzwalają objawy, do których najczęściej należą:

  • ostre, skurczowe, nękające bóle brzucha (zazwyczaj podbrzusza i lewego dołu biodrowego). Prawie nigdy nie budzą w nocy. Nasilają się po posiłkach. Mogą towarzyszyć biegunkom. Ulgę przynosi wypróżnienie lub oddanie gazów.
  • biegunka – stolce mogą być wodniste lub półpłynne ale rzadko dochodzi do zwiększenia ich objętości. Zazwyczaj występuje po posiłkach, stresie psychicznym i w godzinach rannych.
  • zaparcie – u chorych bez biegunki. Częstotliwość wypróżnień jest zmniejszona, stolec oddawany jest z wysiłkiem. Po oddaniu stolca często występuje uczucie niepełnego wypróżnienia.
  • wzdęcie brzucha
  • domieszka śluzu w kale
  • odbijanie i gazy
  • nudności i wymioty
  • zgaga
  • bóle głowy
  • uczucie zmęczenia
  • zaburzenia miesiączkowania
  • częstomocz
  • "przelewania w brzuchu"

Badanie przedmiotowe nie wykazuje odchyleń od normy.

Postacie[edytuj | edytuj kod]

  • biegunkowa
  • zaparciowa
  • mieszana

Objawy niepokojące[edytuj | edytuj kod]

Każdy z poniższych objawów może wskazywać na przyczynę organiczną dolegliwości:

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Celem postępowania diagnostycznego jest wykluczenie organicznej przyczyny dolegliwości.

Zestaw zalecanych badań diagnostycznych:

Ponadto, w zależności od sytuacji:

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie obowiązującymi są tzw. Kryteria Rzymskie III z 2006 roku. Według nich zespół jelita drażliwego można rozpoznać, gdy występuje ból lub dyskomfort (czyli przewlekłe odczucie nie określane jako ból) w jamie brzusznej, trwający co najmniej trzy dni w miesiącu, przez ostatnie trzy miesiące, i towarzyszą mu co najmniej dwa z trzech poniższych objawów: 1) zmniejszenie/ ustąpienie dolegliwości po wypróżnieniu 2) początek objawów związany ze zmianą częstości wypróżnień 3) początek dolegliwości wiążący się ze zmianą wyglądu stolca

Różnicowanie między postacią biegunkową a zaparciową[edytuj | edytuj kod]

Biegunkowy typ choroby charakteryzują:

  • więcej niż 3 wypróżnienia w ciągu dnia
  • papkowaty lub wodnisty stolec
  • parcie na stolec

Zaparciowy typ choroby charakteryzują:

  • mniej niż 3 wypróżnienia w tygodniu
  • twardy lub "bobkowaty" stolec
  • duży wysiłek towarzyszący defekacji

Diagnostyka różnicowa[edytuj | edytuj kod]

IBS należy różnicować z:

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Nie ma sposobu trwałego wyleczenia z zaburzeń, postępowanie lecznicze ma tylko na celu złagodzenie objawów chorobowych.

  • Unikanie stresu.
  • Odpowiednia dieta (zależna od postaci choroby). W postaci zaparciowej zaleca się spożywanie pokarmów bogatych we włókna roślinne (albo suplementacja zawierającymi je preparatami) oraz przyjmowanie odpowiedniej ilości niegazowanych płynów (minimum 1,5 litra/doba). W postaci biegunkowej należy stosować dietę niskoresztkową oraz jedzenie produktów gotowanych, pieczonych lub duszonych. W postaci tej poprawę przynosi również wprowadzenie diety bezglutenowej, szczególnie u osób z antygenami HLA-DQ2 i HLA-DQ8.[1] W obu przypadkach zaleca się eliminację mocnej herbaty, kawy oraz alkoholi.
  • Środki farmakologiczne – pełnią funkcję wspomagającą. W postaci bólowo-zaparciowej można stosować: środki antycholinergiczne (bromek oksyfenonium), drotawerynę, mebewerynę lub trimebutynę. W postaci biegunkowej można stosować: rifaksyminę, difenoksylat, loperamid, cholestyraminę. Przy wzdęciach: rifaksyminę, symetykon, dimetykon. Przy ciężkiej depresji z chudnięciem i bezsennością – amitryptylina. Chorzy z niepokojem – anksjolityki, ale dłuższa kuracja jest niewskazana[2].
  • Do alternatywnych metod leczenia zalicza się jeszcze medytację i jogę[3][4].

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

U większości chorych objawy nawracają. Choroba ma jednak łagodny przebieg i nigdy nie prowadzi do wyniszczenia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jednostka chorobowa opisana została po raz pierwszy w 1892 roku. W XIX wieku znana była pod wieloma nazwami, m.in. jako: enteritis membranacea, myxoneurosis intestinalis, colitis mucosa, colitis neuromembranacea[5].

Przypisy

  1. Wpływ diety bezglutenowej na zespół jelita nadwrażliwego. „Medycyna po dyplomie”. 22, s. 9-12, lipiec-sierpień 2013. Medical Tribune Polska. ISSN 1231-1812. 
  2. a b Vijaya L. Rao, Adam S. Cifu, Leslie W. Yang. Pharmacologic Management of Irritable Bowel Syndrome. „JAMA Clinical Guidelines Synopsis”. 314 (24), s. 2684-2685, December 22/29, 2015. DOI: 10.1001/jama.2015.16943. [dostęp 2015-12-30]. 
  3. Leora Kuttner, Christine T Chambers, Janine Hardial, David M Israel i inni. A randomized trial of yoga for adolescents with irritable bowel syndrome. „Pain Research & Management : The Journal of the Canadian Pain Society”. 11 (4), s. 217-224, 2006-01-01. ISSN 1203-6765. PMID: 17149454. PMCID: PMC2673138. [dostęp 2015-09-21]. 
  4. Z. Hussain, E. M. M. Quigley. Systematic review: complementary and alternative medicine in the irritable bowel syndrome. „Alimentary Pharmacology & Therapeutics”. 23 (4), s. 465-471, 2006-02-01. DOI: 10.1111/j.1365-2036.2006.02776.x. ISSN 1365-2036 (ang.). [dostęp 2015-09-21]. 
  5. Ernst Stein: Anorectal and colon diseases. Berlin: Springer, 2003, s. 376. ISBN 3-540-43039-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Yang J., Lee HR., Low K., Chatterjee S., Pimentel M. Rifaximin versus other antibiotics in the primary treatment and retreatment of bacterial overgrowth in IBS.. „Digestive diseases and sciences”. 1 (53), s. 169–74, styczeń 2008. DOI: 10.1007/s10620-007-9839-8. PMID: 17520365. 
  • Lin HC. Small intestinal bacterial overgrowth: a framework for understanding irritable bowel syndrome.. „JAMA : the journal of the American Medical Association”. 7 (292), s. 852–8, sierpień 2004. DOI: 10.1001/jama.292.7.852. PMID: 15316000. 
  • "Interna" pod redakcją prof. dr hab. med. Włodzimierza Januszewicza i prof. dr hab. med. Franciszka Kokota ISBN 83-200-2871-X
  • "Choroby wewnętrzne" pod redakcją prof. dr hab. med. Andrzeja Szczeklika ISBN 83-7430-031-0
  • "Medycyna wewnętrzna" Gerd Herold i współautorzy ISBN 83-200-3322-5
  • Lu WZ., Gwee KA., Moochhalla S., Ho KY. Melatonin improves bowel symptoms in female patients with irritable bowel syndrome: a double-blind placebo-controlled study.. „Alimentary pharmacology & therapeutics”. 10 (22), s. 927–34, listopad 2005. DOI: 10.1111/j.1365-2036.2005.02673.x. PMID: 16268966. 
  • Bartłomiej Antoni Ziółkowski: Epidemiologia dolegliwości brzusznych w polskiej populacji. 2012. [dostęp 8.10.2012].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.