Żerca
Żerca, żyrzec, żyrzko – nazwa kapłana-ofiarnika u dawnych Słowian, pozostająca w bliskim związku ze słowem żertwa (ofiara)[1].
Najpełniejsze informacje o słowiańskich kapłanach zachowały się z obszaru Połabia. Żercy zajmowali się składaniem ofiar i wyznaczaniem terminów świąt, a także rzucaniem losów, wróżeniem i kojarzeniem małżeństw (Swaćba). Stanowili elitę we wczesnosłowiańskim społeczeństwie i odgrywali dużą rolę polityczną, niejednokrotnie współrządząc wraz z księciem. Zgodnie z przekazami kronikarskimi nosili długie szaty i nie obcinali włosów. W okresie chrystianizacji stanowili główne ognisko oporu przeciwko nowej religii[2].
Obok żerców u Słowian występowali także wołchwowie, pełniący funkcje szamańskie i nieodgrywający dużej roli w systemie władzy.
Wyraz żyrzec powiązany jest etymologicznie z litewskim girti tj. chwalić i wywodzi się z praindoeuropejskiego *glr- „śpiew pochwalny”[3].
Przypisy
- ↑ Aleksander Gieysztor: Mitologia Słowian. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2006, s. 210. ISBN 83-235-0234-X.
- ↑ Andrzej Szyjewski: Religia Słowian. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004, s. 153. ISBN 83-7318-205-5.
- ↑ Stanisław Urbańczyk: Szkice z dziejów języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968, s. 316.
Bibliografia [edytuj]
- Stanisław Urbańczyk, Przeżytek pogaństwa: stpol. żyrzec, [w:] "Język Polski" 1948, nr 3 (maj/czerwiec), s. 68 (XXVIII)
Zobacz też [edytuj]
|
|||||||||||||||||||||||||||
