Wołchw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiktor Wasniecow, Książę Oleg spotykający czarownika, 1899

Wołchw [1] – u dawnych Słowian wróżbita, częściowo też mag, swego rodzaju odpowiednik szamana znanego z innych kultur pierwotnych. Po chrystianizacji wołchwów zaczęto nazywać „guślarzami”. Sztuka wróżenia wołchwów była powiązana z kultem boga chtonicznego Welesa, można w niej dostrzec aspekty animizmu i szamanizmu. Wieszcza Bojana uznawano także za „wnuka Welesowego”, co mogło świadczyć o jego powiązaniu z Welesem tudzież wołchwami.

Rola w społeczeństwie i funkcje sakralne[edytuj | edytuj kod]

Wołchwowie pełnili także rolę ofiarników: Legenda o założeniu grodu Jarosławia podaje, że wołchwowie po złożeniu ofiary całopalnej wróżyli i śpiewali do akompaniamentu gęśli. Wołchwowie utrzymywali kontakty ze światem nadprzyrodzonym poprzez ekstazę wywołaną tańcem lub środkami odurzającymi. Zyskiwali wtedy zdolność wieszczenia oraz leczenia chorób. [styl do poprawy]

Wołchwowie cieszyli się wśród ludu wielkim poważaniem, chociaż nie mieli takiego wpływu na władzę jak żercy[2]. Jak podaje Powieść doroczna w początkach chrześcijaństwa na Rusi kierowali buntami przeciwko nowej religii i porządkowi społecznemu, na przykład w Suzdalu w 1024 roku czy w Nowogrodzie i ziemi rostowskiej w 1071 roku (również w Białooziersku, Połocku a nawet Kijowie). Podczas buntu w Nowogrodzie w 1071 roku po stronie chrześcijaństwa opowiedział się tylko książę Gleb z drużyną, podczas gdy mieszkańcy stanęli po stronie wołchwa. Brak natomiast danych o ich udziale w ofiarach z ludzi, jakie urządzać miał Włodzimierz w Kijowie w 980 i 983.[potrzebne źródło]

Władza państwowa i kościelna surowo tępiły wołchwów. W 1227 roku w Nowogrodzie czterech z nich spalono na stosie. Jeszcze w II połowie XIV wieku św. Stefan z Permu musiał walczyć z silnymi wpływami wołchwa Pama wśród Zyrian.

Wołchwowie byli także strażnikami tradycji ustnej – dzięki nim znamy [styl do poprawy] antropogeniczną opowieść o Bogu pocącym się w łaźni[2].

Przypisy

  1. Aleksander Gieysztor ogranicza ten wyraz do Rusi, gdyż nie ma innych odpowiedników indoeuropejskich; jest raczej pożyczką z fińskiego, która dotarła - wydaje się - także na Pomorze, skoro Słowińcy znali wyraz *vołchvjanie, wołchwianie, w znaczeniu „czarowanie”. (Mitologia Słowian Warszawa 2006 ISBN 978-83-235-0234-0 s.81)
  2. 2,0 2,1 Andrzej Szyjewski: Religia Słowian. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004, s. 153-154. ISBN 83-7318-205-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]