Bledzew

Bledzew
Herb Bledzewa Flaga Bledzewa
Rynek w Bledzewie
Państwo	Polska
Województwo	lubuskie
Powiat	międzyrzecki
Gmina	Bledzew
Liczba ludności (2007)	1246
Strefa numeracyjna	(+48) 95
Kod pocztowy	66-350
Tablice rejestracyjne	FMI
Położenie na mapie Polski Bledzew
52°31′N 15°24′E
Multimedia w Wikimedia Commons

Bledzew (niem. Blesen) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Bledzew.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Bledzew. W latach 1458-1945 Bledzew posiadał prawa miejskie.

Położenie

Bledzew jest położony na zachodnim brzegu Obry ok. 25 km na południe od Gorzowa Wielkopolskiego i 10 km na południowy zachód od Skwierzyny. Okolice Bledzewa są bogate w liczne jeziora i duże obszary leśne. Obrą i jej lewym dopływem Jeziorną prowadzą atrakcyjne szlaki kajakowe.

Historia

Klasztor i kościół w Bledzewie w 1843 r.

Już w VIII wieku obok współczesnego Bledzewa w zakolu Obry (Grądzkie) znajdował się gród warowny. Pierwsza wzmianka o Bledzewie pochodzi z 1235 r. i jest związana z fundacją kościoła. Odtąd charakter miejscowości przez wieki określać będzie jej graniczne położenie między Wielkopolską a Brandenburgią. W roku 1321 margrabia brandenburski Waldemar nadał cystersom z Zemska Bledzew i sąsiednie Popowo. W 1326 r. Bledzew wszedł w skład państwa polskiego, a w następnym roku Władysław Łokietek zwolnił wieś z obowiązku płacenia cła na rzecz brandenburskiego miasta Landsberg (obecnie Gorzów Wielkopolski). Prawdopodobnie była to główna przyczyna przeniesienia siedziby zakonu z Zemska do Bledzewa (ok. 1414 r.). Już wcześniej Cystersi wznieśli we wschodniej stronie wsi, nad Obrą, murowany klasztor. Obecność zakonników miała pozytywny wpływ na rozwój miejscowości i okolicznych wsi; w 1458 r. król Kazimierz IV Jagiellończyk na prośbę przeora nadał Bledzewowi status miasta na prawie magdeburskim. Tym samym Bledzew stał się najbardziej na zachód wysuniętym ośrodkiem miejskim Królestwa Polskiego, którym pozostał aż do 1793 r.

Po lokacji zaczęło w Bledzewie rozwijać się sukiennictwo, piwowarstwo i szewstwo. Sam klasztor cystersów, początkowo o charakterze niemieckim, uległ w XVI w. wskutek sukcesów reformacji w Niemczech zupełnemu spolszczeniu. W okresie reformacji klasztor stanowił ostoję katolicyzmu, co prowadziło do licznych konfliktów z masowo przechodzącymi na protestantyzm niemieckimi mieszczanami. Wśród opatów bledzewskich było wielu wybitnych Polaków m.in. dyplomata, poeta i dworzanin królów polskich – Sebastian Grabowiecki, fundator nowego klasztoru i klasztornego kościoła. Od 1740 r. do kasaty klasztoru w 1834 r. cystersi pełnili obowiązki proboszczów w miejscowej parafii.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r., miasto przeszło pod władanie Prus. Konsekwencją tego była ogłoszona w 1796 r. konfiskata dóbr kościelnych i klasztornych, w wyniku czego Bledzew stał się miastem wolnym. Krótką przerwą w panowaniu pruskim była przynależność miasta do Księstwa Warszawskiego w l. 1807-1815. Od 1818 Bledzew należał do powiatu międzychodzkiego, by ostatecznie znaleźć się od 1887 r. w powiecie skwierzyńskim. W 1842 rząd pruski wystawił na licytację kościół i klasztor, żądając jednocześnie by nabywca rozebrał do fundamentów wszystkie budynki klasztorne włącznie z kościołem, co z wielką szkodą dla spuścizny materialnej miasta nastąpiło w 1843 r. W XIX wieku rozwijało się tutaj gorzelnictwo, sadownictwo, powstała też fabryka krochmalu. Możliwości rozwoju miasteczka były jednak bardzo ograniczone ze względu na ustronne położenie i brak połączenia kolejowego. W 1857 miasto liczyło 1400 mieszkańców, w 1905 już 1.634. Istotną inwestycją w dziejach miasta było otwarcie w 1911 r. nowoczesnej elektrowni wodnej na Obrze, w wyniku czego utworzony został Zalew Bledzewski.

Traktat Wersalski wytyczył granicę polsko-niemiecką 30 km na wschód od Bledzewa. W 1939 r. miasto liczyło 1374 mieszkańców. Wiosną 1945 r. Bledzew został zajęty przez Armię Radziecką i przekazany Polsce. Ze względu na niewielkie rozmiary miejscowości, polska administracja nie zaliczyła jej do rzędu miast, przez co Bledzew po 487 latach miejskiej egzystencji zdegradowany został do rzędu wsi. Stanowiąca większość niemieckojęzyczna ludność Bledzewa została wysiedlona i zastąpiona polskimi przesiedleńcami.

Obiekty zabytkowe, nieruchome wpisane do rejestru zabytków

• Młyn wodny cysterski, szach., XVIII, nr rej.: 572 z 20.06.1963
• Kościół parafialny p.w. św. Katarzyny, z wyposażeniem wnętrza z XVII i XVIII w. pochodzącym częściowo z pocysterskiego opactwa (ołtarz, dzwon zegarowy, monstrancja, krzyż pasyjny, ołtarz boczny, stalle, kilka obrazów i rzeźb), murowany, z początku XV w., przebudowany w 1880 r., nr rej.: KOK-I-139 z 16.03.1961; 15 z 22.10.1976
• Dom, murowany, pl. Wiosny Ludów 4, nr rej.: 848 z 15.02.1964
• Dom, murowany, Rynek 1, nr rej.: 780 z 15.02.1964
• Dom, murowany, Rynek 2, nr rej.: KOK-I-844 z 15.02.1964; 135 z 19.11.1976
• Dom, murowany, Rynek 4, nr rej.: 845 z 15.02.1964
• Dom, murowany, Rynek 7, nr rej.: 846 z 15.02.1964
• Dom, murowany, Rynek 8, nr rej.: 847 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościelna 5, nr rej.: 849 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościelna 6, nr rej.: 850 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościuszki 10, nr rej.: 853 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościuszki 2, nr rej.: 851 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościuszki 25, nr rej.: 854 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościuszki 7, nr rej.: 852 z 15.02.1964
• Dom, murowany, ul. Kościuszki 7, nr rej.: 855 z 15.02.1964

Galerię zabytków można obejrzeć tutaj

Inne zabytki

• W rynku barokowa figura św. Jana Nepomucena z końca XVIII w.
• Miejscowość posiada czytelne cechy pierwotnego założenia miejskiego, ukształtowanego od połowie XV w. z prostokątnym rynkiem pośrodku, częściowo zabudowane domami z początku XIX w.
• Forteczny most zwodzony przechylno – przesuwny K804 [1936 – 1939] – fortyfikacja Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego.

Inne

• w XVI w. istniały w Bledzewie trzy młyny wodne: Borowy, Tumski i Miejski. W 1659 r. wzniesiono Młyn Słodowy, który został zburzony razem z zabudowaniami klasztornymi w 1843,
• w odległości 2 km na wschód od Bledzewa znajduje się niewielka elektrownia wodna na Obrze, wzniesiona w latach 1906 – 1911. Na jej potrzeby utworzono Zalew Bledzewski o powierzchni ok. 130 ha i długości ponad 7 km, ciągnący się w głębokiej i malowniczej dolinie rzeki,
• w Bledzewie urodził się najprawdopodobniej Jan Dekert, w latach 1789-1790 prezydent miasta Starej Warszawy, działacz mieszczański, kupiec,
• w okolicach Bledzewa rozgrywa się akcja powieści Znak żółwia autorstwa Eugeniusza Paukszty (1961).

Bibliografia

• J. Lewczuk, B. Skaziński (red.), Zabytki północnej części województwa lubuskiego, Zielona Góra – Gorzów Wielkopolski, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Zielonej Górze, 2004, ISBN 83-921289-0-7.
• B. Kucharski, Informator Turystyczno-Krajoznawczy Województwa Gorzowskiego, Gorzów Wielkopolski, Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim, 1998, ISBN 83-908511-1-3.
• R. Szczepaniak, Początki miast lubuskich, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań – Zielona Góra, 1958.
• Artur Kubasik, Bogusław Świtała, Igor Jakubowicz: Obiekty sakralne powiatu międzyrzeckiego = Sakralobjekte des Kreises Międzyrzecz. Bydgoszcz: Pomorska Oficyna Wydawniczo-Reklamowa, 2001, s. 34-35. ISBN 83-88091-32-8. 

Zobacz też

• Powiat skwierzyński
• Bledzewko
• Bledzewo
• Elektrownia w Bledzewie
• Cmentarz żydowski w Bledzewie

Linki zewnętrzne

• Historia Żydów w Bledzewie na portalu Wirtualny Sztetl
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi