Gabriel Podoski
| Gabriel Podoski | ||
| prymas Polski i Litwy | ||
 |
||
|
||
| Kraj działania |  Rzeczpospolita Obojga Narodów |
|
| Data i miejsce urodzenia | 17 marca 1719 Podosie |
|
| Data i miejsce śmierci | 3 kwietnia 1777 Marsylia |
|
| arcybiskup gnieźnieński | ||
| Okres sprawowania | 1767 - 1777 | |
| Wyznanie | katolickie | |
| Kościół | rzymskokatolicki | |
| Prezbiterat | 28 lipca 1743 | |
| Sakra biskupia | 27 września 1767 | |
Gabriel Jan Podoski herbu Junosza (ur. 17 marca 1719 w Podosiu, zm. 3 kwietnia 1777 w Marsylii) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, konsyliarz Rady Nieustającej od 1776 roku.[1]
Po nauce w kolegium jezuitów w Braniewie, w 1739 rozpoczął wraz z bratem studia w kolegium pijarów w Rzymie. W 1742 uzyskał niższe święcenia duchowne, został doktorem obojga praw na Akademii Krakowskiej. 28 lipca 1743 przyjął święcenia kapłańskie. Złośliwi utrzymywali, że wtedy odprawił jedyną mszę w swoim życiu podczas prymicji. Prowadził świecki tryb życia, ubierając się po francusku i otaczając kobietami (prawdopodobnie był ateistą).
Był stronnikiem Augusta III (pełnił funkcję kanclerza królewiczów Franciszka Ksawerego i Karola Krystiana). W 1757 został pisarzem wielkim koronnym. [2]W 1759 został referendarzem wielkim koronnym. Był wrogiem Familii i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po prawdopodobnym otruciu przez Rosjan prymasa Władysława Łubieńskiego został w 1767 z poparciem Rosji jego następcą, stając się bezwolnym narzędziem w rękach posła rosyjskiego Nikołaja Repnina. Ten miał odsłonić prawdziwe zamiary Katarzyny II wobec nowego prymasa: Trzeba, żebyś wkrótce został kardynałem, a potem papieżem, choćby to miało kosztować imperatorową 2 miliony dukatów[3].
Od 1767 był członkiem loży masońskiej pod Cnotliwym Sarmatą. Był jednym z przywódców konfederacji radomskiej. W 1768 przyczynił się do uchwalenia przez sejm delegacyjny praw kardynalnych, i uczynienia z Rzeczypospolitej formalnego protektoratu rosyjskiego. 24 marca 1768 na Radzie Senatu głosował za wezwaniem wojsk rosyjskich w celu stłumienia konfederacji barskiej[4]. W 1771 wycofał się z życia politycznego, swoje obowiązki państwowe przekazując biskupowi kujawskiemu Antoniemu Ostrowskiemu. Wyjechał z kochanką do Gdańska, a stamtąd do Marsylii, gdzie oboje zmarli w 1777 na skutek zatrucia pokarmowego[5].
W 1760 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler rosyjskiego Orderu św. Andrzeja Powołańca w 1768[6].W 1768 roku odznaczony rosyjskim Orderem św. Aleksandra Newskiego[7].
Przypisy
- ↑ Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 536.
- ↑ Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 98.
- ↑ Biblioteka Polska w Paryżu, Rękopis 69 - relacja Stanisława Radzimińskiego dla Seyfferta z 16 września 1767
- ↑ Władysław Konopczyński: Konfederacja barska, t. I, Warszawa 1991, str. 46.
- ↑ Adam Zamoyski: Ostatni król Polski, Warszawa 1994, str. 188. ISBN 83-7022-045-2
- ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 196.
- ↑ Бантыш-Каменский Н.Н. Списки кавалерам российских императорских орденов Св. Андрея Первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с учреждения до установления в 1797 году орденского капитула, 2005, s. 150.
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Poprzednik Władysław Aleksander Łubieński |
 |
Prymas Polski i Litwy 1767 - 1777 |
|
Następca Antoni Kazimierz Ostrowski |
- Biskupi gnieźnieńscy
- Konfederaci radomscy
- Konsyliarze Rady Nieustającej
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita)
- Pisarze wielcy koronni (duchowni)
- Podoscy
- Polacy odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego
- Polacy odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja Powołańca
- Polscy wolnomularze
- Referendarze wielcy koronni (duchowni)
- Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej
- Urodzeni w 1719
- Zmarli w 1777
