Gabriel Podoski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gabriel Podoski
prymas Polski i Litwy
Gabriel Podoski
Herb Gabriel Podoski
Kraj działania  I Rzeczpospolita
Data i miejsce urodzenia 1719-03-1717 marca 1719
Stary Podoś
Data i miejsce śmierci 1777-04-033 kwietnia 1777
Marsylia
arcybiskup gnieźnieński
Okres sprawowania 1767 - 1777
Prymas Polski
Okres sprawowania 1767 - 1777
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 28 lipca 1743
Sakra biskupia 27 września 1767
Odznaczenia
Order Orła Białego Order św. Andrzeja Powołańca Order św. Aleksandra Newskiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Gabriel Podoski w Wikicytatach

Gabriel Jan Podoski herbu Junosza (ur. 17 marca 1719 w Podosiu, zm. 3 kwietnia 1777 w Marsylii) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, konsyliarz Rady Nieustającej od 1776 roku.[1]

Po nauce w kolegium jezuitów w Braniewie, w 1739 rozpoczął wraz z bratem studia w kolegium pijarów w Rzymie. W 1742 uzyskał niższe święcenia duchowne, został doktorem obojga praw na Akademii Krakowskiej. 28 lipca 1743 przyjął święcenia kapłańskie. Złośliwi utrzymywali, że wtedy odprawił jedyną mszę w swoim życiu podczas prymicji. Prowadził świecki tryb życia, ubierając się po francusku i otaczając kobietami (prawdopodobnie był ateistą).

Był stronnikiem Augusta III (pełnił funkcję kanclerza królewiczów Franciszka Ksawerego i Karola Krystiana). W 1757 został pisarzem wielkim koronnym. [2]W 1759 został referendarzem wielkim koronnym. Był wrogiem Familii i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po prawdopodobnym otruciu przez Rosjan prymasa Władysława Łubieńskiego został w 1767 z poparciem Rosji jego następcą, stając się bezwolnym narzędziem w rękach posła rosyjskiego Nikołaja Repnina. Ten miał odsłonić prawdziwe zamiary Katarzyny II wobec nowego prymasa: Trzeba, żebyś wkrótce został kardynałem, a potem papieżem, choćby to miało kosztować imperatorową 2 miliony dukatów[3].

Od 1767 był członkiem loży masońskiej pod Cnotliwym Sarmatą. Był jednym z przywódców konfederacji radomskiej. W 1768 przyczynił się do uchwalenia przez sejm delegacyjny praw kardynalnych, i uczynienia z Rzeczypospolitej formalnego protektoratu rosyjskiego. 24 marca 1768 na Radzie Senatu głosował za wezwaniem wojsk rosyjskich w celu stłumienia konfederacji barskiej[4]. W 1771 wycofał się z życia politycznego, swoje obowiązki państwowe przekazując biskupowi kujawskiemu Antoniemu Ostrowskiemu. Wyjechał z kochanką do Gdańska, a stamtąd do Marsylii, gdzie oboje zmarli w 1777 na skutek zatrucia pokarmowego[5].Trumnę do czasu pogrzebu złożono w kościele miejscowego opactwa. Szesnaście lat później zabalsamowane zwłoki księcia duchownego zostały przez rewolucjonistów wrzucone do wody w Starym Porcie.

W 1760 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler rosyjskiego Orderu św. Andrzeja Powołańca w 1768[6].W 1768 roku odznaczony rosyjskim Orderem św. Aleksandra Newskiego[7].


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 536.
  2. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 98.
  3. Biblioteka Polska w Paryżu, Rękopis 69 - relacja Stanisława Radzimińskiego dla Seyfferta z 16 września 1767
  4. Władysław Konopczyński: Konfederacja barska, t. I, Warszawa 1991, str. 46.
  5. Adam Zamoyski: Ostatni król Polski, Warszawa 1994, str. 188. ISBN 83-7022-045-2
  6. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 196.
  7. Бантыш-Каменский Н.Н. Списки кавалерам российских императорских орденов Св. Андрея Первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с учреждения до установления в 1797 году орденского капитула, 2005, s. 150.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]