Gabriel Podoski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gabriel Podoski
prymas Polski i Litwy
Gabriel Podoski
Herb Gabriel Podoski
Kraj działania  I Rzeczpospolita
Data i miejsce urodzenia 1719-03-1717 marca 1719
Stary Podoś
Data i miejsce śmierci 1777-04-033 kwietnia 1777
Marsylia
arcybiskup gnieźnieński
Okres sprawowania 1767 - 1777
Prymas Polski
Okres sprawowania 1767 - 1777
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 28 lipca 1743
Sakra biskupia 27 września 1767
Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Gabriel Podoski w Wikicytatach

Gabriel Jan Podoski herbu Junosza (ur. 17 marca 1719 w Podosiu, zm. 3 kwietnia 1777 w Marsylii) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, konsyliarz Rady Nieustającej od 1776 roku.[1]

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Po nauce w kolegium jezuitów w Braniewie, w 1739 rozpoczął wraz z bratem studia w kolegium pijarów w Rzymie. W 1742 uzyskał niższe święcenia duchowne, został doktorem obojga praw na Akademii Krakowskiej. 28 lipca 1743 przyjął święcenia kapłańskie. Złośliwi utrzymywali, że wtedy odprawił jedyną mszę w swoim życiu podczas prymicji. Prowadził świecki tryb życia, ubierając się po francusku i otaczając kobietami (prawdopodobnie był ateistą).

Był stronnikiem Augusta III (pełnił funkcję kanclerza królewiczów Franciszka Ksawerego i Karola Krystiana). W 1757 został pisarzem wielkim koronnym. [2]W 1759 został referendarzem wielkim koronnym. Był wrogiem Familii i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po prawdopodobnym otruciu przez Rosjan prymasa Władysława Łubieńskiego został w 1767 z poparciem Rosji jego następcą, stając się bezwolnym narzędziem w rękach posła rosyjskiego Nikołaja Repnina. Ten miał odsłonić prawdziwe zamiary Katarzyny II wobec nowego prymasa: Trzeba, żebyś wkrótce został kardynałem, a potem papieżem, choćby to miało kosztować imperatorową 2 miliony dukatów[3].

Od 1767 był członkiem loży masońskiej pod Cnotliwym Sarmatą. Był jednym z przywódców konfederacji radomskiej. W 1768 przyczynił się do uchwalenia przez sejm delegacyjny praw kardynalnych, i uczynienia z Rzeczypospolitej formalnego protektoratu rosyjskiego. 24 marca 1768 na Radzie Senatu głosował za wezwaniem wojsk rosyjskich w celu stłumienia konfederacji barskiej[4]. W 1771 wycofał się z życia politycznego, swoje obowiązki państwowe przekazując biskupowi kujawskiemu Antoniemu Ostrowskiemu. Wyjechał z kochanką do Gdańska, a stamtąd do Marsylii, gdzie oboje zmarli w 1777 na skutek zatrucia pokarmowego[5]. Trumnę do czasu pogrzebu złożono w kościele miejscowego opactwa. Szesnaście lat później zabalsamowane zwłoki księcia duchownego zostały przez rewolucjonistów wrzucone do wody w Starym Porcie.

W 1760 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler rosyjskiego Orderu św. Andrzeja Powołańca w 1768[6]. W 1768 roku odznaczony rosyjskim Orderem św. Aleksandra Newskiego[7].

Przypisy

  1. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 536.
  2. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 98.
  3. Biblioteka Polska w Paryżu, Rękopis 69 - relacja Stanisława Radzimińskiego dla Seyfferta z 16 września 1767
  4. Władysław Konopczyński: Konfederacja barska, t. I, Warszawa 1991, str. 46.
  5. Adam Zamoyski: Ostatni król Polski, Warszawa 1994, str. 188. ISBN 83-7022-045-2
  6. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 196.
  7. Бантыш-Каменский Н.Н. Списки кавалерам российских императорских орденов Св. Андрея Первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с учреждения до установления в 1797 году орденского капитула, 2005, s. 150.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]