Gościno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Gościno – jezioro.
Gościno
ul. IV Dywizji Wojska Polskiego, widok w kierunku południowym
ul. IV Dywizji Wojska Polskiego, widok w kierunku południowym
Herb Flaga
Herb Gościna Flaga Gościna
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat kołobrzeski
Gmina Gościno
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 2011-01-01[1]
Burmistrz Marian Józef Sieradzki
Powierzchnia 5,7 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności

2774
Strefa numeracyjna
(+48) 94
Kod pocztowy 78-120
Tablice rejestracyjne ZKL
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Gościno
Gościno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gościno
Gościno
Ziemia 54°03′03″N 15°39′09″E/54,050833 15,652500Na mapach: 54°03′03″N 15°39′09″E/54,050833 15,652500
SIMC 0306236
Urząd miejski
ul. IV Dywizji Wojska Polskiego 58
78-120 Gościno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Gościno (niem. Groß Jestin)miasto w północno-zachodniej Polsce, położone w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, siedziba gminy Gościno. Leży na Równinie Gryfickiej, nad strugą Gościnką.

Według danych z 26 marca 2012 r. Gościno miało 2774 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży na Równinie Gryfickiej ok. 20 km na południe od Kołobrzegu przy drodze wojewódzkiej nr 162. Przy wschodniej części miejscowości płynie struga Gościnka, która uchodzi 2,5 km na północ do rzeki Parsęty. Ok. 0,8 km na północny zachód od miasta znajduje się jezioro o takiej samej nazwie Gościno.

Powierzchnia nowego miasta wynosi 569,86 ha[1].

Ok. 0,5 km na południowy zachód od zabudowy Gościna leży osada Gościno-Żalno, natomiast 0,8 km na południowy wschód wieś Gościno-Dwór. Kolejną pobliską miejscowością są Lubkowice ok. 0,5 km na północny wschód.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowieczna wieś Gościno była własnością rady miejskiej Kołobrzegu i nadana została miastu przez biskupa Johanna, a jeszcze wcześniej należała do Nicolausa z Jestina. Gościno posiadało kilka folwarków, jednym z nich był folwark Gościno-Dwór (Gross Jestin Gut), przy drodze do Myślina[3].

W latach 1946…1950 Gościno leżało w województwie szczecińskim, a w latach 1950…1998 w województwie koszalińskim („starym” i „nowym”).

1 stycznia 2011 r. Gościno otrzymało status miasta[1].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmiankę nazwy wsi odnotowano w 1238 r. jako Gostino[4], 1281 – Jezstyn .. maiorem[5], 1296 – Yestin, duabus villis ... antiquo et magno[6], 1329 – utraque villam nostram Iestin[7], 1334 – Gross Jestin[8], 1553 – Gestin[9], 1618, 1789 – Gr. Gestin[10][11], 1836 – Gr. Jestin[12]. Nazwę Gościno wprowadzono urzędowo rozporządzeniem w 1946 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Groß Jestin[13]. Wcześniej przez pierwsze powojenne miesiące przejściowo używano nazw Gostyń oraz Gostrzyń Pomorski[14].

Nazwa wsi została zapisana w 1238 r. jako Gostino od imienia Gość, będącego skrótem od imienia Gościmir[15]. Nazwa Gościno pochodzi od nazwy osobowej *Gost, z sufiksem -in(o). W późniejszych zapisach głoskę G- oddane przez niemieckie J-, także o przechodziło w e, co było typowe dla gwar dolnoniemieckich. Nazwa złożona miała także człon odróżniający od niem. groß tj. polskie 'wielki', co jest tłumaczeniem członu łacińskiego używanego we wcześniejszych zapisach[16].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Andrzeja Boboli z XIX wieku
Ul. Karlińska, Dom Opieki Społecznej

W mieście zachowało się wiele przedwojennych domów, w tym okazały budynek w północnej części mieszczący tuż po wojnie szpital polowy, następnie przez długie lata Państwowy Dom Małego Dziecka, a obecnie m.in. Dom Opieki Społecznej i jedną z praktyk lekarskich. Zachodnią część miejscowości zajmuje osiedle dwupiętrowych bloków Spółdzielni Mieszkaniowej Zatorze. Przy drodze w kierunku Karlina rozdzielnia energetyczna i oczyszczalnia ścieków. Na skwerze u zbiegu ulic Kościelnej i IV Dywizji Wojska Polskiego znajduje się głaz narzutowy poświęcony Pamięci mieszkańcom którzy tworzyli polskość ziemi gościńskiej. Przy kościele ustawiono głaz narzutowy Ku pamięci dawniejszym niemieckim mieszkańcom.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Chrzcielnica z przełomu XII/XIII wieku w kościele

W zabytkowym rzymskokatolickim kościele parafialnym pw. Andrzeja Boboli znajduje się wykuta z pojedynczego kamienia (wapień gotlandzki) chrzcielnica z przełomu XII i XIII wieku w kształcie kielicha. Ponadto w rejestrze zabytków znajduje się przykościelny cmentarz[17].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się poczta, posterunek Policji, Straż Miejska, remiza Ochotniczej Straży Pożarnej, sklepy (spożywcze, apteki, metalowe, chemia gospodarcza, hurtownie materiałów budowlanych, części samochodowe, ogrodnicze i inne), bank z bankomatem, gastronomia, agroturystyka, praktyki lekarzy rodzinnych, cmentarz komunalny, boisko sportowe z zapleczem, kręgielnia. Przemysł spożywczy (2 piekarnie, duży zakład przetwórstwa mleka firmy Arla Foods[18] – produkcja serów), drzewny (tartaki). Siedziba wielu firm usługowych (m.in. transportowych, mechaniki samochodowej; 3 zakłady fryzjerskie). Siedziba Nadleśnictwa Gościno.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Połączenia autobusowe z Kołobrzegiem, zapewniane przez kilku przewoźników. Przez Gościno przebiegają również linie autobusowe do Białogardu, Świdwina, Połczyna-Zdroju i Wałcza. Do lat 90. XX w. w zachodniej części miejscowości funkcjonowała duża węzłowa, a następnie końcowa stacja wąskotorowej Kołobrzeskiej Kolei Dojazdowej. Tory w Gościnie całkowicie zdemontowano na przełomie lat 2006 i 2007. Śladem dawnego torowiska poprowadzono obwodnicę drogową miasta.[19][20].

Information icon.svg Osobny artykuł: Gościno (stacja kolejowa).

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Gimnazjum w Gościnie

Placówki edukacyjne:

Kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

Urząd Miejski i Biblioteka w Gościnie

Gościno posiada boisko sportowe wraz z kortem tenisowym i zapleczem socjalnym. W mieście działa Klub Sportowy Olimp Gościno, którego zespół piłki nożnej gra w klasie okręgowej (grupie północnej Koszalin). Zespół ma barwy klubowe miedziano-granatowe[21].

Co roku w lipcu przez Gościno przejeżdża wyścig kolarski o Puchar Bałtyku[22][23].

W Gościnie znajduje się Biblioteka Publiczna Gminy Gościno im. Tomasza Nocznickiego. Od 2009 roku działa dom kultury.

Od lutego 2002 r. urząd gminy wydaje co miesiąc bezpłatny biuletyn Głos Gościna[24].

Głaz narzutowy poświęcony "Pamięci mieszkańcom którzy tworzyli polskość ziemi gościńskiej"

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Do Sołectwa Gościno należy 5 miejscowości: Gościno, Gościno-Dwór, Jarogniew, Jeziorki, Lubkowice. Rada sołecka, która wspomaga sołtysa może się składać od 3 do 6 członków, a ich liczbę ustala zebranie wiejskie[25].

Mieszkańcy sołectwa wybierają w dwóch okręgach wyborczych 8 z 15 radnych do Rady Gminy w Gościnie[26].

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 929)
  2. Statystyka Ludności. Urząd Gminy Gościno, 2012-03-26. [dostęp 2012-10-23].
  3. Andrzej Świrko: Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty. POT, 2005. ISBN 83-7263-900-0.
  4. 352. (Cod. No. 261.). W: Robert Klempin: Pommersches Urkundenbuch. T. 1. Abt. 1, 786-1253. Stettin: 1868, s. 263.
  5. 1546. W: Rodgero Prümers: Pommersches Urkundenbuch. T. 3. Abt. 1, 1287-1295. Stettin: 1888, s. 106.
  6. 1785. W: Rodgero Prümers: Pommersches Urkundenbuch. T. 3. Abt. 2, 1296-1300. Stettin: 1888, s. 293.
  7. Pommersches Urkundenbuch. T. 7. s. 314.
  8. Pommersches Urkundenbuch. T. 8. s. 319.
  9. PomKirch II s. 367
  10. Eilhardus Lubinus: Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego. 1618
  11. David Gilly: Karte des Königlichen Preussen Herzogthums Vor- und Hinter- Pommern. Berlin: 1789.
  12. MpUMbl s. 604
  13. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262, s. 3)
  14. Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 73. ISBN 83-87879-34-7.
  15. Nazwy wsi i miast wschodniej części Pomorza Zachodniego. W: Edward Breza: Zeszyty Kulickie. 1999, s. 96, seria: Materiały z konferencji w Kulicach 6-8 listopada 1998. ISSN 1508-9207.
  16. Kazimierz Rymut (red.): Nazwy miejscowe Polski. T. 3 E-I. Kraków: IJP PAN, 1999, s. 279. ISBN 83-87795-45-3. (całość ISBN 83-85579-29-X) Za: RzDuma I s. 118
  17. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie (pol.). 30 września 2014.
  18. W 2012 roku planowane jest przejęcie gościńskiej mleczarni przez firmę Polmlek; Arla Foods przenosi produkcję sera mozzarella do zakładu mleczarskiego w Rodkærsbro w Danii (źródło: www.portalspozywczy.pl – „Polmlek przejmuje fabrykę Arla Foods”).
  19. Otwarcie obwodnicy odbyło się 13 października 2014 r., z ponad rocznym opóźnieniem w stosunku do planów
  20. Iwona Marciniak: Obwodnica Gościna. Otwarcie w „przedwyborczym stylu” (pol.). 2014-10-13. [dostęp 2014-10-14].
  21. Klub Sportowy Olimp Gościno. ligowiec team. [dostęp 2010-07-21].
  22. Wyścig o Puchar Bałtyku 2011. [dostęp 2012-10-23].
  23. Puchar Bałtyku 2009. Urząd Gminy w Gościnie. [dostęp 2010-07-21].
  24. Głos Gościna. Urząd Gminy w Gościnie. [dostęp 2010-07-24].
  25. Uchwała Nr IX/80/03 Rady Gminy Gościno z dnia 18 września 2003 r. ws. nadania statutów sołectwom w gminie Gościno (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 96, poz. 1660)
  26. Uchwała Nr XLVIII/303/10 Rady Gminy w Gościnie z dnia 29 kwietnia 2010 r. ws. podziału Gminy Gościno na okręgi wyborcze (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 41, poz. 845)
  27. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 7 czerwca 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Bernaś: Z dziejów Gościna i okolicy : od czasów słowiańskich do współczesności. Gościno: Urząd Gminy Gościno ; Koszalin : Skan s. c., 1998. ISBN 83-909600-5-2.