Dobrzany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Polsce. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Dobrzany
Ratusz Miejski w Dobrzanach
Ratusz Miejski w Dobrzanach
Herb Flaga
Herb Dobrzan Flaga Dobrzan
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat stargardzki
Gmina Dobrzany
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie przed 1336
Burmistrz Jan Prościak
Powierzchnia 5,34 km²
Populacja (XII 2011)
• liczba ludności
• gęstość

2404
450,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 91
Kod pocztowy 73-130
Tablice rejestracyjne ZST
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Dobrzany
Dobrzany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobrzany
Dobrzany
Ziemia 53°21′31″N 15°25′34″E/53,358611 15,426111Na mapach: 53°21′31″N 15°25′34″E/53,358611 15,426111
TERC
(TERYT)
4324314034
SIMC 0978875
Urząd miejski
ul. Staszica 1
73-130 Dobrzany
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Dobrzany w Wikisłowniku
Strona internetowa

Dobrzany (niem. Jacobshagen, Jakobshagen ) – miasto w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobrzany, na Pojezierzu Ińskim, nad jeziorem Szadzko.

Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 2 404 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dobrzany (przy współrzędnych 53°21′31″N 15°25′34″E/53,358611 15,426111) leżą w centralnej części woj. zachodniopomorskiego, w południowej części powiatu stargardzkiego, w środkowej części gminy Dobrzany.

Miejscowość Dobrzany leży 32 km na wschód od Stargardu Szczecińskiego. Od strony południowej opływa Dobrzany niewielka rzeka Pęzinka, dopływ Krąpieli, która przepływa przez Staw Młyński i wpada do Jeziora Szadzkiego.

Według danych z 28 grudnia 2012 powierzchnia miasta wynosiła 5,34 km²[2].

Rozciągłość zabudowań miejskich w kierunku południkowym wynosi ok. 2,3 km, a w kierunku równoleżnikowym ok. 1,2 km[3].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. szczecińskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nieznana jest pierwsza słowiańska nazwa tej miejscowości. Dobrzany powstały prawdopodobnie w XII wieku.[potrzebne źródło] W zachowanych dokumentach występowała pod nazwą Jacobshagen. Nazwa ta po II wojnie światowej uległa kilkakrotnej zmianie. Najpierw miejscowość nazywała się Jakubowo, później Dobrzanek, aż wreszcie utrwaliła się obecna nazwa Dobrzany. Prawa miejskie Dobrzany otrzymały przed 1336. Liczne ryglowe domy z XVIII i XIX wieku.

Pierwsza wzmianka o kościele w Dobrzanach pojawiła się w 1381. Obok kościoła znajdował się do końca XVI w. cmentarz, który następnie przeniesiono na zachodni kraniec miasta. Ten cmentarz zachował się do XIX w. Następnie cmentarz usytuowano na małym wzniesieniu (obecnie znajduje się przy ul. Cmentarnej).

Już na VII w. datowane jest pierwotne osadnictwo na terenie Dobrzan. W IX-XIII w. istniały tu dwa grody obronne. Przed rokiem 1336 miała miejsce lokacja miasta Jakobshagen. Lata 1368-1459 to czas, gdy miasto leżało w granicach księstwa słupskiego.

W styczniu 1606 miasto spotkało się z dużymi zniszczeniami wskutek pożaru - spłonęły 22 domy, prawie sto izb, a także około połowy bydła i pozostałego inwentarza. Ze względu na straty duża część mieszkańców postanowiła opuścić miasto i osiedlić się w sąsiednich wioskach. Pozostali skorzystali z pomocy księcia - 20 gospodarzy otrzymało prawo do wyrębu lasu. Wybudowano także nową karczmę. W 1618 roku Dobrzany musiały być na tyle odbudowane, by znaleźć się na pierwszej mapie Pomorza, autorstwa kartografa Eilharda Lubinusa z 1618 jako liczące się miasteczko[4].

W latach 1651–1654 Dobrzany, jak i cały powiat stargardzki były pod zarządem szwedzkim, następnie przeszły pod panowanie elektora brandenburskiego.

W roku 1781 miał miejsce kolejnu wielki pożar miasta, który wymusił reorganizację zabudowy. Z istniejących wcześniej 294 domów w mieście pozostały tylko 4. Odbudowa miasta nastąpiła po otrzymaniu dotacji w wysokości 39.000 talarów z kasy państwowej. Niezależnie od państwowej dotacji w całym kraju zorganizowano zbiórkę pieniędzy na rzecz poszkodowanych. W odbudowie posłużyły materiały (głównie kamienie i cegły) z rozbiórki zniszczonego w wojnie trzydziestoletniej zamku w Szadzku. Początkowo Król Fryderyk II nie wyraził zgody na użycie elementów zamku, jednakże ostatecznie zezwolił na rozbiórkę, z zastrzeżeniem że pod nadzorem władz rejencji, która wydawała pisemne pozwolenia[4].

2 marca 1945 miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie (I Front Białoruski, 3. Armia Uderzeniowa, I Armia Pancerna), zniszczenia sięgnęły 60% zabudowy miasta. Jeszcze w tym samym miesiącu wybrano burmistrza Dobrzan, którym został Jan Nagórski. Latem 1945 rozpoczęto wysiedlanie dotychczasowej ludności do Niemiec[4].

Po przejęciu miasta przez polską administrację przejściowo używano nazw Jakubowo oraz Dobrzanek[5]. Nazwę Dobrzany wprowadzono w listopadzie 1946 roku[6].

W 1973 r zmniejszono zasięg administracyjny miasta[7]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół św. Michała Archanioła z lat 1782-1784[8].
  • domy o konstrukcji ryglowej z XVIII i XIX w.
  • dwa grodziska z IX i X wieku z podwójnym wałem.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Miasto po likwidacji pozostałych szkół na terenie gminy pełni rolę głównego gminnego ośrodka oświaty. Na terenie Dobrzan funkcjonuje Zespół Szkół Publicznych, do którego uczęszczało w 2009 637 uczniów z całej gminy Dobrzany[9].
w skład Zespołu wchodzą:

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Dobrzanach działa wielosekcyjny klub sportowy MKS Zorza Dobrzany. Wcześniej znany był pod nazwą "KS Sokół" (przed 1954) oraz "LZS Zorza-Saturn Dobrzany" (do 2001). Obecnie prowadzi dwie sekcje: piłkarską i kolarską. W przeszłości prowadzono także sekcje: żeglarską, turystyczną, piłki siatkowej, szachowo-warcabową i tenisa stołowego.

Klub został założony w 1954 r. i ma barwy biało-niebieskie. Zespół piłkarski rozgrywa mecze na Stadionie Miejskim im. Dionizego Stąpóra w Dobrzanach z boiskiem o wymiarach 105x67 i trybunach o pojemności 1000 miejsc (w tym 700 miejsc siedzących). W sezonie 2012/2013 MKS Zorza Dobrzany występuje w Lidze Okręgowej, w grupie "Szczecin"[10].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Dobrzan wybierają do swojej rady miejskiej 7 radnych (7 z 15). Pozostałych 8 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Dobrzany[11]. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest budynek przy ul. Staszica.

Burmistrzowie Dobrzan:

  • Witold Kasprzak-Dżyberti (22 marca 2004 - 2010)[12])
  • Jan Prościak (od 2010)[13]

Mieszkańcy Dobrzan wybierają parlamentarzystów z okręgów z komisją wyborczą w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-11-23. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
  3. wyliczone na podstawie ortofotomapy na geoportal.gov.pl
  4. 4,0 4,1 4,2 Dobrzany. Dzieje Miasta. pr. zbior. pod red. Lucyny Turek-Kwiatkowskiej; Szczecin 1989; Szczecińskie Wydawnictwo Diecezjalne
  5. Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 56. ISBN 83-87879-34-7.
  6. M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 162
  7. Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego, 31.03.1999 "Dz.Urz. WRN w Szczecinie Nr 15, poz. 119".
  8. Rejestr Zabytków Nieruchomych, stan na 30-06-2010. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2010-06-30.
  9. Strona internetowa Zespołu Szkół Publicznych w Dobrzanach [Dostęp 05-10-2010]
  10. Miejski Klub Sportowy Zorza Dobrzany w 90minut.pl 90minut.pl
  11. Rada Miejska w Dobrzanach (pol.). Państowa Komisja Wyborcza, 2006. [dostęp 2009-09-30].
  12. "Nowy burmistrz w Dobrzanach" Gazeta.pl, 22.03.2004
  13. "WYKAZ WÓJTÓW, BURMISTRZÓW I PREZYDENTÓW MIAST WYBRANYCH W DNIU 21 LISTOPADA 2010 R. ORAZ 5 GRUDNIA 2010 R." Państwowa Komisja Wyborcza, 2010 [dostęp 2010-12-14]