Golczewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Golczewo – wieś w powiecie stargardzkim (woj. zachodniopomorskie).
Golczewo
Golczewo
Herb Flaga
Herb Golczewa Flaga Golczewa
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat kamieński
Gmina Golczewo
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1 stycznia 1990
Burmistrz Andrzej Jan Danieluk
Powierzchnia 7,42 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

2708
365,0 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 91
Kod pocztowy 72-410
Tablice rejestracyjne ZKA
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Golczewo
Golczewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Golczewo
Golczewo
Ziemia 53°49′34″N 14°58′55″E/53,826111 14,981944Na mapach: 53°49′34″N 14°58′55″E/53,826111 14,981944
TERC
(TERYT)
4324307024
SIMC 0978881
Hasło promocyjne: Pierwsze miasto III Rzeczypospolitej
Urząd miejski
ul. Zwycięstwa 23
72-410 Golczewo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Golczewo w Wikisłowniku
Strona internetowa

Golczewo (niem. Gülzow) – niewielkie miasto w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Golczewo. Położone na Równinie Gryfickiej, nad Jeziorem Okonim i Jeziorem Szczuczym i przepływającą przez nie rzeką Niemicą.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2708 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Przez Golczewo biegnie droga wojewódzka nr 106

Miasto znajduje się w północno-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego. Golczewo jest położone w południowo-zachodniej części Równiny Gryfickiej. W granicach administracyjnych miasta znajdują się dwa większe zbiorniki wodne: Jezioro Okonie i Jezioro Szczucze, przez które przepływa rzeka Niemica. Główna zabudowa Golczewa mieści się na wschodnich brzegach obu jezior.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 7,42 km²[2].

Częściami miasta są: Golczewko, Golczewo-Młyn i Rybaki. Układ miejski tworzą 29 ulice i 2 osiedla mieszkalne.

Golczewo położone jest przy drodze wojewódzkiej nr 106 (Rzewnowo - Stargard Szczeciński - Pyrzyce).

Do 1945 r. w prowincji Pomorze, w rejencji szczecińskiej. W latach 1946–1998 Golczewo należało do województwa szczecińskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tablica na Wieży Zamkowej w Golczewie
  • IX wiek – nad jeziorami Górnym i Dolnym powstało grodzisko z chroniącą od południa dawne państwo SłowianWolin
  • IX-XIII wiek – twierdza przekształcona została w solidny zamek, wokół którego powstała słowiańska osada
  • XIV wiek – dokument z 15 lipca 1304 roku informuje o sprzedaży zamku przez dwóch rycerzy biskupowi kamieńskiemu za zgoda księcia szczecińskiego Bogusława IV
  • 1405 r. – zamek przeszedł we władanie książąt pomorskich
  • 1436 r. – książę szczeciński ponownie przekazuje zamek biskupom kamieńskim
  • 1454 r. – synod biskupów w Golczewie
  • 1520 r. – zamek kilkakrotnie był odwiedzany przez księcia Bogusława X
  • 1684 r. – Golczewo wraz z całym biskupstwem przeszło się we władanie Marchii Brandenburskiej
  • XVIII wiek – Golczewo spełniało wszystkie funkcje ośrodka miejskiego. Posiadało 40 domów, liczyło kilkuset mieszkańców. Trudnili się oni rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Liczne przywileje otrzymali tutejsi rzemieślnicy: krawcy, tkacze, siodlarze, kowale i płatnerze. Zamek uległ zniszczeniu, z opisu z 1784 roku wynika, że jest już kupą gruzów. Pozostała tylko wieża.
  • XIX wiek – Miasto liczyło ponad 1000 mieszkańców (w roku 1876 - 1300). Zabudowa osady była była skrzyżowaniem budownictwa miejskiego z tradycyjną zabudową wiejską. W tym czasie odbywały się w Golczewie liczne targi na drewno, bydło i konie. Specyficzną cechą rzemiosła w tamtym czasie była produkcja łodzi dla potrzeb rybactwa z osad nad Zalewem Szczecińskim i Dziwną. Mieszkańcy trudnili się również spławem drzewa Niemicą.
  • 1945 r. – podczas działań wojennych zniszczonych zostało 40 procent miasta, wiele zakładów przemysłowych i rzemieślniczych. Miejscowość została włączona do Polski. Jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. Przez krótki okres administracja polska używała nazw Goleszewo oraz Goliszewo[3][4], jednak ostatecznie ustaloną ją w obecnej formie.
  • 1 stycznia 1990 r. – ze względu na miejski charakter funkcjonalno-przestrzenny, Golczewo uzyskało prawa miejskie[5].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza golczewska szkoła (ul. Szkolna)

Przy skrzyżowaniu ulic Jedności Narodowej, Witosa i Zwycięstwa znajduje się XVI-wieczny kościół pw. św. Andrzeja Boboli. Tutejsza parafia jest siedzibą dekanatu.

Przy wyjeździe z Golczewa w kierunku Przybiernowa stoi wysoka na 33 m baszta - pozostałość po zamku biskupów kamieńskich, z przełomu XIII/XIV w. Znajduje się na niej punkt widokowy, z którego roztacza się widok na Jezioro Szczucze i Jezioro Okonie oraz okolice Golczewa.

Information icon.svg Osobny artykuł: Wieża Zamkowa w Golczewie.

Do rejestru zabytków został wpisany również teren osiedla.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w którym działają poradnie podstawowej opieki zdrowotnej, poradnia ginekologiczno-położnicza, poradnia chirurgiczna oraz gabinet fizjoterapii[6] Lecznica dla zwierząt, posterunek policji, dwa banki, urząd pocztowy. W mieście działają 3 placówki oświatowe: zespół szkół ogólnokształcących, gimnazjum oraz zespół szkolno-przedszkolny, w ramach którego działa szkoła podstawowa i przedszkole. Placówką kulturalną jest Miejska Biblioteka.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Golczewska żabka - symbol miasta

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W Golczewie rośnie 5 drzew uznanych za pomniki przyrody. Na ogródkach działkowych przy ul. Miodowej (działka nr 393) rosną 4 buki czerwone o obwodach od 347 cm do 356 cm. Na cmentarzu niemieckim na działce nr 199 rośnie brzoza brodawkowata o obwodzie 478 cm[7].

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Miejscowym zespołem piłki nożnej jest Ludowy Klub Sportowy "Iskra" Golczewo, utworzony 17 września 1946 roku. Zespół piłkarski posiada barwy klubowe zielono-niebiesko-żółte[8]. Klub rozgrywa mecze na stadionie przy ulicy Krótkiej. W sezonie 2010/2011 "Iskra" Golczewo grała w A-klasie, grupie szczecińskiej. "Iskra" zajęła 1 miejsce przed Pomorzaninem Przybiernów i awansowała do klasy Okręgowej[9].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Struktura demograficzna mieszkańców Golczewa wg danych z 31 grudnia 2008[10]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 2726 100 1397 51,25 1329 48,75
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 541 19,85 256 9,39 285 10,45
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 1815 66,58 870 31,91 945 34,67
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 370 13,57 271 9,94 99 3,63

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Urzędu Miejskiego w Golczewie

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Golczewie zasiada 15 radnych. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy ul. Zwycięstwa.

Burmistrzowie Golczewa:

  • Janusz Domański (1990 – 2006)
  • Andrzej Jan Danieluk (od 2006)

Gmina Golczewo utworzyła jednostkę pomocniczą – "Osiedle Golczewo", które obejmuje miejscowości: Golczewo, Golczewo-Gaj i Sosnowice[11][12]. Mieszkańcy tych trzech miejscowości na zebraniu ogólnym wyłaniają zarząd osiedla oraz jego przewodniczącego[13].

Mieszkańcy Golczewa wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych Szczecin, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
  3. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945
  4. Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 70. ISBN 83-87879-34-7.
  5. Uchwała nr 165 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. w sprawie utworzenia miasta Gołczewo w województwie szczecińskim (M.P. z 1989 r. Nr 41, poz. 326)
  6. Biuletyn Informacji Publicznej
  7. Uchwała Nr XXVII/177/01 Rady Miejskiej w Golczewie z dnia 7 września 2001 r. ws. uznania drzew za pomniki przyrody (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2001 r. Nr 38, poz. 889)
  8. O klubie (pol.). strona nieoficjalna LKS "Iskra" Golczewo. [dostęp 2010-01-31].
  9. Iskra Golczewo (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2010-01-31].
  10. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  11. Uchwała Nr XXIII/154/2000 Rady Miejskiej w Golczewie z dnia 28 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2001 r. Nr 4, poz. 38)
  12. Uchwała Nr XXVII/173/01 Rady Miejskiej w Golczewie z dnia 7 września 2001 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2001 r. Nr 35, poz. 803)
  13. Uchwała Nr XXI/159/97 Rady Miejskiej w Golczewie z dnia 27 lutego 1997 r. ws. Statutu Osiedla Golczewo (z późn. zmianami)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 403-4. ISBN 8372005834.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]