Tychowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w powiecie białogardzkim. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Tychowo.
Tychowo
Kościół pw. MB Wspomożenia Wiernych
Kościół pw. MB Wspomożenia Wiernych
Herb
Herb Tychowa
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat białogardzki
Gmina Tychowo
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1 stycznia 2010
Burmistrz Elżbieta Wasiak
Powierzchnia 4,10 km²
Wysokość 70 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

2439
604,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 94
Kod pocztowy 78-220
Tablice rejestracyjne ZBI
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Tychowo
Tychowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tychowo
Tychowo
Ziemia 53°55′42″N 16°15′29″E/53,928333 16,258056Na mapach: 53°55′42″N 16°15′29″E/53,928333 16,258056
TERC
(TERYT)
3201044
SIMC 0313839
Urząd miejski
ul. Bobolicka 17
78-220 Tychowo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa

Tychowo (niem. Groß Tychow) – miasto w północnej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, siedziba gminy Tychowo. Położone na pograniczu Pojezierza Drawskiego i Równiny Białogardzkiej, w zlewni strugi Liśnicy.

Według danych UM na dzień 31 grudnia 2013 roku miasto miało 2439 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Granice administracyjne miasta Tychowo – cyframi od 1 do 9 oznaczono eksklawy miasta, literą A oznaczono eksklawę obszaru wiejskiego gminy znajdującą się na terenie miasta

Miasto na bazie wsi o charakterze owalnicy, przy linii kolejowej nr 404 SzczecinekKołobrzeg, leży ok. 22 km od Białogardu, ok. 35 km od Koszalina, ok. 26 km od Połczyna-Zdroju i ok. 26 km od Bobolic, na skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 167 z drogą wojewódzką nr 169. Przy głównej ulicy znajdują się kamienice z XIX wieku.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,10 km²[2].

Miasto w granicach administracyjnych składa się z dziesięciu osobnych fragmentów, dodatkowo na jego obszarze jest eksklawa części wiejskiej gminy Tychowo[3] – jest to jedyny przypadek w Polsce podziału na tyle części jednej jednostki administracyjnej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki pojawiają się w dokumentach z połowy XIII wieku, jest to miejscowość o słowiańskim, wczesnośredniowiecznym rodowodzie[4]. Początkowo był to majątek rycerski należący do dwóch rodów (lenno starego pomorskiego rodu Kleszczów, zgermanizowanego na von Kleist, wzmiankowany w 1477 r.) i częściowo von Versen (wzmianka z 1523 r.) Z czasem von Kleist stali się jedynymi właścicielami majątku Tychowo. Na początku XIX wieku posiadłość przeszła w inne ręce, po czym została odkupiona przez przedstawicieli innej linii rodu von Kleist, noszącej nazwisko von Kleist-Retzow. Rodzina von Kleist-Retzow była w posiadaniu majątku do końca II wojny światowej. Tychowo liczyło wtedy około 2000 mieszkańców[5].

Po wojnie majątek upaństwowiono, stał się własnością PGR. W latach 70. XX wieku rozebrano ocalały po ostatniej wojnie, a zdewastowany w latach 50. i na początku lat 60. pałac rodziny von Kleist[potrzebne źródło].

W latach 1975-1998 należało do woj. koszalińskiego.

1 stycznia 2010 roku Tychowo uzyskało status miasta[6]. Tego samego dnia zostało zniesione „Sołectwo Tychowo”, w którego skład wchodziła także osada Dobrochy[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac przed 1939
Tychowo pałac w 1960
tryptyk, krucyfiks i tablica nagrobna

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8][9]:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W zachodniej części miasta węzeł dwóch znakowanych czerwonych szlaków turystycznych:

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Największy w Polsce głaz narzutowy – Trygław
  • Na cmentarzu pomnik przyrody, największy w Polsce i drugi w Europie głaz narzutowy Trygław, o wymiarach: obwód – 44 m, wysokość nad ziemią – 3,8 m, pod ziemią poniżej 4 m; długość 13,7 m, szerokość 9,3 m, objętość ok. 700 m sześciennych, masa – 2 tysiące ton. 1 listopada głaz wykorzystywany jest jako ołtarz polowy w czasie mszy na cmentarzu.
Aleja lipowa

Kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

W Tychowie jest przedszkole, szkoła podstawowa, Gimnazjum im. Jana Pawła II i Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. prof. Jana Radomskiego, Biblioteka Publiczna im. Lucjana Szenwalda, hala sportowa, boisko sportowe, boisko wielofunkcyjne ze sztuczną nawierzchnią przy Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych, boisko sportowe „Orlik”, Gminny Ośrodek Kultury z salą widowiskową na 300 miejsc. Ludowy Zespół Sportowy w mieście to Głaz Tychowo, należący do Gminnego Międzyzakładowego LKS, powstał w 1946 r., jest najstarszy w gminie.

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się dwie drogi wojewódzkie:

Na południowy zachód od miejscowości, po zachodniej stronie drogi wojewódzkiej nr 167 znajduje się stacja kolejowa.

W Tychowie znajduje się również przystanek komunikacji autobusowej.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Tychowa wybierają 5 z 15 radnych do Rady Miejskiej w Tychowie[11]. Pozostałych 10 radnych wybierają mieszkańcy obszarów wiejskich gminy Tychowo. Organem wykonawczym od 2010 roku jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy ul. Bobolickiej.

Burmistrzowie Tychowa:

  • Elżbieta Wasiak (od 2010), wcześniej Wójt Gminy Tychowo

Mieszkańcy Tychowa wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Koszalinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. UM: Wykaz liczby mieszkańców w Gminie Tychowo, stan na 31-12-2013 r.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  3. Mapa granic miasta na Geoportalu.
  4. Andrzej Świrko: Przewodnik turystyczny „Szlakiem dawnych rodów pomorskich”. Wyd. PPH Zapol Dmochowski, Sobczyk, Szczecin, s. 95, ISBN 978-83-7518-023-7.
  5. Gerhard Rühlow: „Grosstychow in Pommern. Bilder und Erinnerungen”. Hüntemann, Schöppingen 1986, s. 102, ISBN 83-904085-3-8.
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2009 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz. U. z 2009 r. Nr 120, poz. 1000).
  7. Uchwała Nr XXXIX/264/09 Rady Gminy Tychowo z dnia 21 października 2009 r. ws. zniesienia sołectwa Tychowo (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2009 r., Nr 87, poz. 2356).
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. zachodniopomorskiego - stan na 31.12.2012 r. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 30.3.13]. s. 4.
  9. „Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków”. Szczecin. 
  10. Zachodniopomorski Rejestr Zabytków, KOBiDZ. nr rej. 1128 z dnia 11 października 1980 r.
  11. Uchwała Nr LI/340/10 Rady Miejskiej w Tychowie z dnia 30 czerwca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 Nr 76, poz. 1429).
  12. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 29 stycznia 2013.
  13. Akt Partnerstwa między Gminą Tychowo a miastem Burg Stargard.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jarosław Ellwart, Pomorze Środkowe. Przewodnik turystyczny, Region, Gdynia, 1999, s. 160-162, ISBN 83-87400-26-2.
  2. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski, Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik, Sport i Turystyka, Warszawa, 2001, s. 478, ISBN 83-7200-583-4.
  3. Andrzej Świrko, Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty, POT, 2005, ISBN 83-7263-900-0.