Szczecinek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szczecinek
Herb Flaga
Herb Szczecinka Flaga Szczecinka
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat szczecinecki
Gmina gmina miejska
Data założenia 1310
Prawa miejskie 1310
Burmistrz Jerzy Hardie-Douglas
Powierzchnia 48,48 km²
Wysokość 135-141[1] m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

40 620[2]
838 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 94
Kod pocztowy 78-400, 78-401, 78-402, 78-403, 78-404, 78-410[3]
Tablice rejestracyjne ZSZ
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Szczecinek
Szczecinek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczecinek
Szczecinek
Ziemia 53°43′15″N 16°41′10″E/53,720833 16,686111Na mapach: 53°43′15″N 16°41′10″E/53,720833 16,686111
TERC
(TERYT)
3215011
SIMC 0950262
Urząd miejski
pl. Wolności 13
78-400 Szczecinek
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Szczecinek w Wikisłowniku
Strona internetowa

Szczecinek (kaszub. Szczecënkò, niem. Neustettin, szw. Nien Stettin[4], łac. Nova Stetin[5]) – miasto w północno-zachodniej Polsce, na Pomorzu Zachodnim, siedziba władz powiatu szczecineckiego, gminy miejskiej i wiejskiej Szczecinek. Miasto na pograniczu Pojezierza Drawskiego i Pojezierza Szczecineckiego, położone pomiędzy trzema jeziorami: Trzesiecko, Wielimie i Wilczkowo. Założony w 1310 roku przez księcia Warcisława IV od razu otrzymał prawa miejskie.

W Szczecinku krzyżują się droga krajowa nr 11 i nr 20, a swój bieg rozpoczyna droga wojewódzka nr 172. Miasto jest też istotnym węzłem kolejowym, łącząc trasy nr 210, 404 i 405.

Według danych GUS z 31 marca 2014 roku, Szczecinek miał 40 620 mieszkańców[6]. Czyni go to szóstym pod względem liczby mieszkańców ośrodkiem miejskim województwa zachodniopomorskiego i 116. w Polsce[7].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Szczecinek leży we wschodniej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie szczecineckim. Według danych urzędu miasta z 2010 roku, Szczecinek ma obszar 48,48 km².

Miasto znajduje się na pograniczu dwóch mezoregionów – we wschodniej części Pojezierza Drawskiego i północnej części Pojezierza Szczecineckiego (regiony te należą z kolei do dwóch różnych makroregionów).

Historycznie miasto jest położone na Pomorzu Zachodnim.

W 2010 roku miasto graniczyło z następującymi wsiami położonymi w gminie wiejskiej Szczecinek: Gałowo, Marcelin, Godzimierz, Turowo, Parsęcko, Buczek/Żółtnica.

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Lasy Nadleśnictwa Szczecinek położone są w województwach zachodniopomorskim i pomorskim na terenie gmin: Szczecinek, Biały Bór, Borne Sulinowo, Bobolice i Grzmiąca. Powierzchnia Nadleśnictwa wynosi 580 km². Rzeźba terenu jest bardzo urozmaicona i zróżnicowana. Wyróżnia się różnymi formami geologicznymi pochodzenia polodowcowego, takimi jak: morena czołowa, pole sandrowe oraz równina denno-morenowa z licznymi drobnymi i płytkimi zagłębieniami, rynnami i oczkami.

Struktura użytkowania gruntów (2005)[8]
Rodzaj Powierzchnia  %
Użytki rolne 1268 ha 34,12%
Lasy i grunty leśne 658 ha 17,71%
Pozostałe grunty i nieużytki 1790 ha 48,17%
Razem 3 716 ha 100%

Pod względem geomorfologicznym jest to obszar południowego skłonu strefy wzniesień czołowo-morenowych głównego ciągu pomorskiego, zajęty przez rozległe równiny sandrowe i płaty wysoczyzn morenowych z licznymi jeziorami, dolinami rzek i zagłębieniami wytopiskowymi. Miasto usytuowane jest na przesmyku pomiędzy jeziorami Wielimie, Trzesiecko i Wilczkowo, połączonych rzeką Nizicą. Teren w obrębie granic administracyjnych miasta jest bardzo urozmaicony pod względem form geomorfologicznych i wznosi się od 132 do 160 m n.p.m.[9]

Warunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Panorama miasta; w tle na wprost skrzydło Zamku Książąt Pomorskich

Wody powierzchniowe stanowią element krajobrazowy Szczecinka – są nośnikami życia biologicznego, wpływają w istotny sposób na klimat lokalny. Do największych należą jeziora Trzesiecko i Wielimie (wody poza granicami miasta) oraz rzeka Nizica.

Jezioro Trzesiecko jest typowym jeziorem rynnowym o dostępnych, wysokich na ogół brzegach. Rzeka Nizica łączy je, płynąc poprzez centrum miasta, z jednym z największych na Pomorzu jeziorem Wielimie. W lesie Czarnobór znajduje się Jezioro Leśne.

Do pozostałych cieków wodnych należą kanały: Radacki, Wilczy, Zachodni oraz potoki: Lipowy, Święty, Mulisty.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Miasto Szczecinek usytuowane jest w centralnej części pomorskiej dzielnicy klimatycznej, charakteryzującej się stosunkowo chłodnym latem i dość łagodną zimą. Średnia roczna wielkość opadów wynosi 600–700 mm. Przeważają wiatry zachodnie i północno-zachodnie[9].

Warunki fizjograficzne, a zwłaszcza usytuowanie miasta w obniżeniu na przesmyku między dwoma jeziorami i występujące tereny bagienne, modyfikują w pewnym stopniu warunki meteorologiczne. Rejon Szczecinka charakteryzuje się zwiększoną wilgotnością powietrza, częstym zaleganiem mgieł, stosunkowo słabymi wiatrami i dość dużą liczbą dni bezwietrznych. Najmniej korzystne warunki klimatu lokalnego posiadają obniżenia terenowe bagienne i podmokłe (rejon śródmieścia w kierunku jeziora Wielimie), znacznie korzystniejsze – wyniesione partie wysoczyzny morenowej i sandru[9].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Część miasta nad jeziorem Trzesiecko

Szatę roślinną miasta stanowią kompleksy leśne, zbiorowiska naturalnej roślinności zielnej, kośne łąki i pastwiska oraz zieleń miejska urządzona. Lasy zajmują obszar 676 ha, tj. około 18% powierzchni ogólnej[potrzebne źródło] w granicach administracyjnych miasta i występują przede wszystkim w zwartym kompleksie w południowej części.

Do najwartościowszych pod względem zasobów należy las Czarnobór, reprezentujący zróżnicowane, na ogół żyzne siedliska lasu świeżego i lasu świeżego mieszanego (drzewostany z przewagą buka) oraz boru świeżego mieszanego. Pozostałe kompleksy leśne reprezentują mniej żyzne siedliska: lasu świeżego mieszanego na brzegach jeziora Trzesiecko, ubogie siedliska boru świeżego na sandrze (przy drodze do osiedla Trzesieka) oraz lasu bagiennego nad jeziorem Wielimie. Poza wartościami biologicznymi są one podstawowym czynnikiem utrzymującym równowagę ekologiczną, spełniają role ochronną jako lasy wodochronne i glebochronne, ostoje zwierząt i ptactwa. Naturalna roślinność zielna występuje w bagiennych partiach brzegów jeziora Wielimie, tworząc charakterystyczne zbiorowiska bagienne i torfowiskowe oraz szuwary przybrzeżne. Mniejsze zbiorowiska roślinne tego typu występują w niektórych partiach brzegowych jeziora Trzesiecko oraz w obniżeniach podmokłych na sandrze i wysoczyźnie morenowej – towarzyszą im łąki i pastwiska użytkowane rolniczo[9].

Miejskie obszary zielone:

19 grudnia 2012 w celu zachowania wartości przyrodniczych, naukowych, krajobrazowych, kulturowych i historyczno-pamiątkowych oraz wyróżniających, na tle innych drzew, okazałych rozmiarów, Rada Miejska ustanowiła dwa nowe pomniki przyrody rosnące na obszarze parku miejskiego:

  • drzewo gatunku dąb szypułkowy o obwodzie na wys. 1,3 m - 395 cm, wysokość - 23 m, położenie - bezpośrednie sąsiedztwo stadionu piłkarskiego im. Kazimierza Czesława Lisa przy ul. Piłsudskiego 3
  • drzewo gatunku dąb szypułkowy o obwodzie na wys. 1,3 m - 336 cm, wysokość - 23 m, położenie - bezpośrednie sąsiedztwo stadionu piłkarskiego im. Kazimierza Czesława Lisa przy ul. Piłsudskiego 3[10].

Symbole i nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

W herbie miasto otrzymało czarnego książęcego gryfa na złotym polu (gryf kaszubski) odwróconego w prawo (według stron heraldycznych), oraz srebrną rybę – prawdopodobnie jesiotra, już w średniowieczu osobliwość tutejszych jezior.

Nazwa miasta Nowy Szczecin wyraźnie nawiązywała do Szczecina, stolicy Księstwa Pomorskiego, przed jego podziałem w roku 1295.

Historia[edytuj | edytuj kod]

We wczesnym średniowieczu na Wzgórzu Przemysława (zwanym też Wzgórzem Bismarcka) istniał gród[potrzebne źródło]. Dwa inne grodziska „Trzesieka” i „Zamek” położone były nad brzegiem jeziora[potrzebne źródło]. Wszystkie one uległy zniszczeniu na początku XII w., być może w okresie walk Bolesława Krzywoustego o Pomorze[potrzebne źródło].

Przełom XIII i XIV wieku to na Pomorzu czas ekspansji Brandenburgii. Dla przeciwstawienia się jej książę wołogoski Warcisław IV w 1310 r. założył miasto Nowy Szczecin – dziś Szczecinek. Miasto powstało na południe od istniejącej już osady rybackiej Kiecz położonej u brzegów jeziora Wielimie. Teren przeznaczony na lokację był wybitnie obronny, otoczony wodami dwóch jezior, rzekami i bagnami[potrzebne źródło].

Zmiana dróg handlowych z Pomorza do Wielkopolski, na skutek przyłączenia w roku 1368 Drahimia do Polski, podcięła nadzieję na gospodarczą pomyślność Szczecinka[potrzebne źródło].

W wyniku podziału księstwa między braci w roku 1367, Szczecinek przypadł wraz z okręgiem Warcisławowi V. Księstwo szczecineckie przetrwało do jego śmierci w 1390 r.[potrzebne źródło]

W okresie wojen polsko-krzyżackich, na zamku w Szczecinku odbyły się dwa zjazdy: w 1409 i 1423 r. Uczestniczyli w nich książęta pomorscy, mistrzowie krzyżaccy, a w drugim także Eryk Pomorski król Danii, Szwecji i Norwegii[potrzebne źródło].

W latach 1581-1592 nasiliły się walki z czarownicami. W tym czasie spalono za czary prawie 30 osób[potrzebne źródło].

Rycina miasta Szczecinek z mapy Lubinusa - księstwa pomorskiego z 1618 roku.

W pierwszej połowie XVII wieku zamek stanowił oprawę wdowią Gryfitów. Rezydowała tu księżna Anna Maria, a po niej księżna Jadwiga[potrzebne źródło].

W okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) przemarsze wojsk wszystkich walczących armii, rabunki, napady i choroby zubożyły ludność miasta.

W roku 1640 księżna Jadwiga ufundowała jeden z pierwszych na Pomorzu Zachodnim gimnazjów. Koniec XVIII wieku i wiek XIX to okres względnej prosperity[potrzebne źródło].

W 1724 r. utworzono powiat Neustettin[potrzebne źródło],

W 1780-1784 obniżono znacznie wody jezior Wielimie i Trzesiecko, odsłaniając wiele gruntów. Szczecinek otrzymał połączenie z innymi miastami (w drugiej połowie XIX stał się węzłem kolejowym), zaczął się rozwijać przemysł, a liczba ludności wzrastać[potrzebne źródło].

Szczecinek w lutym 1807 r. zajęły wojska generała Łubieńskiego[potrzebne źródło]. W ciągu następnych lat kwaterowały tu dziesiątki tysięcy żołnierzy. Katastrofa Wielkiej Armii i jej odwrót spod Moskwy miały swój finał w Szczecinku. W kilku zbiorowych mogiłach pochowano tu ponad 100 żołnierzy zmarłych z zimna i wyczerpania[potrzebne źródło].

W okresie międzywojennym miasto stało się znanym i popularnym ośrodkiem turystycznym, do czego w dużym stopniu przyczyniły się uroczyste obchody 600-lecia Szczecinka[potrzebne źródło].

W czasach hitlerowskich wzniesiono w mieście dwa duże kompleksy koszar i system umocnień Wału Pomorskiego na zachód od miasta. Stąd we wrześniu 1939 r. ruszył na Polskę XIX Korpus Armijny gen. H. Guderiana. Miasto zostało zdobyte 27 lutego 1945 r.[potrzebne źródło] (a nie jak do niedawna sądzono 28 lutego[potrzebne źródło]) przez oddziały 32 Dyw. Kaw. Gwardii pod dowództwem generała J. P. Kałużnego, po krótkiej jednodniowej walce[potrzebne źródło].

W 1959 do miasta została przyłączona wieś Raciborki[11].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Mariacki
ul. Bohaterów Warszawy nocą

Cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków[12]. Zabytki chronione prawem w Szczecinku:

  • Wieża kościelna św. Mikołaja – budowla z XVI wieku, jedyna pozostałość po późnogotyckim kościele pw. św. Mikołaja, rozebranego w 1909 roku. Od 1958 roku budynek należy do Muzeum Regionalnego.
  • Kościół Narodzenia NMP – neogotycki kościół (wzorowany na gotyku północnoniemieckim), został wybudowany w latach 1905-1908, posiada wieżę o wysokości 78 m. Świątynia posiada część wyposażenia, przeniesionego ze starego kościoła św. Mikołaja, m.in. wapienne epitafium Doroty A. Westreglen z 1621 r., żony starosty szczecineckiego Piotra Somnitza oraz na galeriach sześć mosiężnych żyrandoli-pająków z pierwszej połowy XVII w.
  • południowe skrzydło Zamku Książąt Pomorskich (ul. Adama Mickiewicza 2A) – pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku i zbudowane zostało w miejscu wcześniejszego grodziska słowiańskiego. Początkowo zamek znajdował się na wyspie jeziora Trzesiecko, lecz po obniżeniu poziomu wód znalazł się na półwyspie.
    Fotografia z powietrza podczas dnia dziecka
  • parafialna cerkiew prawosławna pw. Świętej Trójcy (ul. Szkolna 6) – dawniej będąca bożnicą
  • budynek dawnego gimnazjum – budynek wzniesiono w stylu eklektycznym, w latach 1879–1880. Budynek usytuowany jest w śródmieściu, na północny zachód od dawnego rynku miejskiego (Plac Wolności), w północnej pierzei ul. Szkolnej 1.
  • spichlerz (pl. gen. Józefa Sowińskiego 4) – obecny spichlerz został wybudowany ok. 1850 roku. Dolne partie murów, od strony Niezdobnej, wykonano z kamienia polnego, górne z wyjątkiem ścian szczytowych są szachulcowe z wypełnieniem ceglanym.
  • spichlerz (ul. Junacka)
  • budynek dawnego urząd powiatowego (ul. 3 maja 2)
  • Park Miejski w Szczecinku położony wzdłuż jeziora Trzesiecko. W najważniejszej swej części założony został w latach 1875-1903 na terenie wcześniej zalewanym przez wody jeziora. Najstarsza część parku znajduje się w pobliżu Zamku Książąt Pomorskich. Park rozciąga się wzdłuż całej długości miasta. Jest w nim ok. 2 tys. drzew liczących ponad 100 lat. Do najcenniejszych okazów należą 150-letnie dęby szypułkowe. Obok drzew powszechnie spotykanych występują też liczne drzewa egzotyczne: grujecznik japoński, świerk kłujący, sosna wejmutka, daglezja, tuja, jodła kaukaska, cyprysik, choina kanadyjska. Pod wpływem uroku parku niemiecki kompozytor Richard Strauss napisał operę Daphne w 1934 r.

Turystyka i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Plac Wolności i szczecinecki Ratusz nocą w okresie Świąt Bożego Narodzenia
Plac Wolności nocą

W Szczecinku nad jeziorem Trzesiecko wyznaczono 3 letnie kąpieliska. Kąpielisko nr 1 przy ul. Mickiewicza „plaża miejska”, Kąpielisko nr 2 przy ul. Kilińskiego „plaża wojskowa”[13] oraz Kąpielisko nr 3 na "Mysiej wyspie", będącej faktycznie półwyspem, na który można dostać się zarówno drogą lądową jak i wodną, m.in. korzystając z kursującego w sezonie letnim tramwaju wodnego.

Obiekty turystyczne:

  • Wyciąg do nart wodnych o długości 1080 metrów.
  • Ratusz w Szczecinku z XIX wieku – neogotycki z elementami romańskimi.
  • Dom dyrektorów z XIX wieku – wybudowany dla potrzeb gimnazjum
  • schrony Wału Pomorskiego – zlokalizowane przy szosie do Barwic koło kempingu. Na zachód od miasta przebiegały umocnienia, wchodzące w skład Wału Pomorskiego, budowanego przez hitlerowców od 1933 r. W końcu lutego 1945 r., wbrew nadziejom Niemców, nie zdołały one powstrzymać ofensywy wojsk sowieckich, które zajęły miasto i wkrótce potem opuszczoną linię umocnień. Schrony te, popularnie zwane „bunkrami”, blokowały przesmyk między jeziorem Trzesiecko i Wielimie. W bliskim sąsiedztwie szosy znajdują się dwa „bunkry” – mniejszy w lesie na południe od drogi i większy na północ od niej.
  • Kościół Ducha Świętego – wzniesiony w 1923 r., jako jedyny wówczas katolicki kościół w mieście.
  • Cmentarz wojenny (przy ul. Władysława Cieślaka) – na cmentarzu w zbiorowych mogiłach spoczywa 4.429 żołnierzy sowieckich z 2 Frontu Białoruskiego oraz 39 żołnierzy polskich z 1 Armii Wojska Polskiego. Prochy ich ekshumowano ze 143 miejscowości i pobojowisk województw koszalińskiego, słupskiego i pilskiego. Przytłaczająca większość z nich to mogiły bezimienne. Na cmentarzu wznosi się pomnik, symbolizujący przełamanie pierścienia umocnień Wału Pomorskiego.
  • Cmentarz żydowski w Szczecinku
  • Kalwaria Szczecinecka
  • Wzgórze św. Jerzego
  • Wieża Przemysława (Bismarcka)
  • Koszary poniemieckie/poradzieckie przy ulicach Kościuszki i Słowiańskiej
  • Muzeum Regionalne znajduje się w nowej siedzibie przy ulicy Szkolnej, w pobliżu centrum. Prezentuje ono zarówno zbiory dotyczące regionu, jak i wystawy czasowe bądź stałe na inne tematy (sztuka, historia)

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego,
  • Pomnik Zdobywców Wału Pomorskiego – łańcuchy otaczające ten pomnik pochodzą z pancernika Gneisenau,
  • Pomnik Żołnierzy II Wojny Światowej,
  • Pomnik J.S. Kaulfussa (poł. XIX w.) – pomnik poświęcony jest pamięci wybitnego dyrektora szczecineckiego gimnazjum w latach 1824-1832. Dzięki niemu gimnazjum szczecineckie z podupadającego, zagrożonego likwidacją, stało się znane z wysokiego poziomu nauczania na całym Pomorzu Zachodnim. Zmarłemu przedwcześnie wdzięczni uczniowie wznieśli pomnik z napisem: Tu spoczywa w Bogu Jan Samuel Kaulfuss – jego dobre czyny przeszły na innych.
  • Pomnik Adama Giedrysa (odsłonięcie pomniku nastąpiło 10.10.09 r.)
  • Pomnik Jana Pawła II przy kościele pw. św. Franciszka z Asyżu na ul. Bukowej

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W parku miejskim swój bieg zaczynają cztery szlaki rowerowe prowadzące po Pojezierzu Szczecineckim:

szlak rowerowy niebieski – niebieski szlak rowerowy dookoła Jeziora Trzesiecko
szlak rowerowy żółty – żółty szlak rowerowy Zaczarowane Pejzaże,
szlak rowerowy czarny – czarny szlak rowerowy Nizica,
szlak rowerowy czerwony – czerwony szlak rowerowy Jeziora Szczecineckie,
szlak rowerowy zielony – zielony szlak rowerowy Dolina Parsęty.

Dodatkowo, w południowej części miasta rozpoczyna się Ścieżka krajoznawcza - żółta.svg ścieżka przyrodnicza Las Klasztorny o długości 3,8 km

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Użytki rolne w mieście (2005)[8]
Rodzaj Powierzchnia  %
grunty orne 920 ha 72,56%
łąki 242 ha 19,09%
pastwiska 100 ha 7,89%
sady 6 ha 0,47%
Razem użytki rolne 1 268 ha 100%

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Szczecinka wynosiły 111,4 mln zł, a dochody budżetu 112,0 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na IV kwartał 2013 r. wynosiło 49,6 mln zł, co stanowiło 44,3% dochodów[14].

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Szczecinek[15].

Na terenie Szczecinka utworzono podstrefę Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomiczna o łącznej powierzchni 95,51 ha[16].

Struktura demograficzna mieszkańców Szczecinka według danych z 31 grudnia 2007[8]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 38 488 100 20 253 52,62 18 235 47,38
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 7370 19,15 3581 9,3 3789 9,84
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 25 170 65,4 12 509 32,5 12 661 32,9
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 5948 15,45 4163 10,82 1785 4,64

Miasto posiada 2 centra handlowe[17]. W Szczecinku działają 2 hipermarkety (Kaufland i Tesco), 11 supermarketów[18] oraz 1 market budowlany.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się 1 przedszkole publiczne i kilka czynnych przedszkoli niepublicznych. W Szczecinku mieści się także Szkoła Muzyczna I i II st. im. Oskara Kolberga.

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Lista szkół podstawowych znajdujących się w Szczecinku
szkoła patron data utworzenia rodzaj szkoły adres
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza 1927, ponownie 1 września 1945[19] szkoła publiczna plac Wazów 1
Szkoła Podstawowa nr 4 im. Armii Krajowej 1947 szkoła publiczna ul. Jasna 2
Szkoła Podstawowa nr 6 im. Zdobywców Wału Pomorskiego 1966r - z okazji 1000 Lecia Państwa Polskiego szkoła publiczna ul. Kopernika 18
Szkoła Podstawowa nr 7 im. Noblistów Polskich 1991[20] szkoła publiczna ul. Krakowska 1
Szkoła Podstawowa Integracyjna im. Jana III Sobieskiego 1960 szkoła publiczna ul. Wiatraczna 5
Społeczna Szkoła Podstawowa 1990 szkoła społeczna ul. Słowiańska 2

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im. Zjednoczonej Europy
  • Gimnazjum nr 2 im. Jana III Sobieskiego
  • Gimnazjum nr 3 im. Adama Giedrysa
  • Gimnazjum przy Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym
  • Gimnazjum Integracyjne
  • Społeczne Gimnazjum

Szkoły średnie[edytuj | edytuj kod]

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Księżnej Elżbiety
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej
  • Zespół Szkół Nr 3 (dawne technikum budowlane)
  • Zespół Szkół Nr 5
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Księcia Warcisława IV
  • Prywatne Liceum Ogólnokształcące
  • Społeczne Liceum Ogólnokształcące
  • Zespół Szkół nr 6 im. Stanisława Staszica w Szczecinku

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Kino Wolność

11 stycznia 2007 roku w mieście został oddany do użytku budynek, w którym mieści się kino Wolność, Samorządowa Agencja Promocji i Kultury (SAPiK) i mała sala teatralna.

Z miasta dosyć regularnie wyjeżdża tzw. Operobus, dowożący mieszkańców do Szczecina, na Operę na Zamku. Czasami organizowane są także występy teatralne grup ze Szczecina na placu przed Zamkiem w Szczecinku.

Promocją miasta i organizacją życia kulturalnego zajmuje się Samorządowa Agencja Promocji i Kultury, powstała z połączenia m.in. Szczecineckiego Ośrodka Kultury i Młodzieżowego Domu Kultury.

Na przełomie czerwca i lipca tradycyjnie odbywają się tzw. Imieniny Miasta, czyli Księżnej Jadwigi.

Lokalnymi czasopismami wydawanymi w mieście są: Tygodnik „Temat” oraz czasopismo „Nasz Powiat”. W Szczecinku działa także redakcja Głosu Koszalińskiego, Radia Koszalin, Radia Eska oraz korespondent Głosu Szczecińskiego. Dwie szczecineckie telewizje kablowe prowadzą własne kanały lokalne (TV Gawex, TV Zachód).

W Szczecinku toczy się część akcji powieści Spowiedź Lucjana Skobiela autorstwa Eugeniusza Paukszty.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Swoją siedzibę ma tutaj klub sportowy Darzbór Szczecinek (IV liga) oraz reaktywowany klub Wielim Szczecinek (IV liga). Obydwa kluby prowadzą sekcje piłkarskie młodzików i seniorów, poza tym Darzbór posiada jeszcze sekcje akrobatyki sportowej, kajakarstwa oraz koszykówki. Klub dochował się w swojej historii nawet mistrzów świata.

Mieszkańcy mają dostęp do wielu szkółek sportowych m.in. sztuk walki oraz do sekcji sportowej (np. tenisowej czy pływackiej).

Miasto stało się już tradycyjnym gospodarzem wielu imprez związanych z triathlonem czy pięciobojem.

  • Klub Tenisowy Szczecinek
  • Klub Płetwonurków „Murena” w Szczecinku
  • Klub Sportów Walki Szczecinek
  • Klub Strzelecki Impuls Szczecinek
  • Miejski Klub Pływacki Szczecinek
  • Żeglarski Międzyszkolny Klub Sportowy „Orlę”
  • Stowarzyszenie Promocji Sportów Motorowych SCS Szczecinek
  • Klub Sportów Walki Berserkers Team
  • Miejski Klub Sportowy Gryf Szczecinek
  • Klub Sportów Walki NAJA KAI
  • Stowarzyszenie Sportowe Badminton Szczecinek
  • Miejski Klub Sportowy Volley Szczecinek
  • Rugby Klub Szczecinek

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

Najdłuższy wyciąg do nart wodnych – Szczecinek
  • największy w Europie, a trzeci na świecie wyciąg do nart wodnych (1100 m)[21]
  • hala sportowa przy ulicy Wiatracznej (Gimnazjum nr 2)
  • basen miejski
  • Stadion OSiR
  • skate park
  • korty tenisowe OSiR
  • ścianka wspinaczkowa
  • strzelnica sportowa
  • hala sportowa przy ulicy Jasnej (Szkoła Podstawowa nr 4)
  • hale sportowe przy szkołach
  • hala lekkoatletyczna „Ślusarnia”
  • boisko do plażowej piłki siatkowej

W planach jest kryte lodowisko[22].

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą:

Szczecinek podzielony jest pomiędzy 6 parafii rzymskokatolickich, które podlegają pod dekanat Szczecinek. Działa także parafia wojskowa na ul. Myśliwskiej. Największą świątynią w mieście jest kościół pw. Narodzenia NMP. Miasto obejmuje także parafia greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła, a jej liturgia sprawowana jest w kościele redemptorystów pw. Ducha Świętego lub w sali budynku klasztoru na ul. Klasztornej. Parafia, po uzyskaniu pomocy miasta, rozpoczęła budowę własnej świątyni przy zbiegu ulic Karlińskiej i Kołobrzeskiej na osiedlu Zachód[23]. W Szczecinku działa także parafia prawosławna pw. Świętej Trójcy (cerkiew parafialna znajduje się przy ul. Szkolnej 6)[24].

W mieście działa pięć wspólnot protestanckich. Jedną z nich jest zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów, mający siedzibę na ul. Tadeusza Kościuszki 64A. Drugą – zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan przy ul. Warmińskiej 5. Trzecią – Kościół ewangelicko-augsburski, który w każdą 4. niedzielę miesiąca organizuje niemieckojęzyczne nabożeństwa w kaplicy przy ul. Wodociągowej. Czwartą – zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego przy ul. Bolesława Limanowskiego, Piąta – zbór Kościoła Zielonoświątkowego przy ul. Słonecznej.

W Szczecinku działalność prowadzi też Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa przy ul. 28 Lutego 34A[25].

Miasto w swej historii posiadało dwie synagogi. Pierwsza została wzniesiona w 1828 roku, w 1881 roku została podpalona przez nieznanych sprawców. Na jej miejscu wzniesiono nową synagogę, która została spalona przez bojówki hitlerowskie podczas Nocy kryształowej w 1938 roku.

Cmentarz komunalny znajduje się przy ulicy Cieślaka.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Plac Wolności i Ratusz w Szczecinku

Szczecinek ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Szczecinka wybierają do swojej rady miasta 21 radnych[26]. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest ratusz na placu Wolności.

Burmistrzowie Szczecinka:

Szczecinek jest członkiem Związku Miast Polskich, Komunalnego Związku Celowego Gmin Pomorza Zachodniego „Pomerania” oraz Stowarzyszenia Gmin Pojezierza Drawskiego.

Miasto jest siedzibą Starostwa Powiatu Szczecineckiego oraz władz wiejskiej gminy Szczecinek. W mieście znajduje się także sąd rejonowy i prokuratura rejonowa.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Rada miasta utworzyła 11 jednostek pomocniczych miasta, którymi są osiedla w większości nazwane według największych ulic: Pilska-Raciborki, Szczecińska-Gdańska, Mickiewicza-Chełmińska, Centrum, Kopernika-Winniczna, Słowiańska-Łódzka, Wodociągowa-Rzeczna, Mierosławskiego-Wiatraczna, Koszalińska-Kołobrzeska, Zachód I, Zachód II[27].

Szczecinek włączając w swoje granice mniejsze miejscowości posiada także integralne części miasta: Bugno, Chyże, Czarnobór, Opoczyska, Raciborki, Świątki, Trzesieka[28].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Civitas Renaissance[edytuj | edytuj kod]

Szczecinek należy do projektu Civitas Renaissance (w ramach europejskiej inicjatywy CIVITAS)[29], zrzeszającego miasta promujące alternatywne formy transportu miejskiego, mając na celu zmniejszenie uciążliwości ruchu drogowego w turystycznych i historycznych miejscowościach, a także ze względu na ochronę środowiska. Obok Szczecinka miastami uczestniczącymi w projekcie są:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Szczecinka wybierają 10 z 19 radnych do Rady Powiatu Szczecineckiego[30]. Mieszkańcy wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Koszalinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Posłowie do Sejmu RP posiadający biura poselskie w mieście: Wiesław Suchowiejko (PO), Stanisław Gawłowski (PO), Czesław Hoc (PiS), Jan Kuriata (PO), Danuta Olejniczak (PO), Paweł Suski (PO).

Senatorowie posiadający biura senatorskie w mieście: Piotr Zientarski (PO).

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Szczecinek położony jest na przecięciu dróg krajowych: rozłożonej południkowo nr 11 (BytomKołobrzeg) z biegnącą równoleżnikowo nr 20 (Stargard SzczecińskiGdynia). Przez miasto biegnie także droga wojewódzka nr 172.

W mieście istnieje obwodnica łącząca południową (Dworzec PKP, ul.Pilska) z północno-zachodnią (sklep Tesco, ul. Kołobrzeska) częścią miasta. W skład jej wchodzą ulice: Pilska, Sikorskiego, Słowiańska, Cieślaka, Narutowicza, Koszalińska, Kołobrzeska.

Information icon.svg Osobny artykuł: obwodnica Szczecinka.

Po wybudowaniu drogi ekspresowej S11 jeden z jej odcinków stanie się wschodnią obwodnicą miasta. Wcześniej planowana jest natomiast budowa obwodnicy w ciągu drogi DK11 oraz obwodnicy sąsiedniej Trzesieki[potrzebne źródło]}.

Droga krajowa nr 11 do Poznania to ok. 175 km na południe.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Dworzec kolejowy w Szczecinku
Information icon.svg Osobny artykuł: Szczecinek (stacja kolejowa).

Przez Szczecinek przebiegają następujące linie kolejowe:

Na stacji Szczecinek zatrzymują się wszystkie pociągi dalekobieżne. Natomiast na przystankach Szczecinek Chyże oraz Czarnobór (w granicach miasta) zatrzymują się tylko pociągi regio.

W ramach połączeń Regio Szczecinek-Runowo Pomorskie, Szczecinek-Szczecin Główny, Szczecinek-Kołobrzeg połączenia obsługują pociągi Pesa- Atribo-SA136.

Szczecinecki dworzec ma 3 perony połączone wyremontowanym przejściem podziemnym.

Komunikacja autobusowa[edytuj | edytuj kod]

Komunikację w Szczecinku i okolicach zapewnia przedsiębiorstwo PKS Szczecinek. W Szczecinku można spotkać też autobusy PKS Szczecin, PKS Koszalin, PKS Słupsk, PKS Wałcz, PKS Świdwin, PKS Człuchów i w sezonie KSK Poznań. Dworzec autobusowy znajduje się blisko dworca PKP, przy ulicy Dworcowej, oraz przy kilku przystankach linii KM Szczecinek w centrum oraz przy obwodnicy miasta.

Przejazdy do Szczecina oraz Bornego Sulinowa zapewnia Linia Mikrobusowa „M”, a do Okonka – Baltic Sea Trans.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Komunikację miejską obsługuje Komunikacja Miejska sp. z o.o. (w Szczecinku), będąca spółką samorządową.

Komunikacja lotnicza[edytuj | edytuj kod]

Najbliższymi czynnymi portami lotniczymi są Port lotniczy Szczecin-Goleniów, Port lotniczy Bydgoszcz-Szwederowo, Port lotniczy Poznań-Ławica oraz Port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo. Planowana jest reaktywacja lotniska Koszalin-Zegrze Pomorskie (jako port lotniczy Koszalin/Kołobrzeg). Natomiast w pobliżu znajdują się dwa lotniska trawiaste głównie dla helikopterów: Marcelin, Wilcze Laski oraz trzy betonowe: Nadarzyce, Wilcze Laski, Czarnobór.

Ok. 22 km na południowy zachód od miasta w 2013 oddano do użytku wielofunkcyjne, trawiaste lądowisko Borne Sulinowo.

Komunikacja wodna[edytuj | edytuj kod]

Po jeziorze Trzesiecko kursuje tramwaj wodny Bayern (od lipca 2006 roku Szczecinecki Tramwaj Wodny, od października 2007 także Księżna Jadwiga), zatrzymujący się w 10 punktach w mieście[31].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

  • Szpital Powiatowy przy ulicy Kościuszki,
  • Pogotowie Ratunkowe przy ulicy Kościuszki,
  • Pomorski Ośrodek Diagnostyki Medycznej „Podimed” przy ul. Spółdzielczej 8,
  • Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna przy ulicy Ordona,
  • Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej przy ulicy Polnej,
  • Zakład Opieki Zdrowotnej Zakładu Karnego w Szczecinku przy ulicy Bohaterów Warszawy.

Ludzie związani ze Szczecinkiem[edytuj | edytuj kod]

Lista osób, które urodziły się lub zmarły w Szczecinku:

Przypisy

  1. Mapa wysokości i głębokości [1]
  2. Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2014, stan na 01.01.2014. [2]
  3. Kody pocztowe. W: Poczta Polska [on-line]. [dostęp 2009-04-14].
  4. Gesellschaft für Pommersche Geschichte, Altertumskunde und Kunst, Historische Kommission für Pommern: Baltische Studien. T. 71-74. Verlag C. von der Ropp, 1985.
  5. Jadwiga Karwasińska, Ignacy Zakrzewski: Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum. T. 3. Sumptibus Bibliothecae Cornicensis, 1935, s. 185, 254. [dostęp 2010-01-10].
  6. Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Stan i struktura ludności, dane na dzień 31.03.2014 [3]
  7. 2009 r.. „Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym”, 2009-08-20. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Dane dla jednostki podziału terytorialnego (pol.). W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2010-03].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 UM w Szczecinku, Plan rozwoju lokalnego miasta Szczecinek na lata 2004-2006, I. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza, czerwiec 2004, Szczecinek, s. 5.
  10. Uchwała Nr XXX/278/2012 Rady Miasta Szczecinek z dnia 19 grudnia 2012
  11. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1959 (Dz. U. z 1959 r. Nr 66, poz. 401).
  12. Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. 42.
  13. Uchwała Nr X/83/2011 Rady Miasta Szczecinek z dnia 16 maja 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. Nr 72 poz. 1338).
  14. Budżety JST » 2013 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2013r. /Tab. 6 i Tab. 3. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie. [dostęp 2014-10-02].
  15. M.P. z 1974 r. Nr 28, poz. 172
  16. Lokalizacje. Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna. [dostęp 2011-07-22].
  17. Aria i Hosso.
  18. Biedronka (4x), Intermarché (2x), POLOmarket (2x), Netto, Sano, Lidl.
  19. Historia. W: SP1 w Szczecinku [on-line]. [dostęp 2009-10-30].
  20. Statut SP7 im. Noblistów Polskich. [dostęp 2009-10-30].
  21. Konrad Czaczyk: Koniec budowy wyciągu (pol.). W: Urząd Miasta Szczecinek [on-line]. [dostęp 2010-01-10].
  22. Rajmund Wełnic: Lodowisko w środku lata (pol.). Serwis Głosu Koszalińskiego, 2008-07-15. [dostęp 2009-02-19].
  23. Ruszyła budowa cerkwi w Szczecinku (pol.). W: Temat [on-line]. 2010-05-31. [dostęp 2010-06-07].
  24. cerkiew.pl: opis parafii prawosławnej w Szczecinku (pol.). [dostęp 19 maja 2008].
  25. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 czerwca 2014.
  26. Zarządzenie Nr 69/2014 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 4 marca 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2014 r., poz. 1084)
  27. Uchwały z XLII sesji Rady Miasta – 28 sierpnia 2006 r. (pol.). Urząd Miasta Szczecinek. [dostęp 2010-01-01].
  28. Szczecinek. W: Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2010-01-01].
  29. Civitas Renaissance. [dostęp 2009-10-04].
  30. Uchwała Nr XLI/354/2006 Rady Powiatu Szczecineckiego z dnia 3 lipca 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2006 r. Nr 94, poz. 1770).
  31. Most przy ul. Boh. Stalingradu (główny przystanek), Restauracja Jolka, Hotel Residence, Mysia Wyspa, Kołki, Trzesieka, Polski Wał, Mysia Wyspa (na żądanie), Świątki, Ulica Gdańska.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]