T-80

T-80
T-80B Wojskowo-historycznego muzeum artylerii, wojsk inżynieryjnych i łączności
Dane podstawowe
Państwo	ZSRR
Producent	Zakłady Putiłowskie
Typ pojazdu	czołg podstawowy
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	3 osoby
Historia
Prototypy	1967–1975
Produkcja	od 1976
Egzemplarze	5404 (stan na rok 2005)
Dane techniczne
Silnik	turbina gazowa SG-1000 lub GTD-1250 (warianty U) o mocy 1000 KM lub 1250 KM
Poj. zb. paliwa	1100 l 1840 l z dodatkowymi zbiornikami
Pancerz	500 mm wieżyczka: 550 mm lub 780 mm (warianty U)
Długość	9,9 m 9,654 m (warianty U) kadłuba: 7,4 m 7 m (warianty U)
Szerokość	3,4 m 3,603 m (warianty U)
Wysokość	2,2 m
Prześwit	38 cm 44,6 cm (warianty U)
Masa	42,5 t 46 t (warianty U)
Moc jedn.	23,5 KM/t 27,2 KM/t (warianty U)
Osiągi
Prędkość	70 km/h w terenie: 48 km/h
Zasięg	335 km (bez dodatkowych zbiorników) 440 km (z dodatkowymi zbiornikami)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata gładkolufowa 2A46M kal. 125 mm 7,62 mm km PK 12,7 mm wkm NSW
Użytkownicy
ZSRR, Rosja, Algieria, Białoruś, Cypr, Kazachstan, Korea Południowa, Pakistan, Ukraina
Multimedia w Wikimedia Commons

T-80 – radziecki czołg podstawowy trzeciej generacji.

Historia

Projekt powstał w biurze konstrukcyjnym Zakładów Kirowskich w Leningradzie. Był pierwszym na świecie seryjnie produkowanym czołgiem wyposażonym w turbinę gazową. Pierwszy egzemplarz zjechał z linii montażowej w 1976 roku. T-80 produkowany jest nadal w zakładach w Omsku w Rosji i Charkowie na Ukrainie.

Konstrukcja pojazdu

Od momentu powstania T-80 był wielokrotnie modernizowany. Wyróżnić możemy wersje: T-80 (model podstawowy), T-80B, T-80BW, T-80U, T-80U1, T-80UD. Obecnie powstają kolejne wersje tego typu czołgu. Czołg T-80 w odróżnieniu od innych typów czołgów napędzany jest za pomocą turbiny gazowej. Jedynie jego wersja T-80UD ma silnik wysokoprężny. Turbina ma układ trzywałowy z dwiema mechanicznymi turbosprężarkami i swobodną turbiną.

W przedziale napędowym czołgu silnik ustawiony jest w układzie ,,power-pack" tzn. wszystkie zespoły różnych układów połączone są monoblokowo jako całość. Ułatwia to demontaż podczas awarii silnika co ma niebagatelne znaczenie w warunkach bojowych.

Kadłub spawany jest z płyt pancernych. Przednia górna płyta jest pochylona o kąt 68 stopni i ma strukturę warstwową: - 80 mm stali, 105 mm tekstolitu szklanego (STEF), 20 mm stali (pierwsze wersje T-80; struktura zbliżona do pancerza wczesnych T-64 i T-72) - 40 mm stali o podwyższonej twardości, 60 mm stali, 105 mm STEF, 40 mm stali (T-80B; osłona T-80BW dodatkowo wzmocniona pancerzem reaktywnym Kontakt-1) W przypadku późniejszych wersji T-80 stopień komplikacji przedniej płyty pancerza kadłuba wzrastał, zmieniała się liczba warstw i rodzaj zastosowanych materiałów. Ochrona T-80U (i większości T-80UD) wzmocniona integralnym pancerzem Kontakt-5 Wieża czołgu wykonanywana technologią odlewania z integralnymi komorami mieszczącymi elementy pancerza warstwowego. Pancerz zróżnicowanej grubości (ok. 400 mm dla T-80B, ok. 600 mm w przypadku T-80U). Wieże późnych serii T-80UD oraz ukraińskich T-84 spawane z płyt walcowanych (prawdopodobnie grubość pancerza wzrosła). Ochrona wzmocniona pancerzem reaktywnym Kontakt-1 (T-80BW, wczesne T-80UD) lub Kontakt-5 (T-80U, T-80UD).

Uzbrojenie główne czołgu stanowi 125 mm armata gładkolufowa. Armata umocowana jest w wieży na czopach. Składa się z: lufy wzmocnionej płaszczem, kołyski i zamka. Armata połączona jest gwintowo z nasadą zamkową. W nasadzie zamkowej zamocowany jest zamek klinowy. Armata ładowana jest automatycznie przez zmechanizowany układ zasilania. Załogę czołgu stanowią 3 osoby (dowódca, działonowy i mechanik-kierowca).

Czołg wyposażony jest w pancerz reaktywny oraz system ochrony (system zakłóceniowy przeciwpancernych pocisków rakietowych) Sztora. Dzięki temu czołg T-80 posiada dużą odporność na zniszczenie i stanowi duże wyzwanie dla czołgów armii NATO.

Armia Rosyjska posiada 1400 egzemplarzy w czynnej służbie i ponad 3100 w rezerwie. Oprócz Rosji T-80 znajduje się na stanie posiadania armii Białorusi (90 sztuk), Chin (50 sztuk), Cypru (41 sztuk), Korei Południowej (80 sztuk), Pakistanu, Syrii i Ukrainy (po 320 sztuk).

Warianty

• T-80 (Obiekt 219-2; 1976 r.)
• T-80B Bierioza ("Brzoza"; Obiekt 219R; 1978 r.) - system kierowania ogniem 1A33 i kompleks rakietowego uzbrojenia 9K112-2 umożliwiający wystrzeliwanie czołgowych ppk 9M112 Kobra, wzmocniony pancerz
• T-80BK (Obiekt 660) - wersja dowodzenia, dodatkowy sprzęt radiowy i nawigacyjny
• T-80BW (Obiekt 219RW; 1985 r.) - dodano pancerz reaktywny Kontakt-1
• T-80BWK - wersja dowodzenia
• T-80U (Obiekt 219AS; 1986 r.) - system kierowania ogniem 1A46 i nowy system uzbrojenia kierowanego 9K119 Refleks, mocniejszy silnik GTD-1250 o mocy 1250 KM (930 kW), pancerz reaktywny Kontakt-5
• T-80UD (Obiekt 478B; 1985 r.) - opracowana w charkowskim biurze konstrukcyjnym Morozowa KMDB (obecnie Ukraina) wersja z silnikiem diesla 6TD o mocy 1000 KM (750 kW); system kierowania ogniem jak w przypadku T-80U, wozy pierwszych serii z pancerzem reaktywnym Kontakt-1, później Kontakt-5
• T-80UK, T-80UDK - wersje dowodzenia, elektroniczny układ obrony TSzU-1-7 Sztora
• T-80UM - rosyjska wersja wersja rozwojowa, m.in. nowy termowizyjny celownik działonowego
• T-80UM1 Bars ("Pantera śnieżna") - rosyjski prototyp z systemem obrony aktywnej Arena
• T-80UM2 - rosyjski prototyp z systemem aktywnej obrony Drozd
• T-80UE - wersja eksportowa
• T-84 (Obiekt 478DU2) - ukraińska wersja rozwojowa czołgu T-80UD, nowa spawana wieża, pancerz reaktywny Noż, elektroniczny układ obrony Warta
• T-84U - wersja rozwojowa czołgu T-84
• Obiekt 478 (1976 r.) - opracowana w biurze konstrukcyjnym Morozowa KMDB wersja rozwojowa T-80 z silnikiem diesla; doświadczenia wykorzystano przy budowie T-80UD
• T-80A (Obiekt 219A; 1982 r.) - opracowana w leningradzkim biurze konstrukcyjnym Zakładów Kirowskich wersja rozwojowa T-80B o charakterystykach przyszłego T-80U, pancerz reaktywny Kontakt-1
• Obiekt 640 "Cziornyj Orioł" ("Czarny Orzeł") - rosyjski prototyp czołgu nowej generacji z wykorzystaniem wydłużonego i zmodyfikowanego kadłuba T-80U; m.in. nowa wieża z niszą mieszczącą magazyn amunicyjny i mechanizm ładowania, pancerz reaktywny Kaktus

Dane taktyczno-techniczne

• masa - 43-46 ton
• załoga - 3 osoby
• długość - 9.7 m
• szerokość - 3.46 m
• wysokość - 2.19 m
• prześwit - 0.43 m^{[potrzebne źródło]}
• max. prędkość - 70 km/h (po drodze); 48 km/h (w terenie)
• zasięg - 335 km (normalny); 600 km (z dodatkowymi zbiornikami)^{[potrzebne źródło]}
• silnik: turbina GTD-1230, GTD-1000 1 o mocy 1000 KM (735 kW) lub wysokoprężny 6TD (1000-1500 KM)
• uzbrojenie główne:
  • armata gładkolufowa 2A46M kal 125 mm różnych wersji:
    • 2A46M (T-80)
    • 2A46M-1 (T-80B, T-80U)
    • 2A46M-4 (wersje rozwojowe T-80U)
    • KBA-3 (T-80UD, T-84, T-84U)
• uzbrojenie dodatkowe:
  • 1x 7,62 mm km PKT, 1 x 12,7 mm wkm NSWT