PT-76
| PT-76 | |
 Czołg PT-76 w barwach 7. DOW |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  ZSRR |
| Producent | STZ w Stalingradzie |
| Typ pojazdu | lekki czołg pływający |
| Trakcja | gąsienicowa |
| Załoga | 3 |
| Historia | |
| Prototypy | 1950 |
| Dane techniczne | |
| Silnik | W-6 o mocy 240 KM |
| Transmisja | mechaniczna |
| Poj. zb. paliwa | 250 l |
| Pancerz | spawany z płyt walcowanych |
| Długość | 7,63 m kadłuba: 6,91 m |
| Szerokość | 3,14 m |
| Wysokość | 2,20 m |
| Prześwit | 0,37 m |
| Masa | bojowa: 14 t |
| Moc jedn. | 17,1 KM/t |
| Nacisk jedn. | 0,5 kg/cm² |
| Osiągi | |
| Prędkość | 44 km/h w wodzie: 10,2 km/h |
| Zasięg | 240-260 |
| Pokonywanie przeszkód | |
| Rowy (szer.) | 280 cm |
| Ściany (wys.) | 110 cm |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 1 armata D-56T lub D-56TM kal. 76,2 mm |
|
| Użytkownicy | |
| Afganistan, Algieria, Angola, Benin, Kambodża, Chiny, Kongo, Kuba, Egipt, Finlandia, Gwinea, Gwinea Bissau, Indie, Indonezja, Irak, Izrael, Korea Północna, Laos, Madagaskar, Nikaragua, Pakistan, Polska, Uganda, ZSRR, Wietnam, Jugosławia, Zambia | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
PT-76 (PT z ros. Pławajuszczij Tank - czołg pływający)[1]. – lekki czołg pływający, konstrukcji radzieckiej, z okresu po II wojnie światowej.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Po zakończeniu II wojny światowej powrócono w ZSRR do zagadnienia budowy czołgów lekkich. Miały one być używane w oddziałach rozpoznawczych i z tego powodu musiały być to czołgi pływające, zdolne do pokonywania przeszkód wodnych wprost z marszu. W końcu lat 40. XX wieku powstało wiele prototypów takich wozów. Za najbardziej udany uznano "obiekt 740" opracowany w 1950 roku przez inż. N. Szaszmurina z instytutu WNII-100 w Leningradzie (doświadczalnej filii Zakładów Czelabińskich CzTZ)[1]. Wóz ten odznaczał się najprostszą konstrukcją, najlepszymi własnościami nawigacyjnymi i największymi możliwościami pokonywania terenu bagnistego. W wodzie napędzany był pędnikami hydrodynamicznymi – zupełną nowością w tym czasie.
Czołg został przyjęty 6 sierpnia 1951 na uzbrojenie Armii Radzieckiej pod oznaczeniem PT-76
W toku produkcji czołg był wielokrotnie modernizowany. W 1957 roku armatę D-56T z hamulcem wylotowym typu reaktywnego, stosowaną w pierwszych seriach, zastąpiono ulepszonym działem D-56TM z dwukomorowym hamulcem typu aktywnego i przedmuchiwaczem lufy. Wysokość kadłuba zwiększono o 130 mm. Zmodernizowano też przyrządy obserwacyjne i inne wyposażenie (kierowca otrzymał noktowizor)[1].
Od roku 1959 produkowano wersję zmodernizowaną, noszącą oznaczenie PT-76B. Zastosowano w niej armatę D-56TS wyposażoną w układ stabilizacji armaty. Czołg wyposażono w układ ochrony przed bronią masowego rażenia i dodatkowe zbiorniki paliwa (jeden wewnętrzny i dwa płaskie zewnętrzne), co zwiększyło ich pojemność do 580 l[1]. W późniejszym czasie dalszym ulepszeniom podlegało wyposażenie czołgów, a wcześniejsze maszyny modernizowano z nowymi elementami. Od 1967 roku karabin maszynowy SGMT zamieniano na PKT tego samego kalibru[1]. Czołgi PT-76 produkowano do 1967 roku, łącznie zbudowano ich ok. 5000[1].
Elementy PT-76 zostały wykorzystane do budowy całego szeregu pojazdów specjalnych: transporterów opancerzonych BTR-50P i TOPAS, wozów zabezpieczenia technicznego MTP, MTR i MTK, samobieżnej armaty dla wojsk powietrznodesantowych ASU-85, samobieżnych zestawów przeciwlotniczych ZSU-23-4 i 2K12 Kub (KWADRAT) oraz wyrzutni rakiet taktycznych zestawu 2K1 Mars i wyrzutni 2P16 zestawu Luna.
Na wzór PT-76 w Chinach powstał czołg Typ 63. Typ 63 jest większy od PT-76, lecz szybszy (64 km/h) i ma mocniejszy silnik. Czołg Typ 63 jest wykonany ze spawanych arkuszy blachy. Posiada 6 par kół bez gumowych bandaży oraz koła napędowe z tyłu. W Izraelu zdobyczne PT-76 uzbrojono w amerykańską armatę kal. 90 mm, nowy karabin maszynowy i system kontroli ognia z laserem i noktowizory.
Polscy konstruktorzy dokonali modernizacji czołgu przez ustawienie wkm-u DSzK, na obrotowej podstawie, nad włazem ładowniczego.
[edytuj] Opis konstrukcji
W kadłubie pojazdu można wyróżnić trzy przedziały: kierowania z przodu, za nim bojowy przykryty wieżą z uzbrojeniem oraz napędowy. Kadłub wykonano spawając jednorodne płyty pancerne. Wieżę pojazdu wykonano spawając elementy stalowe. Odporność pojazdu na ostrzał nie jest duża. Załoga PT-76 jest trzyosobowa. Kierowca ma swoje stanowisko w osi wozu w przedziale kierowania. Miejsce zajmuje przez właz, do obserwacji służą mu trzy peryskopy. W nocy środkowy peryskop jest zastępowany urządzeniem noktowizyjnym TWN 28 o zasięgu maksymalnej obserwacji 60 m. W przedziale bojowym swoje stanowiska mają dwaj pozostali członkowie załogi: dowódca-działonowy i ładowniczy. W stropie wieży wykonano duży właz wykorzystywany przez obu członków załogi a w tylnej części zamontowano wentylator do usuwania gazów prochowych. Dowódca zajmuje miejsce z lewej strony wieży. Do jego zadań oprócz obserwacji sytuacji na polu walki i dowodzenia czołgiem należy też niszczenie celów, a więc pełni dodatkowo rolę działonowego. Do obserwacji wykorzystuje trzy peryskopy osadzone w małej obrotowej wieży. Do prowadzenia ognia służy celownik-dalmierz TSZ 66. Trzeci członek załogi, ładowniczy zajmuje miejsce z prawej strony wieży i ma do dyspozycji jeden peryskop.
Uzbrojenie wozu umieszczono w obrotowej wieży. Zastosowano armatę D-56T kalibru 76,2 mm o bruzdowanym przewodzie lufy, z reakcyjnym hamulcem wylotowym, bez stabilizacji. Lufa jest pozbawiona przedmuchiwacza (później montowano D-56TM z dwukomorowym hamulcem wylotowym i przedmuchiwaczem, a w wersji PT-76B - D-56TS ze stabilizacją w dwóch płaszczyznach). PT 76 przewozi 40 sztuk amunicji (etatowo: 24 naboje odłamkowo-burzące, 4 przeciwpancerne pełnokalibrowe, 4 podkalibrowe, 8 kumulacyjnych)[1]. Z armatą jest sprzężony karabin maszynowy SGMT kalibru 7,62 mm do którego przewozi się 1000 sztuk amunicji (później montowano PKT). Dodatkowo pewną liczbę wozów uzbrojono w karabin przeciwlotniczy DSZK kalibru 12,7 mm.
W tylnej części wozu znajduje się przedział napędowy. Zastosowano sześciocylindrowy, rzędowy, chłodzony cieczą silnik W 6 o zapłonie samoczynnym, który rozwija moc 176 kW (263 KM) przy 1800 obr/min. Jednostka napędowa zapewnia współczynnik mocy jednostkowej na poziomie 12,6 kW/t. W układzie przeniesienia napędu zastosowano suche sprzęgło wielotarczowe, skrzynię biegów (cztery biegi do przodu, jeden wsteczny) oraz sprzęgła boczne umożliwiające skręt pojazdu. Czołg może skręcać z promieniem równym rozstawowi gąsienic (gąsienica nieruchoma hamowana hamulcem taśmowym) lub z promieniem zależnym od aktualnych warunków (gąsienica nieruchoma jest odłączona od napędu za pomocą sprzęgła bocznego).
Czołg PT-76 porusza się na dwunastu, pojedynczych, ogumionych, wykonanych z lekkich stopów kołach nośnych. Koła osadzono na wahaczach wleczonych. Jako elementy sprężyste zastosowano wałki skrętne oraz amortyzatory hydrauliczne przy pierwszej i ostatniej parze kół nośnych. Koła napędowe znajdują się z tyłu pojazdu, napinające z przodu. Zmiana napięcia gąsienicy dokonywana jest za pomocą układu korbowo-śrubowego.
Napęd czołgu w wodzie zapewniają pędniki strugowodne. Otwory zasysające wodę znajdują się pod kadłubem, natomiast główne otwory wylotowe z tyłu kadłuba. Dodatkowe otwory pomocnicze wylotowe znajdują się z boku kadłuba nad ostatnimi kołami nośnymi. Przymknięcie za pomocą specjalnych klap głównego wylotu powoduje wyrzucanie wody przez wylot pomocniczy i skręt czołgu na wodzie. PT 76 może pływać także do tyłu, w tym celu zamyka się oba główne wyloty i woda jest wyrzucana przez boczne pomocnicze otwory. Do pływania podnosi się też falochron na przedzie pojazdu i montuje podwyższony peryskop dla kierowcy. Pojazd wyposażono w dwie wydajne elektryczne pompy oraz awaryjną pompę ręczną służące do usuwania przeciekającej wody.
PT-76 jest pozbawiony układu przeciwpożarowego oraz układu ochrony przed bronią masowego rażenia.
[edytuj] Służba
Czołgi PT-76 znalazły się na uzbrojeniu pododdziałów rozpoznawczych przy dywizjach pancernych i zmechanizowanych Armii Radzieckiej. Znalazły się też w radzieckiej piechocie morskiej.
Czołgi PT-76 były i są używane w wielu krajach (liczba sztuk w 1996 roku): Afganistan (60), Angola (12), Benin (20), Finlandia (15), Gwinea (18), Indie (90), Indonezja (60), Kongo, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna (300), Kuba (50), Laos (30), Madagaskar, Mozambik, Polska (300), Rosja (1100), Syria (100), Uganda, Wietnam (500), Zambia, Bułgaria, Chiny, Węgry, Czechy, Egipt, NRD, Irak, Izrael (zdobyczne), Słowacja i Jugosławia. Ludowe Wojsko Polskie używało PT 76 w pododdziałach rozpoznawczych wojsk zmechanizowanych i pancernych a także w Jednostkach Obrony Wybrzeża, ich dostawy rozpoczęto w 1957 roku. Obecnie zostały one wycofane ze służby.
Czołgi tego typu brały udział w wielu wojnach: w Czeczenii, Wietnamie, Izrael - Syria, Izrael - Egipt oraz Indie - Pakistan.
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- PT-76 na FAS.org
- [1]
- Czołg lekki PT-76 na enemyforces.com
- [2] - armoured.vif2.ru
- PT-76 Model 2 na battletanks.com
- Chiński Typ 63 na sinodefence.com
- PT-76
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
